Rechtsgevolgen van stille cessie (O&R nr. 65) 2011/12.2.2:12.2.2 Overgang van vorderingen: wat gaat over en wat blijft achter?

Rechtsgevolgen van stille cessie (O&R nr. 65) 2011/12.2.2

12.2.2 Overgang van vorderingen: wat gaat over en wat blijft achter?

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

734. De vraag welke bevoegdheden en rechten overgaan, kan in de kern als volgt worden beantwoord.

a.

De stille cessionaris verkrijgt de vordering en de daaraan verbonden nevenrechten.

b.

Hij verkrijgt ook de aan de vordering verbonden kwalitatieve rechten als aan het criterium van art. 6:251 BW is voldaan.

c.

De stille cessionaris verkrijgt niet van rechtswege de positie van formele procespartij.

d.

De rechten van de stille cedent die zelfstandige vermogensrechten zijn, verkrijgt de stille cessionaris evenmin.

e.

Hij verkrijgt ten slotte ook niet de bevoegdheden en de rechten die samenhangen met een tegenvordering van de schuldenaar jegens de stille cedent, en evenmin de bevoegdheden en rechten die onderdeel uitmaken van de aan de vordering onderliggende rechtsverhouding tussen de schuldenaar en de stille cedent.

735. Ad a. De stille cessionaris verkrijgt het recht jegens de schuldenaar tot verrichten van een bepaalde prestatie, bijvoorbeeld de betaling van een geldsom of de overdracht van een goed.

Hij krijgt voorts op grond van de wet alle bevoegdheden die aan de stille cedent toekwamen in zijn hoedanigheid als schuldeiser. Deze bevoegdheden kunnen onder meer omvatten:

-

de bevoegdheid om buiten rechte nakoming te vorderen, de bevoegdheid om een kwitantie af te geven, de bevoegdheid om in rechte nakoming te vorderen (waaronder allerlei procesrechtelijke bevoegdheden en de bevoegdheid om de vordering ter verificatie in te dienen) en de bevoegdheid om betalingen in ontvangst te nemen (tezamen: de inningsbevoegdheid) en de bevoegdheid om de schuldenaar in gebreke te stellen;1

-

de bevoegdheid tot het stellen van een termijn aan de schuldenaar of de derde bij een alternatieve verbintenis, de keuzebevoegdheid om betaling te vorderen in buitenlands geld of Nederlands geld en de bevoegdheid om een lopende verjaring te stuiten;2

-

de bevoegdheid om zich (proberen) te verhalen op de goederen van zijn schuldenaar door het leggen van conservatoir of executoriaal beslag en de bevoegdheid om het faillissement van zijn schuldenaar aan te vragen;3

-

de bevoegdheid om de vordering om te zetten in een vordering tot vervangende schadevergoeding;4

-

de bevoegdheid om de vordering over te dragen, de bevoegdheid om op de vordering een beperkt recht te vestigen;5

-

de bevoegdheid om een betaling aan een inningsonbevoegde te bekrachtigen, de bevoegdheid om afstand van recht te doen, de bevoegdheid om de schuld te wijzigen, de bevoegdheid om toestemming te verlenen aan inbetalinggeving, de bevoegdheid om toestemming te verlenen aan uitstel van betaling, de bevoegdheid om toestemming te verlenen aan schuldoverneming, de bevoegdheid om een rechtsvordering tot nakoming ( een verbodsactie) uit onrechtmatige daad jegens derden in te stellen, de bevoegdheid om een rechtshandeling van zijn schuldenaar wegens vermogensbenadeling te vernietigen en de bevoegdheid om verzet aan te tekenen tegen het voorgenomen besluit van de rechtspersoon als schuldenaar tot ontbinding, omzetting, kapitaalvermindering, fusie, splitsing en beēindiging van de overblijvende aansprakelijkheid uit een 403-verklaring.6

De stille cessionaris verkrijgt voorts de aan de vordering verbonden nevenrechten. Deze nevenrechten omvatten onder meer:

