3.2.3 Literatuur

“Als uitgangspunt geldt dat de waarde van het juridisch belang gelijk is aan het economisch belang, dat wil zeggen dat het stemrecht evenredig is aan de kapitaalsdeelname.”

“Maar de belangrijkste reden waarom het splitsen van economisch belang en juridische eigendom van aandelen door middel van synthetische posities een probleem oplevert in het recht, is omdat ons vennootschaps- en effectenrecht dit weliswaar niet verbiedt, maar tegelijkertijd wel uitgaat van de ongeschreven premisse dat economisch belang en juridische eigendom in één hand zijn.”

“Bedenkelijk acht ik het dat onder het nieuw voorgestelde BV-recht de zeggenschap op de aandeelhoudersvergadering bij één aandeelhouder mag worden geconcentreerd en binnen de groep aandeelhouders niet naar verdeling van zeggenschap gestreefd hoeft te worden die in redelijk evenwicht staat met de grootte van de kapitaalinbreng.”

“Het kapitaal van een vennootschap kent twee, in elkaars verlengde gelegen functies, te weten een financieringsfunctie en een zeggenschapsfunctie. Onder normale omstandigheden zou er geen reden moeten zijn om deze twee functies los te koppelen. Als algemeen beginsel zou dan ook moeten gelden dat er evenredigheid bestaat tussen kapitaalinbreng en zeggenschap. Het adagium ‘one share, one vote’ is daarvoor de gangbare uitdrukking. Dit stelt alle kapitaalverschaffers – klein en groot – in staat om naar rato van hun kapitaalbelang zeggenschap en invloed uit te oefenen in de vennootschap.”

“De Monitoring Commissie constateert dat de Code als zodanig geen bepalingen bevat over securities lending. Zij meent dat de veronderstelling die in de Code kan worden gelezen is dat zeggenschapsbelang zo veel mogelijk dient te sporen met het kapitaalbelang (vgl. bepaling IV.1.2).”

“Terzijde merken wij op dat zo’n stroman het stemrecht, gegeven de ratio van de regeling, niet zou mogen toekomen nu hij geen aandeelhouder is in de zin van lid 1, omdat niet hij maar een andere partij de verschaffer is van het risicodragend kapitaal aan de vennootschap. Op dit uitgangspunt voortbordurend zou het uitoefenen van stemrecht door de (kunst)stroman kunnen worden gekwalificeerd als een situatie van ‘empty voting’. Hieronder wordt wel begrepen het uitoefenen van zeggensmacht door een partij die niet de eigenlijk verschaffer van risicodragend vermogen is. Men denke hier aan de situatie waarin een aandeelhouder zijn aandelen ‘uitleent’ aan een derde, die vervolgens het stemrecht op de uitgeleende aandelen uitoefent. Men spreekt dan wel over ‘lending of securities’, hetgeen in de Nederlandse context een verkeerde uitdrukking is, nu het uitlenen van aandelen niet kan leiden tot stemrecht bij de ‘inlener’. De wet bepaalt immers dat uitgangspunt is dat alleen aandeelhouders, te lezen als de eigenaren van het aandeel, stemrecht hebben. In de praktijk wast men dit varkentje door de aandelen juridisch te leveren aan de ‘inlenende’ partij, waarbij contractueel wordt overeengekomen dat de aandelen binnen korte tijd, dus bijvoorbeeld na de aanstaande algemene vergadering, worden teruggeleverd aan de ‘uitlener’ voor bijvoorbeeld dezelfde prijs als die bij levering, maar dan opgehoogd met een beperkte vergoeding voor het ‘uitlenen’ van de aandelen. In het licht van de ratio van de wettelijke regeling moet worden aangenomen dat de ‘inlener’ van de aandelen niet in staat is, althans zou moeten zijn, om rechtsgeldig op de aandelen te stemmen nu hij geen aandeelhouder is in de zin van lid 1 van dit artikel.”