9.2.4 De raadsheer-commissaris bij financiële deskundigenonderzoeken in het familierecht

Zoals eerder vermeld, benoemt het Gerechtshof Den Haag (sinds 2004) in complexe familiezaken waarin een financieel deskundigenbericht wordt gelast, standaard een raadsheer-commissaris onder wiens leiding het onderzoek wordt uitgevoerd.1 Doel van deze aanpak is het aan de ex-echtelieden bieden van structuur in het kader van de procedure, de-escalatie van het conflict doordat de deskundige een mediationachtige rol kan vervullen en het op efficiënte wijze inzicht verkrijgen in de financiën van partijen. Belangrijk is hierbij dat partijen gestimuleerd worden actief mee te werken aan het oplossen van de tussen hen bestaande geschillen.2 Labohm en Dusamos, beiden raadsheer in de familiekamer van het Gerechtshof Den Haag, zien de volgende voordelen van deze aanpak:3

Als nadelen signaleren zij:

Nadat de deskundige is benoemd, wordt een regiezitting belegd, waarvoor naast partijen en hun advocaten ook de deskundige wordt uitgenodigd. Tijdens de regiezitting wordt het door de deskundige in overleg met de raadsheer-commissaris opgestelde concept van het plan van aanpak besproken. De raadsheer-commissaris stelt vervolgens het plan van aanpak vast.

Als bij de uitvoering van het onderzoek blijkt dat de onderzoeksopdracht niet goed is geformuleerd, of de uitvoering daarvan tot te hoge kosten zal leiden, kan de raadsheer-commissaris, gehoord partijen, de onderzoeksopdracht wijzigen. Als de deskundige zijn onderzoek niet binnen het onderzoeksbudget kan afronden, moet hij de raadsheer-commissaris en partijen daar tijdig over informeren en dient hij een begroting op te stellen voor de werkzaamheden die hij nog moet verrichten. De begroting wordt door de raadsheer-commissaris, gehoord partijen, vastgesteld. Vervolgens kan de raadsheer-commissaris een hoger voorschot vaststellen. De raadsheer- commissaris is bevoegd conform de wet de nodige maatregelen of bevelen te geven om de voortgang van het deskundigenonderzoek te bewaken en de medewerking van partijen te verzekeren ter zake van het verstrekken van informatie, waarbij hij partijen kan bevelen op de zaak betrekking hebbende bescheiden over te leggen. Ook kan de raadsheer-commissaris aan (een van de) partijen openlegging van boeken die zij moeten bewaren, bevelen.4 Het staat de deskundige vrij om met partijen een minnelijke regeling te bewerkstelligen. Nadat de deskundige zijn onderzoek heeft afgerond, bespreekt hij het resultaat met partijen en de raadsheer-commissaris.5