VII.7 Verlichting van het bewijsregime

De hoge eisen die aan het bewijs van strafbare feiten worden gesteld, brengen mee dat bewijsproblemen kunnen ontstaan. De wetgever die alle positieve en negatieve voorwaarden voor strafwaardigheid minutieus opneemt in de delictsomschrijving, riskeert onbewijsbaarheid van als strafwaardig te beschouwen gedragingen. Dergelijke problemen tracht zowel de wetgever als de strafrechter te vermijden. Eén mogelijke oplossing kwam reeds aan bod: de wetgever kan een voor strafbaarheid noodzakelijke omstandigheid niet als bestanddeel, maar als exceptie formuleren. Dan verschuift in elk geval de stelplicht en vervalt de eis van bewijs door wettige bewijsmiddelen. Onduidelijk bleek echter in hoeverre ook het bewijsrisico zich daardoor verplaatst.

Zowel de wetgever als de strafrechter hanteert in aanvulling op de formulering van reguliere excepties nog andere methoden ter verlichting van het bewijsregime. Die methoden verminderen de rechtsbescherming die het bewijsrecht aan de verdachte biedt. Hierna komt per methode aan de orde hoe deze zich verhoudt tot de bewijsdimensie van het vermoeden van onschuld. Bezien wordt of zij inbreuk maken op de bewijsdimensie en zo ja, in hoeverre daar bij de invoering (door de wetgever) en de toepassing (door de rechter) betekenis aan wordt toegekend.