290 Redenen om te kiezen voor de laatste proceshandeling in de hoofdzaak

De eerste reden om voor de laatste proceshandeling en niet het (tussen)vonnis in de hoofdzaak te kiezen, is het minimaal benodigde tijdsverschil tussen de afronding van de voorlopige getuigenverhoren en van de getuigenverhoren in de hoofdzaak. Voor een wezenlijk, serieus gebruik van de voorlopige getuigenverklaringen moet voldoende tijdsverschil bestaan tussen de afronding van de voorlopige getuigenverhoren en de (latere) afronding van de getuigenverhoren in de hoofdzaak. Het gebruik van de verklaringen houdt immers in het inschatten van proceskansen en het op basis daarvan nemen van beslissingen over het verdere verloop van de procedure, zoals bijvoorbeeld het proberen te komen tot een schikking en royement van de procedure, het wijzigen van de eis of het inperken van het aantal geschilpunten.

De hoeveelheid tijd die nodig is om de voorlopige getuigenverklaringen daadwerkelijk te kunnen gebruiken ten behoeve van de beoordeling van de vordering in de hoofdzaak verschilt per zaak en is van veel verschillende factoren afhankelijk, bijvoorbeeld de complexiteit van de zaak, het aantal eisers/gedaagden en de schikkingsbereidheid van partijen en hun advocaten. De rechter die moet oordelen over het voorlopig getuigenverhoor dient bij de beoordeling van het belang van de verzoeker geen rekening te houden met een aanhouding van de hoofdzaak, die ertoe dient de uitspraak over het voorlopig getuigenverhoor af te wachten.1 Het procederen over een voorlopig getuigenverhoor (in meerdere instanties), terwijl de hoofdzaak stilligt in afwachting van de afronding van de getuigenverhoren in het voorlopig getuigenverhoor, past absoluut niet in de gedachte van voortvarend procederen.2

Ten tweede is de verrichting van de laatste proceshandeling een duidelijk, vast moment. Dat komt de rechtszekerheid ten goede. Bovendien kan van een duidelijk omslagpunt ook een preventieve werking uitgaan. De doorsnee verzoeker, die uitrekent dat de beslissing op zijn verzoek ongeveer zal samenvallen met de laatste proceshandeling in de hoofdzaak (het omslagpunt), zal het risico van de afwijzing van zijn verzoek en de daarmee gepaard gaande kosten niet nemen óf goed motiveren waarom hij wél belang heeft bij zijn verzoek. Hoewel de verzoeker na het omslagpunt in beginsel onvoldoende belang heeft bij zijn verzoek, kan hij altijd het tegendeel bepleiten, bijvoorbeeld als gevaar voor verlies van de getuige aanwezig is (zie par. 6.7).

In de meeste gevallen zullen de laatste proceshandeling in de hoofdzaak en de beslissing op het verzoek niet precies samenvallen, maar zullen daartussen meerdere dagen of weken liggen. Hoe meer dagen geteld kunnen worden tussen de twee momenten, des te meer de overige omstandigheden van het geval bepalen of een voorlopig getuigenverhoor al dan niet zin heeft.