7.1.2 Bewijs van de order/toonderpolis

In de handelspraktijk wordt het 'bewijsstuk', zoals de polis in art. 7:932 lid 3 BW wordt aangeduid, in voorkomende gevallen aan order of aan toonder gesteld. Dat kan omdat in beginsel elk vorderingsrecht, dus ook het vorderingsrecht uit de verzekeringsovereenkomst op die manier als een waardepapier in het handelsverkeer gebracht kan worden.1 Het voordeel van een dergelijke constructie is dat degene aan wie de order is gegeven respectievelijk degene die het papier houdt, recht heeft om de verzekeraar aan te spreken: degene die het document toont, legitimeert zich als rechthebbende, mits - zoals art. 7:949 BW met zo veel woorden vereist - het verzekerd belang bij hem rust.2

Bewijsrechtelijk leidt het voorgaande tot het volgende beeld. De legitimatie schept een vermoeden van vorderingsgerechtigdheid, waartegen het vervolgens desgewenst aan de verzekeraar is om aan te voeren dat er absolute verweermiddelen opgebracht kunnen worden, die aan betaling aan de houder in de weg staan.3 Het gaat daarbij om feiten die uit het stuk zelf of uit het stuk zelf in verband met objectief algemeen bekende gegevens, kunnen worden gekend, zoals verjaring, vormgebreken of onbekwaamheid.4Voorts geldt dat het feit dat een polis of certificaat op naam is gesteld dan wel aan order of toonder luidt, geen verschil maakt voor (het bewijs van) de voorwaarden waaraan voldaan dient te worden om te komen tot een betalingsverplichting aan de zijde van de verzekeraar. In beide gevallen dient door verzekerde respectievelijk de houder van het stuk te worden gesteld en eventueel bewezen dat sprake is van intreden van een onzeker voorval waartegen is verzekerd en dat heeft geleid tot schade in een bij hem rustend verzekerd belang (zie voor dit laatste aspect hierna onder 7.2.3).5Op deze punten geldt dus geen aan deze verschijningsvorm van de polis eigen bijzondere verplichting voor een der partijen. Dat geldt evenmin voor het geval dat de verzekeraar, die zich geconfronteerd ziet met een verzoek tot dekking onder de polis, dat verzoek afwijst: het is dan net als bij de 'gewone' polis aan hem om te bewijzen op welke (uitsluitings)gronden hij dat doet.

Bedacht zij hierbij wel, dat bij een typisch relatief verweer, zoals een beroep op verzwijging, verzekeraar in zijn relatie tot een opvolgend polishouder niet tot het bewijs van die verzwijging kan worden toegelaten. De verzekeraar kan aan de houder van de polis, die uitkering vordert, immers geen verweermiddelen tegenwerpen die gegrond zijn op zijn verhouding tot de verzekeringnemer of een vorige houder. Dat is op grond van het bepaalde in art. 6:146 BW slechts anders indien dit verweermiddel op het tijdstip van de overdracht aan de verkrijger van de polis (en diens rechtsopvolgers) bekend was of voor hem kenbaar was uit de polis(voorwaar-den)/het certificaat. Het is aan verzekeraar om deze uitzondering op de in beginsel voor de derde-houder van het waardepapier geldende bescherming, te stellen en zo nodig te bewijzen.

Het met de toonderpolis verkregen gemak om zich als vorderingsgerechtigd onder de verzekeringsovereenkomst te legitimeren gaat natuurlijk teniet, indien het door de verzekeraar afgegeven 'bewijsstuk' verloren gaat. De wetgever is de (opvolgend) gerechtigde onder de polis (uiteindelijk)6tegemoet gekomen door in art. 7:932 lid 3 BW te voorzien in de mogelijkheid om een nieuw stuk op te vragen. Juist immers bij zaken die door middel van documenten plegen te worden verhandeld, spreekt het belang om over schriftelijk bewijs van de inhoud van de verzekeringsovereenkomst te beschikken, voor zich.