3.2.5 Registratie van deskundigen

Zoals in de vorige paragraaf uiteengezet, vinden rechters het soms moeilijk om personen te vinden die in staat en bereid zijn om een benoeming tot deskundige te aanvaarden. Om rechters (en advocaten) behulpzaam te zijn om geschikte deskundigen te vinden, is het wenselijk om personen die bereid zijn een benoeming tot deskundige te aanvaarden, te registreren.1 Naast het hiervoor reeds genoemde NRGD, dat deskundigen ten behoeve van strafrechtelijke procedures registreert, zijn er twee andere registers van deskundigen beschikbaar.

Het LRGD is een particulier initiatief van de Stichting Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen.2 In dit register zijn opgenomen deskundigen die de PAO Specialisatieopleiding Gerechtelijk Deskundige van de Universiteit Leiden of een vergelijkbare opleiding hebben gevolgd. Het initiatief om in het register te worden opgenomen moet uitgaan van de deskundige zelf. De commissie van toelating beslist of een deskundige wordt opgenomen. Om in het register opgenomen te blijven, moet de deskundige zijn kennis en vaardigheden als gerechtelijk deskundige bijhouden door middel van permanente educatie. De kosten van de stichting worden volledig gedragen door de deskundigen die in het register zijn opgenomen. Ook is een verklaring omtrent gedrag vereist. Het register is voor eenieder toegankelijk. Deskundigen in civiele procedures moeten zich houden aan de Gedragscode voor gerechtelijk deskundigen in civielrechtelijke en bestuursrechtelijke zaken.3 Verder voorziet de stichting in tuchtrechtspraak door de Raad voor de Tuchtrechtspraak. De Raad voor de Tuchtrechtspraak is bevoegd om kennis te nemen van klachten met betrekking tot de schending van de van toepassing zijnde gedragscode door in het LRGD ingeschreven gerechtelijk deskundigen bij de uitvoering van een door de rechter aan de betrokken deskundige in het kader van een gerechtelijke procedure gegeven opdracht, tenzij een ander tuchtcollege bevoegd is om kennis te nemen van de klacht.4

De organisatie van het LRGD ziet er professioneel uit. De website is overzichtelijk en informatief. In het register zijn voor tientallen vakgebieden deskundigen opgenomen, zij het voor sommige vakgebieden niet meer dan een of twee. In totaal zijn er enkele honderden deskundigen in het LRGD geregistreerd. Dit wekt de indruk dat maar een klein deel van de deskundigen die nu in civiele procedures optreden bij het LRGD is geregistreerd. Ter vergelijking: in het hierna te bespreken register DIX van de rechterlijke macht zijn vele duizenden deskundigen geregistreerd. Het geringe marktaandeel van het LRGD is wellicht ook te verklaren uit de opleidingseisen waaraan moet zijn voldaan alvorens als deskundige geregistreerd te kunnen worden.5 Gezien het geringe marktaandeel is het daarom de vraag in hoeverre het LRGD representatief is voor de gerechtelijk deskundigen in civiele zaken. Dat neemt niet weg dat het LRGD het meest succesvolle initiatief tot nu toe is voor registratie en kwaliteitsbewaking van gerechtelijk deskundigen in civielrechtelijke zaken.6

Een tweede registratie van deskundigen vindt plaats in de deskundigenindex (“DIX”), die in 2008 tot stand is gekomen.7 Hiertoe hebben de sectoren Civiel recht en Familierecht van de rechtbanken en de gerechtshoven en de sectoren Kanton en Bestuursrecht van de rechtbanken hun lokale bestanden van deskundigen ingebracht in een landelijk systeem. DIX is nu een digitale gegevensverzameling van personen die in beginsel bereid zijn in opdracht van de rechter in een civielrechtelijke of bestuursrechtelijke zaak als deskundige te fungeren. DIX is geen openbaar register, maar uitsluitend toegankelijk voor (bepaalde) medewerkers van de gerechten. Daarnaast kan iedere deskundige die in de index is opgenomen, zijn eigen gegevens inzien. DIX bevat informatie die de deskundige zelf heeft aangeleverd over onder meer zijn deskundigheidsgebied en specialisatie. Daarnaast kan in DIX worden bijgehouden welke deskundige in welke zaak heeft gerapporteerd. Dit biedt degene die DIX raadpleegt, de mogelijkheid navraag te doen bij een collega die een bepaalde deskundige eerder in een zaak heeft benoemd. DIX biedt geen geobjectiveerde gegevens over de kwaliteit van deskundigen of hun rapporten. De Raad voor de rechtspraak heeft in 2010 een project deskundigenindex-2 (“DIX-2”) gestart. Het doel van dit project is een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van de rechtspraak door te bevorderen dat de kwaliteit van een bij een juridische procedure in te schakelen deskundige inzichtelijk is.8 Van dat project is niets terechtgekomen. De zwakten van DIX zijn dat het geen enkele waarborg voor kwaliteit van de deskundige biedt en dat de registratie onvoldoende wordt bijgehouden.9