7.5.3 Zekerheid voor de kosten, eventuele vrijwaring en verzekering

De onderzoekers behoeven hun werkzaamheden niet aan te vangen respectievelijk voort te zetten – en geadviseerd wordt om dit ook niet te doen – dan nadat zekerheid is gesteld voor het onderzoeksbudget.1 Een van de eerste dingen die de onderzoekers na de aanvaarding van hun benoeming moeten doen, is zekerheid vragen voor de betaling van het onderzoeksbudget.2

Vóór de invoering van de Wet aanpassing enquêterecht vroegen de onderzoekers soms een vrijwaring van de rechtspersoon. Door de toevoeging van de bepaling dat de rechtspersoon de redelijke en in redelijkheid gemaakte kosten van verweer van de onderzoekers ter zake de vaststelling van aansprakelijkheid vanwege de uitvoering van het onderzoek of het verslag van de uitkomst van het onderzoek betaalt, lijkt daaraan geen behoefte meer te bestaan. Mochten de onderzoekers desalniettemin een verdergaande vrijwaring wensen, dan is dit het moment om daarom te vragen. Hetzelfde geldt als zij wensen dat de rechtspersoon ten behoeve van hen een verzekering afsluit. Indien de rechtspersoon insolvent is, hebben de onderzoekers niets aan de wettelijke regeling dat de kosten van verweer tegen een eventuele aansprakelijkstelling voor rekening van de rechtspersoon komen. Indien de onderzoekers juist om die reden een vrijwaring van een derde willen hebben, dan zullen zij die in deze fase aan die derde moeten vragen.

In § 4.10.3 heb ik besproken of de rechtspersoon ook kan worden gelast om ten behoeve van de kosten van verweer in een eventuele aansprakelijkstelling zekerheid te stellen. Een aansprakelijkstelling van de onderzoekers kan tijdens het onderzoek plaatsvinden (als drukmiddel om de onderzoekers te beïnvloeden), maar waarschijnlijker is het dat een aansprakelijkstelling pas na de deponering van het verslag plaatsvindt. Tijdens het onderzoek kan de Ondernemingskamer de rechtspersoon bevelen voor de kosten van verweer zekerheid te stellen. Minder duidelijk is of dat ook kan na het onderzoek. Ik meen dat een redelijke wetsuitleg meebrengt dat de onderzoekers ook na de afronding van het onderzoek de Ondernemingskamer kunnen verzoeken te bepalen dat de rechtspersoon voor een door de Ondernemingskamer te bepalen bedrag zekerheid moet stellen voor de kosten van verweer.3

Voor de goede orde merk ik op dat de onderzoekers ook direct een eigen begroting moeten maken van de kosten van het onderzoek en, als het door de Ondernemingskamer vastgestelde budget niet voldoende is, direct verhoging hiervan moeten verzoeken.4