9.2.2.5 Uitzonderingen

513. In bepaalde gevallen komt de bevoegdheid om de overeenkomst te beëindigen of een beding in de algemene voorwaarden te vernietigen wel toe aan de nieuwe schuldeiser.

Bestaat de overeenkomst uit niet meer dan een geldvordering, en is de bevoegdheid om de overeenkomst op te zeggen alleen bedongen om daardoor ook de vordering vervroegd opeisbaar te maken, zoals bij geldleningen, dan is deze bevoegdheid blijkens de parlementaire geschiedenis een nevenrecht.1 Omdat de rechtsverhouding niet méér behelst dan de geldvordering zelf, en de opzeggingsbevoegdheid alleen tot doel heeft de vordering opeisbaar te maken, is deze bevoegdheid aan de vordering verbonden. De hoofdregel heeft derhalve betrekking op de overgang van geldvorderingen bij wederkerige (duur)overeenkomsten zoals huur, pacht, arbeid, opdracht en lastgeving.2

514. Heeft de vernietiging van een algemene voorwaarde betrekking op een beding dat als nevenrecht met de vordering op de nieuwe schuldeiser is overgegaan, dan is de nieuwe schuldeiser eveneens bevoegd om dit beding te vernietigen op grond van art. 6:233 BW. Hij is immers ook bevoegd om deze bedingen te wijzigen.3 De oude schuldeiser blijft bevoegd om de bedingen die bij hem achterblijven te wijzigen dan wel te vernietigen op grond van art. 6:233 BW. De nieuwe schuldeiser heeft dezelfde bevoegdheid tot vernietiging als de oude schuldeiser. Hij geniet niet meer of minder bescherming dan zijn rechtsvoorganger. Draagt bijvoorbeeld een rechtspersoon een vordering over aan een consument, dan geniet de consument niet méér bescherming op grond van art. 6:233 sub a jo 6:236-237 BW jegens de schuldenaar van de vordering (de gebruiker van de algemene voorwaarden) dan zijn rechtsvoorganger. Die uitkomst is billijk. De bedingen zijn aan hem bij het tot stand komen van de overeenkomst immers niet als algemene voorwaarden opgedrongen. Of hij bescherming verdient tegen de verkrijging van een vordering waarin dergelijke bedingen voorkomen, is afhankelijk van de rechtsverhouding tussen hem en de overdragende (rechts)persoon. Wordt met de overdracht beoogd om de beschermingsbepalingen van afd. 6.5.3 BW (algemene voorwaarden) te omzeilen, dan is de overeenkomst tot overdracht tussen de rechtspersoon en de consument mogelijk vernietigbaar (art. 3:40 lid 1 jo 2 BW).

515. Bij overgang onder algemene titel en bij contractsovergang (vgl. o.a. art. 6:159 BW), gaat de rechtsverhouding uit overeenkomst op de nieuwe schuldeiser over. De nieuwe schuldeiser wordt de partij bij de overeenkomst en is om die reden ook bevoegd om de overeenkomst te ontbinden, op te zeggen of te vemietigen. De oude schuldeiser is hiertoe niet meer bevoegd.4 Bij overgang van de vordering op grond van art. 7:420 BW of art. 6:251 BW gaan de bevoegdheden niet mee over.5 Is de nieuwe schuldeiser echter verplicht om op grond van art. 7:421 BW of art. 6:251 lid 2 BW ook de tegenprestatie te verrichten, dan kan hij ontbinden op grond van art. 6:261 lid 2 jo 6:265 BW.6