12.4.1.1 Het eigendomsvoorbehoud

In het Belgische recht is de koper niet bevoegd om te beschikken over een onder eigendomsvoorbehoud verkregen zaak zolang hij de koopprijsvordering niet heeft voldaan. De leverancier kan hem – gelijk in het Nederlandse en Duitse recht – echter contractueel de bevoegdheid verlenen om de zaak bevoegd door te verkopen. Aan deze bevoegdheidsverlening kan de leverancier goederenrechtelijk werkende voorwaarden verbinden. Hij kan bijvoorbeeld de doorverkoop toestaan, mits deze in de normale bedrijfsuitoefening van de koper plaatsvindt. In bepaalde gevallen wordt zelfs een stilzwijgende verlening aangenomen. Gedacht kan worden aan zaken die bestemd zijn voor doorverkoop en door de koper worden vervreemd in diens normale bedrijfsuitoefening.1

Is de koper niet contractueel bevoegd gemaakt om over de zaken te beschikken en draagt hij de zaken desondanks over aan een afnemer, dan loopt de leverancier het risico om zijn voorbehouden eigendom te verliezen op grond van derdenbescherming. Een te goeder trouw zijnde afnemer die de zaken om baat en anders dan door een levering cp verkrijgt, wordt op grond van art. 2279 BBW beschermd tegen de beschikkingsonbevoegdheid van de koper.2 De afnemer is te goeder trouw indien hij niet wist of behoorde te weten dat zijn verkoper beschikkingsonbevoegd was.3 In het algemeen wordt de afnemer vermoed te goeder trouw te zijn op grond van art. 2268 BW, maar op een professionele afnemer rust een onderzoeksplicht. Hij dient onderzoek te doen naar de titel voor overdracht van de zaken tussen de leverancier en de koper. Hij moet bijvoorbeeld de aankoopfactuur opvragen bij de koper.4 Dit heeft tot gevolg dat hij het eigendomsvoorbehoud kan kennen en dus niet zonder meer te goeder trouw is.

De leverancier kan dit risico van verlies van de voorbehouden eigendom gedeeltelijk uitsluiten. Door middel van een registratie van het eigendomsvoorbehoud in het Pandregister wordt het eigendomsvoorbehoud kenbaar voor derden. Art. 26 jo. art. 25 Pandwet bepaalt dat dit tot gevolg heeft dat professionele partijen niet te goeder trouw kunnen zijn. Voor consument-afnemers blijft een beroep op derdenbescherming wel mogelijk.