9.4.4.5 Gelasten van een regiezitting of comparitie van partijen

De raadsheer-commissaris in financiële deskundigenonderzoeken bij het Gerechtshof Den Haag gelast na het tussenarrest, waarbij de deskundige is benoemd, een regiezitting. Ook gedurende het onderzoek gelast deze raadsheer-commissaris soms een comparitie van partijen.

Tot nu toe heeft de Ondernemingskamer één keer een comparitie van partijen gelast ten overstaan van een raadsheer-commissaris. Dat deed zij voordat zij een beslissing had genomen op het verzoek tot het gelasten van een enquête.1 Ik zie twee redenen waarom het houden van een comparitie van partijen ten overstaan van de raadsheer-commissaris wenselijk zou kunnen zijn. De eerste is om het plan van aanpak te bespreken en vervolgens vast te stellen, en afspraken te maken over de voortgang van het onderzoek. De familiekamer van het Gerechtshof Den Haag heeft daar goede ervaringen mee. Waarom zou de raadsheer-commissaris niet eens met zo’n regiezitting kunnen experimenteren om te bezien of het voordelen biedt om in een vroegtijdig stadium van het onderzoek knopen te kunnen doorhakken? Een comparitie van partijen zou verder zinvol kunnen zijn als het onderzoek vastloopt doordat partijen niet of onvoldoende meewerken aan het onderzoek. De raadsheer- commissaris kan dan op de zitting de oorzaken daarvan met partijen bespreken. Indien partijen hem zouden verzoeken een aanwijzing aan de onderzoekers te geven, kan hij dat ter plekke doen, want een verzoek om een aanwijzing kan immers informeel worden gedaan. Op verzoek van de onderzoekers kan de raadsheer-commissaris ook ter plekke de nodige bevelen geven. Een verzoek tot het geven van bevelen moet weliswaar schriftelijk worden gedaan, maar de wijze waarop is vormvrij. Een in een proces-verbaal van de comparitie van partijen vastgelegd verzoek voldoet mijns inziens ook aan het schriftelijkheidsvereiste.

Het houden van een comparitie van partijen hoeft geen afbreuk te doen aan de verantwoordelijkheid van de onderzoekers voor het onderzoek. De raadsheer-commissaris kan immers alleen een aanwijzing of een bevel tot medewerking geven als de daartoe bevoegde partijen hem dat vragen. Waar de aard van de enquêteprocedure zich mijns inziens wel zou tegen verzetten, is als de comparitie van partijen zou worden gebruikt voor het verkrijgen van inlichtingen. Het in kaart brengen van de relevante feiten is namelijk een taak van de onderzoekers, en niet van de raadsheer-commissaris.