279 Oppervlakkige beoordeling van het gezag van gewijsde/de vaststellingsovereenkomst

Het is niet altijd eenvoudig om vast te stellen of een beslissing gezag van gewijsde heeft en bindende kracht heeft in een nieuwe hoofdzaak. Zo worden bijvoorbeeld beslissingen met gezag van gewijsde niet alleen gevonden in het dictum, maar ook in de beslissingen die het dictum (mede) dragen.1 In een zaak waarin het dictum in de hoofdzaak een niet-ontvankelijkverklaring bevatte, lag aan die afwijzing om een processuele reden een inhoudelijk oordeel (met gezag van gewijsde) ten grondslag.2 Toen een voorlopig getuigenverhoor werd verzocht in het kader van een nieuwe hoofdzaak, oordeelde de rechtbank dat de verzoeker geen belang had omdat de vragen die hij in het voorlopig getuigenverhoor aan de orde wilde stellen, de kern van het geschil in de eerder gevoerde hoofdzaak betroffen en daarover was al een inhoudelijk oordeel gegeven door de rechtbank. Voor de vaststellingsovereenkomst geldt ook dat lang niet altijd klip en klaar is welke twistpunten daarin wel en niet worden geregeld. In dat geval dient de vaststellingsovereenkomst te worden uitgelegd aan de hand van de omstandigheden van het geval (de Haviltex-formule).3

De rechter die oordeelt over het voorlopig getuigenverhoor mag in het kader van onvoldoende belang de vordering in de hoofdzaak slechts oppervlakkig beoordelen. Dat betekent dat al snel voldoende belang moet worden aangenomen als bij een oppervlakkige beoordeling van de vordering in de hoofdzaak niet kan worden aangenomen dat hoogstwaarschijnlijk is dat een vordering of twistpunt is afgedaan door een beslissing met gezag van gewijsde of in een vaststellingsovereenkomst. Wel kan eventueel in een belangenafweging op grond van het onevenredigheidscriterium misbruik worden aangenomen (mede) vanwege de zwakke materiële vordering van de verzoeker.