Emigratie en (conserverende) eindafrekening

Dit thema bespreekt het leerstuk van ‘emigratie en eindafrekening’ in de inkomstenbelasting- en vennootschapsbelastingsfeer. Het thema gaat ook in op de invordering van de conserverende aanslag na een ‘exit’ en de impact van het Unierecht op de Nederlandse wetgeving. Eindafrekening in de bronbelastingensfeer komt beknopt aan de orde.

In dit thema krijgt u onder meer antwoord op de volgende vragen:

De verplaatsing van de woonplaats of vestigingsplaats naar het buitenland wordt aangemerkt als een exit. Vaak leidt dit tot een exitheffing van een directe belasting.

Een ‘exit’ ziet op het onttrekken van een ongerealiseerde waardemutatie aan de fiscale heffingsjurisdictie. Een voorbeeld is de bij emigratie in Nederland opgebouwde maar nog niet gerealiseerde winst op vermogensbestanddelen.

Een ‘exit’ leidt vaak tot een ‘exitheffing’. Met een ‘exitheffing’ beoogt het land van vertrek de binnen haar fiscale jurisdictie ontstane maar nog niet gerealiseerde meerwaarde alsnog in de belastingheffing te betrekken.

Het Europese Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ EU) heeft aangegeven aan welke voorwaarden een exitheffing moet voldoen. Binnen de EU worden grensoverschrijdende bewegingen onder meer beschermd door de fundamentele vrijheden van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VwEU).

Door de eerste antibelastingontwijkingsrichtlijn (ATAD1) geldt per 1 januari 2019 voor alle EU lidstaten eenzelfde exitheffing binnen de vennootschapsbelastingsfeer. Er bestaan twijfels over de Unierechtelijke houdbaarheid van deze exitheffing.

Een exitheffing kan de vorm hebben van belastinguitstel of inningsuitstel. Volgens het HvJ EU geldt dat bij inningsuitstel géén rekening hoeft te worden gehouden met na de exit ontstane waardedalingen, bij belastinguitstel moet dat wel.

Nederland kent bij emigratie diverse algemene en bijzondere eindafrekeningsbepalingen. In veel gevallen is géén onmiddellijke betaling vereist. Wel gelden daarbij voorwaarden. Bij invordering gelden verschillende regels voor de aanmerkelijkbelangsfeer, de winst- en resultaatsfeer in de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelastingsfeer.