5.2.7.1 Ratio van zuivering

176. Door de levering ingevolge een executoriale verkoop en de betaling van de koopprijs gaan alle op het verkochte goed rustende hypotheken teniet en vervallen de beslagen en de beperkte rechten die niet tegen de verkoper kunnen worden ingeroepen, zo bepaalt art. 3:273 BW.1 Dit verval van beslagen en beperkte rechten en tenietgaan van hypotheken wordt zuivering genoemd. Het doel van zuivering is het waarborgen van de verhandelbaarheid (en financierbaarheid) van goederen.2 Immers, als na de levering en betaling van de koopsom (oudere) hypotheekrechten op het goed zouden blijven rusten, zou de hypotheekhouder het goed nog kunnen executeren en dat zou de vestiging van een hypotheekrecht door de verkrijger – en daarmee de verkrijging zelf – ernstig bemoeilijken. Als er niet gezuiverd zou worden, zou het goed mogelijkerwijs onverkoopbaar worden. Art. 3:273 BW laat goed zien dat de bescherming van het handelsverkeer als normatieve keuze aan de wettelijke regels over executie ten grondslag ligt.

Voor hypotheken en beslagen is deze ratio evident, voor beperkte rechten die op de zaak rusten minder. Het is immers voor te stellen dat de beperkte rechten nauwelijks belastend zijn voor de rechthebbende van het moederrecht, terwijl de beperkt gerechtigde wel een vergoeding betaalt voor het hebben van het beperkte recht (bijvoorbeeld in de vorm van een retributie voor een opstalrecht of een erfdienstbaarheid).3

177. Art. 3:273 BW heeft betrekking op de executie door de hypotheekhouder. In art. 526 Rv wordt art. 3:273 BW van overeenkomstige toepassing verklaard bij de executie van een onroerende zaak door een beslaglegger. Zuivering treedt daarnaast op na levering ingevolge verkoop door de curator en betaling van de koopprijs, zie art. 188 Fw. Voor de uitwinning (buiten faillissement) van roerende zaken door pandhouder, dan wel beslaglegger, bestaat geen zuiveringsbepaling. Op de implicaties van het gebrek daaraan voor het retentierecht kom ik in de volgende paragraaf terug.