Belang zonder aandeel en aandeel zonder belang (VDHI nr. 144) 2017/2.5.2:2.5.2 Repo’s

Belang zonder aandeel en aandeel zonder belang (VDHI nr. 144) 2017/2.5.2

2.5.2 Repo’s

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Repo’s – voluit sale and repurchase agreements – van effecten zijn transacties waarbij (i) door de ene partij (de verkoper) effecten worden verkocht en geleverd aan een wederpartij (de koper) tegen betaling van een vastgestelde koopprijs en (ii) die effecten, althans soortgelijke effecten, in dezelfde overeenkomst door de koper weer aan de verkoper worden terugverkocht, met teruglevering op een vastgesteld moment tegen dezelfde koopprijs verhoogd met een rentevergoeding (de repo rate). Een repo kan worden gezien als een combinatie van een spot en een forward contract. De rentevergoeding wordt betaald voor het genot dat de verkoper tijdens de looptijd heeft van de ontvangen koopprijs. Vanuit economisch oogpunt is er sprake van een geldlening met effecten als onderpand.1 Dat is niet noodzakelijkerwijs het doel van het aangaan van de repo. De koper kan het er juist om te doen zijn over de effecten te beschikken; het doel is dan vergelijkbaar met dat van securities lending. Neftci schrijft erover:2

“Repo is a tool that can provide us cash without requiring the sale, or giving up eventual ownership of the involved assets. Alternatively, we may need a security, but we may not want to own this security permanently. Then we must use a tool that secures ownership, without really requiring the purchase of the security. In each case, these operations require either a temporary use of cash or a temporary ownership of securities. Repo markets provide tools for such operations. With repo transactions, we can ‘buy’ without really buying, and we can ‘sell’ without really selling. This is similar to swaps in a sense, but most repo transactions involve exchanges of cash or securities, and this is the main difference with swap instruments.”

Repo’s werden voornamelijk voor obligaties gebruikt, maar kunnen ook worden gebruikt – en worden in de praktijk gebruikt – voor aandelen. Dat is wat gecompliceerder, omdat zich bij aandelen ‘corporate events’ zoals fusies, aandelensplitsingen, claimemissies en dergelijke kunnen voordoen, die lastig vooraf te regelen zijn. Voorts zijn (staats)obligaties in veel grotere aantallen en bedragen beschikbaar dan aandelen, hetgeen liquiditeitsproblemen vermindert.3’4 Bij repo’s van aandelen betaalt de koper de tijdens de looptijd uitgekeerde dividenden door aan de verkoper. Gelet hierop en op het feit dat de verkoper weer een vaste prijs betaalt bij de teruglevering, behoudt de verkoper het gehele economische belang bij de aandelen. Repo’s worden aangegaan voor bepaalde of onbepaalde tijd.5Repo’s zijn OTC- transacties. Ook hiervoor is gestandaardiseerde documentatie beschikbaar, te weten de SIFMA/ICMA6 Global Master Repurchase Agreement (GRMA), beheerst door Engels recht. De laatste versie is van 2011.7 Bij de overeenkomst is een ‘Equities Annex’ beschikbaar voor repo’s van aandelen, daterend van juli 2012.8 In section 4 (b) daarvan is bepaald dat de koper niet verplicht is de stemrechten op de tijdelijk overgedragen aandelen uit te oefenen op instructie van de verkoper, tenzij partijen anders overeenkomen. Deze regeling is tegenovergesteld aan de regeling uit 1995, waar de koper zich juist moest inspannen zo te stemmen als de verkoper wenste.9

Ter opheffing van onzekerheid of repo’s in strijd zouden zijn met het fiducia-verbod van artikel 3:84 lid 3 BW, heeft de wetgever een expliciete regeling getroffen in artikel 2a van de Wet toezicht effectenverkeer 1995 (oud), ook wel aangeduid als het “repo-wetje”. Nadien is de regeling vervangen door artikel 7:55 BW in de titel over financiëlezekerheidsovereenkomsten, waar ook repo’s onder vallen.10

Repo’s zijn verwant aan securities lending; bij beide wordt de juridische gerechtigdheid tot de aandelen overgedragen maar blijft het economisch belang bij de verkoper respectievelijk uitlener. Het belangrijkste verschil is dat de koper bij een repo een vergoeding ontvangt voor het ‘ter beschikking stellen’ van de koopprijs gedurende de looptijd, terwijl bij securities lending de uitlener een vergoeding ontvangt voor het ‘ter beschikking stellen’ van de aandelen gedurende de looptijd.11

Nu, net als bij securities lending, de waarde van de verplichting tot teruglevering afhangt van de koersontwikkeling van de onderliggende aandelen, meen ik dat ook een repo, althans het recht op teruglevering, kan worden aangemerkt als een derivaat en als een financieel instrument in de zin van artikel 1:1 Wft, definitie financieel instrument sub d.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.