-

afspraken (bedingen en overeenkomsten) over de plaats van aflevering of betaling, over een fatale termijn of een verzuim van rechtswege, over prorogatie, sprongcassatie, arbitrage, bindend advies, forumkeuze, rechtskeuze en bewijs, het recht uit een aan de schuldenaar opgelegde lijfsdwang en een verstuurde ingebrekestelling aan de schuldenaar;7

-

het bedongen keuzerecht van de schuldeiser bij een alternatieve verbintenis, het bedongen recht om de vordering (door opzegging) vervroegd opeisbaar te maken en het beding van betaling effectief;8

-

de rechten van pand en hypotheek, de voorrechten, aan de vordering verbonden voorrang, bijzonder verhaalsrechten op grond van de wet, de bevoegdheid om de ter zake van de vordering en de nevenrechten bestaande executoriale titels ten uitvoer te leggen, het recht dat voortvloeit uit een overeenkomst van achterstelling van de schuldenaar met een andere schuldeiser, een gelegd conservatoir of executoriaal beslag en de rechten uit borgtocht;9

-

een beding tot beperking of uitsluiting van aansprakelijkheid, het bedongen recht op rente (het rentebeding), het bedongen recht op boete (het boetebeding) en een recht op dwangsom;10

-

een overeenkomst van achterstelling met de schuldenaar, een vaststellingsovereenkomst.11

736. Ad b. De uit koop, verzekering en lastgeving voortvloeiende, voor overgang vatbare rechten die in zodanig verband staan met de vordering, dat de stille cedent bij deze rechten slechts belang heeft, zolang hij de vordering behoudt, gaan op de stille cessionaris als kwalitatieve rechten over (art. 6:251 BW). Is de vordering bijvoorbeeld eerder verkocht aan de stille cedent, heeft de stille cedent de vordering verzekerd of een last tot inning gegeven, dan kunnen zijn vordering als koper tot nakoming, zijn nog niet opeisbare, voorwaardelijke vordering als verzekeringnemer tot uitkering bij een schadevoorval en zijn vordering als lastgever tot het innen van de vordering als kwalitatieve rechten op de stille cessionaris overgaan.12 Schadevergoedingsvorderingen uit hoofde van deze overeenkomsten gaan niet op de stille cessionaris over. Uit de aard van deze vorderingen vloeit voort dat de stille cedent hierbij een belang houdt, ook zonder dat hij de rechthebbende van het goed (de vordering) is.13

Gaat de stille cessionaris in eigen naam een overeenkomst aan met betrekking tot de vordering, dan komen uit dien hoofde de rechten uit de overeenkomst aan hem toe. Dit geldt onder meer voor koop (met de stille cedent als verkoper), verzekering en lastgeving.14 De stille cessionaris verkrijgt deze rechten niet ( derivatief) als kwalitatieve rechten door overgang; deze rechten ontstaan in zijn vermogen (originair) doordat hij de desbetreffende overeenkomst aangaat.

737. Ad c. De stille cessionaris verkrijgt niet van rechtswege de positie van formele procespartij.15 De stille cessionaris dient hiervoor een processuele handeling te verrichten. Hij kan de positie van formele procespartij overnemen na de schorsing van het geding ex art. 225 Rv of door het instellen van een rechtsmiddel16 Beide proceshandelingen zullen mededeling van de stille cessie inhouden. Hij kan ook voegen of tussenkomen als daarvoor gronden bestaan; deze proceshandelingen behoeven niet noodzakelijkerwijs als mededeling te worden beschouwd.17 Behoudt de stille cedent een belang bij de procedure, zoals een proceskostenveroordeling, dan kan hij daarbij ook betrokken blijven als formele én materiēle procespartij.18 De stille cessionaris kan evenmin van rechtswege een executoriale titel ten uitvoer leggen die op naam staat van de stille cedent. Hiervoor is ook een processuele handeling nodig, namelijk betekening ex art. 431a Rv aan de schuldenaar (of de derde-rechthebbende, wiens goed het betreft).19 Het voorgaande geldt ook voor alle vormen van overgang van vorderingen onder bijzondere titel, en om die reden is het burgerlijke procesrecht reeds goed toegesneden op de stille cessie.

