7.3.5 Gevolgen voor controversiële aspecten van gebruik synthetische belangen

In paragraaf 3.3 is gewezen op verschillende controversiële aspecten van het gebruik van synthetische belangen, met name het omzeilen van verplichtingen tot het melden van substantiële belangen in beursvennootschappen, in de aanloop naar een openbaar bod of de verkrijging van zeggenschap, en empty voting. Aan de hand van de voorgaande analyse kan worden bezien hoe het enquêterecht zich verhoudt tot dit controversiële gebruik van synthetische belangen en of het enquêterecht mogelijkheden biedt dit te beteugelen.

Ten aanzien van de houders van economische belangen bij aandelen is vastgesteld dat zij onder omstandigheden toegang hebben tot het enquêterecht, als verzoeker en belanghebbende en dat aandeelhouders zonder of met netto negatief economisch belang die toegang in beginsel behouden, behoudens toepassing van artikel 3:303 BW. Dat deze houders van synthetische belangen toegang tot het enquêterecht hebben, draagt niet bij aan het beteugelen van controversieel gebruik ervan. Relevanter is dat het handelen van houders van economische belangen, net als het handelen van aandeelhouders zonder of met netto negatief economisch belang, aanleiding voor en voorwerp van onderzoek kan zijn, indien dit handelen aanmerkelijke invloed heeft op het beleid van of de gang van zaken in de vennootschap. Relevant is voorts dat door de Ondernemingskamer te treffen voorzieningen betrekking kunnen hebben op de houder van economische belangen bij aandelen, en voorts op aandeelhouders die geen of een netto negatief economisch belang bij hun aandelen hebben. Dit betekent dat het enquêterecht belangrijke middelen verschaft om controversieel gebruik van synthetische belangen aan te pakken.

Dat de genoemde houders van synthetische belangen toegang tot het enquêterecht hebben brengt wel een risico met zich. Zij kunnen het enquêterecht inzetten als drukmiddel tegenover de vennootschap of andere betrokkenen, ook op oneigenlijke wijze. Met het oog daarop is het wenselijk als de verzoeker van een enquête verplicht wordt melding te maken van zijn volledige juridische en economische belang met betrekking tot de vennootschap. Zie hierover paragraaf 7.4.3b.iv.