Accountantsaansprakelijkheid (R&P nr. CA20) 2019/1.3.3:1.3.3 Externe accountant in de zin van de Wta

Accountantsaansprakelijkheid (R&P nr. CA20) 2019/1.3.3

1.3.3 Externe accountant in de zin van de Wta

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Externe accountants zijn de enige RA’s en AA’s die wettelijke controles mogen uitvoeren,1 waarbij van belang is dat vanaf 1 januari 2018 alleen RA’s wettelijke controles kunnen uitvoeren bij OOB’s (artikel 27 jo artikel 86a Wta, zie verder paragraaf 4.4.2 omtrent deskundigheid). Een externe accountant in de zin van de Wta is ‘een natuurlijk persoon die werkzaam is bij of verbonden is aan een accountantsorganisatie en die verantwoordelijk is voor de uitvoering van een wettelijke controle’ (artikel 1 lid 1 sub f Wta).

Kern van deze definitie zijn de elementen ‘verantwoordelijk voor de uitvoering van een wettelijke controle’, ‘accountantsorganisatie’ en ‘werkzaam bij of verbonden aan’ Met betrekking tot de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van een wettelijke controle is van belang dat de externe accountant namens de accountantsorganisatie ‘vaktechnisch verantwoordelijk’ is voor de gehele uitvoering van de controle. Dit houdt in dat de externe accountant verantwoordelijk is voor het controleplan, ‘voor de uitvoering van de werkzaamheden, voor de bevindingen, voor de uit de bevindingen getrokken conclusies en voor het oordeel dat blijkt uit de verklaring’.2 De verantwoordelijkheid blijkt ook uit het feit dat de externe accountant de verklaring met zijn eigen naam ondertekent. In paragraaf 1.4.2 zal nader worden ingegaan op de wettelijke controle.

De Wta definieert een accountantsorganisatie als volgt: ‘een onderneming of instelling die bedrijfsmatig wettelijke controles verricht dan wel een organisatie waarin zodanige ondernemingen of instellingen met elkaar zijn verbonden’.3 Het begrip accountantsorganisatie is rechtsvormneutraal. Een accountantsorganisatie in de zin van de Wta kan in theorie bijvoorbeeld een eenmanszaak betreffen, ware het niet dat dit niet vaak zal voorkomen omdat aan veel eisen moet worden voldaan alvorens een vergunning om wettelijke controles te mogen verrichten op grond van de Wta wordt toegewezen (zie paragraaf 2.4.2 omtrent de Wta en de daarmee verband houdende vergunning en eisen). Zie paragraaf 2.3 met betrekking tot de begrippen ‘werkzaam bij’ en ‘verbonden aan’. Met betrekking tot deze begrippen is namelijk aansluiting gezocht bij de Wta.4

Een externe accountant is ingeschreven in het openbaar register van de AFM (artikel 11 lid 1 Wta). De accountantsorganisatie moet bij de AFM opgeven welke personen namens haar kunnen optreden als externe accountant. Deze personen worden in het register vermeld bij de gegevens van de accountantsorganisatie5 (zie tevens paragraaf 4.4.2 omtrent deskundigheid).

Het vermeld zijn in het register maakt niet dat een persoon externe accountant is. Iemand is pas externe accountant als hij als zodanig optreedt. De term ‘externe accountant’ is dan ook geen titel, maar een aanduiding van de functie die iemand vervult bij de uitvoering van een opdracht tot wettelijke controle. Het register vermeldt dus de personen die namens de accountantsorganisatie kunnen optreden als externe accountant.6

Onder de definitie van openbaar accountant (zie paragraaf 1.3.2) is tevens begrepen de externe accountant, bedoeld in artikel 1 van de Wta.7 Openbare accountants zijn daarmee naar mijn mening in te delen in externe en overige openbare accountants. Hierbij is relevant dat alle externe accountants openbaar accountant zijn, maar niet alle openbare accountants zijn extern accountant.8 De externe accountant verricht onder andere wettelijke controles, zoals nader uitgewerkt in paragraaf 1.4.2 (‘de openbare externe accountant’). De overige openbare accountants zijn de in het openbaar accountantsberoep werkzame accountants die niet als externe accountant in de zin van de Wta staan geregistreerd en dus geen wettelijke controles mogen verrichten,9 maar wel andere assurance opdrachten (zoals vrijwillige controles), aan assurance verwante opdrachten en non-assurance opdrachten (zie paragraaf 1.5). Van de circa 9.000 openbare accountants waren er in 2009 circa 2.000 extern accountant.10

Ik merk over het onderscheid tussen openbare en externe accountants nog twee dingen op:

(i)

een externe accountant in de zin van de Wta kan tevens de werkzaamheden verrichten die de overige openbare accountants verrichten, doch een overige openbare accountant die niet tevens externe accountant in de zin van de Wta is, kan geen wettelijke controle uitvoeren.

(ii)

een AA zonder certificeringbevoegdheid kan wel openbaar accountant zijn, maar geen externe accountant in de zin van de Wta omdat hij geen wettelijke controles mag verrichten.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.