VII.4 Bewijslastverdeling in het Nederlandse strafproces?

De bewijsdimensie schrijft ten tweede voor dat de bewijslast bij de overheid ligt. Aan de vraag of het Nederlandse strafproces de bewijslast inderdaad bij de overheid legt, gaat evenwel nog een reële vraag vooraf, te weten of in het Nederlandse strafproces eigenlijk wel van bewijslast en bewijslastverdeling kan worden gesproken. Daarover bestaat in de literatuur discussie. Vanwege enkele kenmerken van het stelsel is al vanaf de negentiende eeuw het heersende standpunt dat in het strafrecht geen bewijslast bestaat.1 Die opvatting moet worden genuanceerd. Daarbij is van belang dat naar het concept bewijslast vanuit twee perspectieven kan worden gekeken.2 Het bewijsrisico bepaalt kort gezegd wie bij rechtens relevante twijfel een procedure verliest. De bewijsvoeringslast heeft betrekking op de vraag welke procesdeelnemer geroepen is tot het aandragen van bewijsmateriaal. De tegen de idee van bewijslastverdeling geopperde bezwaren staan aan gedachtevorming over het bewijsrisico mijns inziens niet in de weg. Wel brengen zij mee dat bewijsvoeringslasten in het strafrecht niet op dezelfde wijze voorkomen als in het civiele recht en in het bestuursrecht. Ik licht dit standpunt toe.