738. Ad d. De stille cessionaris verkrijgt niet de zelfstandige (in de zin van de niet van de vordering afhankelijke) vermogensrechten van de stille cedent, zoals eigendomsrechten en vorderingen. Zij gaan niet van rechtswege als nevenrechten op de stille cessionaris over. Dergelijke rechten zijn eigendomsrechten op zaken ten aanzien waarvan een eigendomsvoorbehoud is gemaakt ( eigendomsrechten onder ontbindende voorwaarde) die zich in het vermogen van de stille cedent bevinden en reeds bestaande vorderingen jegens een hoofdelijke schuldenaar (waaronder een 403-vordering jegens de moedermaatschappij), bestaande vorderingen uit een bankgarantie, de (nog niet ingeroepen) bankgarantie, bestaande (aanvullende of vervangende) schadevergoedingsvorderingen, andere bestaande vergoedingsvorderingen, bestaande rentevorderingen, bestaande boetevorderingen en bestaande dwangsomvorderingen.20 De stille cessionaris kan deze rechten verkrijgen door de afzonderlijke overdracht daarvan.

De stille cessionaris verkrijgt wel de schadevergoedingsvorderingen uit wanprestatie, rentevorderingen, boetevorderingen en dwangsomvorderingen die ontstaan ná de overgang van de vordering, alsmede de vergoedingsvorderingen die betrekking hebben op door hem gemaakte vaststellingskosten, buitengerechtelijke kosten en proceskosten.21 De stille cessionaris verkrijgt deze vorderingen niet door overgang (derivatief); zij ontstaan na de overgang van de vordering (originair) in het vermogen van de stille cessionaris.

739. Ad e. De stille cessionaris verkrijgt niet de bevoegdheden en rechten die samenhangen met een tegenvordering van de schuldenaar jegens de stille cedent. Dergelijke bevoegdheden zijn de bevoegdheid tot verrekening, de bevoegdheid tot opschorting, een bestaand opschortingsrecht (waaronder een retentierecht) en de bevoegdheid tot het instellen van een eis in reconventie van de stille cedent.22 De stille cessionaris verkrijgt evenmin de aan de vordering onderliggende rechtsverhouding uit overeenkomst. Hij is om die reden niet bevoegd om deze overeenkomst te wijzigen, over te dragen, op te zeggen, te ontbinden of te vemietigen.23 De stille cessionaris verkrijgt deze bevoegdheden en rechten slechts door naast de vordering óók de schuld van de stille cedent te verkrijgen (bijvoorbeeld, door schuldoverneming) respectievelijk door naast of met de vordering óók de onderliggende rechtsverhouding uit overeenkomst te verkrijgen (bijvoorbeeld, door contractsoverneming).

Heeft de schuldenaar een tegenvordering jegens de stille cessionaris, dan heeft de stille cessionaris op grond daarvan eventueel de bevoegdheid om een eis in reconventie in te stellen, de bevoegdheid om de nakoming van zijn verplichting op te schorten tot voldoening van zijn vordering plaatsvindt en de bevoegdheid om te verrekenen. Deze bevoegdheden verkrijgt hij niet van de stille cedent, maar komen hem zelfstandig toe krachtens de wet_24

Bedacht moet worden dat de stille cessionaris op grond van de tweede zin van art. 3:94 lid 3 BW zijn rechten en bevoegdheden jegens de schuldenaar niet kan uitoefenen dan na mededeling van de levering van de vordering aan de schuldenaar, en dat de stille cedent bevoegd kan zijn om krachtens lastgeving (een deel van) deze rechten en bevoegdheden in plaats van de stille cessionaris uit te oefenen. Op deze kwesties wordt hieronder nader ingegaan. Beide aspecten laten onverlet dat door de overgang van de vordering de hiervoor genoemde rechten en bevoegdheden aan de stille cessionaris toekomen.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.