4.4.3 Zekerheidstelling bij een onderzoek naar meerdere rechtspersonen

Met enige regelmaat komt het voor dat de Ondernemingskamer in één beschikking een onderzoek gelast naar meerdere rechtspersonen, met benoeming van dezelfde onderzoekers. Meestal is er dan sprake van een concernenquête, maar soms is er sprake van rechtspersonen die anderszins zijn gelieerd. Dit geeft aanleiding tot de volgende vragen:

Alle drie de vragen moeten mijns inziens bevestigend worden beantwoord. Indien de Ondernemingskamer bij een onderzoek naar meerdere rechtspersonen dezelfde onderzoekers benoemt, is er kennelijk sprake van een zodanige onderlinge verwevenheid dat de onderzoekshandelingen die de onderzoekers gaan verrichten niet goed te scheiden zijn in onderzoekshandelingen die betrekking hebben op de ene, dan wel op de andere rechtspersoon. Onder die omstandigheden lijkt het mij zonder meer verantwoord om één onderzoeksbudget voor alle te onderzoeken rechtspersonen vast te stellen. Dit pleegt de Ondernemingskamer standaard ook te doen.1 Om te voorkomen dat met de uitvoering van het onderzoek niet zou kunnen worden begonnen als ieder van de te onderzoeken rechtspersonen voor een deel van het onderzoeksbudget zekerheid zou moeten stellen, lijkt het mij ook wenselijk dat de betrokken rechtspersonen hoofdelijk gehouden zijn om zekerheid te stellen. De Ondernemingskamer heeft dit diverse malen uitdrukkelijk overwogen,2 maar laat vaak ook in het midden of de verplichting tot zekerheidstelling een hoofdelijke is.3 Ik heb enkele gevallen aangetroffen waarin de Ondernemingskamer in de beschikking waarbij zij een onderzoek naar meerdere rechtspersonen gelastte, tevens besliste wat de onderlinge draagkracht voor de onderzoekskosten was.4 Mijns inziens heeft de Ondernemingskamer de bevoegdheid dit te bepalen. De Ondernemingskamer had immers ook kunnen bepalen welk gedeelte van het totale onderzoeksbudget door welke rechtspersoon afzonderlijk had moeten worden betaald. Waarom de Ondernemingskamer in deze ene zaak heeft beslist wat de onderlinge draagkracht voor de onderzoekskosten van de onderscheiden rechtspersonen is terwijl zij daarover normaal gesproken geen beslissing neemt, is mij niet duidelijk. Wellicht heeft het ermee te maken dat in dit geval de rechtspersonen niet behoorden tot hetzelfde concern en kennelijk verschillende aandeelhouders hadden.5 Indien de Ondernemingskamer niets omtrent de draagplicht van de rechtspersonen bepaalt, zal moeten worden aangenomen dat zij in beginsel ieder voor een gelijk deel draagplichtig zijn.6