5

De onderzoeksmethode die ik heb gehanteerd wordt de juridisch-dogmatische methode genoemd.1 Het onderzoek omvatte het systematiseren, uitleggen en verklaren van het geldende Nederlandse recht. De keuzes die door de wetgever zijn gemaakt dienden als uitgangspunt. Ik heb het onderwerp benaderd binnen de kaders die door wetgever en Hoge Raad worden gegeven. Alleen wanneer ik naar geldend recht geen mogelijkheid zag om tot een goede oplossing te komen, heb ik suggesties voor wetswijziging gedaan.

De typering door Vranken in zijn Algemeen Deel uit 1995 van het recht als discursieve wetenschap biedt een goede omschrijving van de door mij gebruikte methode van rechtsvinding.2 Het recht is volgens Vranken de voorlopige uitkomst van een proces van discussie en overtuiging. Er is een flinke hoeveelheid rechtspraak over het retentierecht, die tot inspiratie heeft gediend.3 Bovendien laten de casus in de jurisprudentie zich met behulp van een kleine aanpassing omvormen in een geval dat misschien fictief is, maar zich in de toekomst wel zou kunnen voordoen. Aan de hand van een analyse van vergelijkbare gevallen en rechtspraak heb ik geprobeerd een antwoord op de opgeworpen vragen te formuleren. Het juridisch-dogmatisch onderzoek wordt vanwege deze werkwijze wel vergeleken met rechtsvinding door de rechter.4 Ik heb voor de beantwoording van iedere vraag aansluiting gezocht bij de systematiek in het goederenrecht, verbintenissenrecht, (materiële) beslagrecht of faillissementsrecht. De formule uit het arrest Quint/Te Poel, die de rechtsvinder de vrijheid geeft om aansluiting te zoeken bij de wél in de wet geregelde gevallen, is daarbij een belangrijk anker.

Het onderzoek dat geschiedt volgens de juridisch-dogmatische methode, beoogt de rechtspraktijk te dienen. De uitkomsten van het onderzoek kunnen advocaten, rechters, juristen of anderen die met een retentie recht worden geconfronteerd ondersteunen. Het onderwerp ‘de uitwinning van de teruggehouden zaak’ leent zich goed voor dit type onderzoek.