Hof 's-Hertogenbosch, 07-11-2011, nr. 20-000127-11

Het relaas van verbalisanten [verbalisant 1], [verbalisant 2], [verbalisant 3] en [verbalisant 4] d.d. 29 maart 2007, voor zover - zakelijk weergegeven - inhoudende:

Het obductieverslag van dr. V. Soerdjbalie-Maikoe, arts-patholoog bij het Nederlands Forensisch Instituut, d.d. 6 maart 2008, voor zover - zakelijk weergegeven - inhoudende:

Meerdere letsels aan het gelaat rechts, voorhoofd rechts, gelaat links, rechterarm, rechteroksel, borst rechts, behaarde hoofd rechts (10x) met weefselbruggen, indroging en een specifiek patroon: rechthoekig, afmeting van alle circa 0,8x0,4 cm en in relatie met deze korte steekkanalen (maximaal ter lengte van circa 4 cm).

(…)

(…)

De verklaring van [W] bij de politie op 21 maart 2008 (verhoor te 17.14 uur), voor zover - zakelijk weergegeven - inhoudende:

De verklaring van de verdachte ter terechtzitting in eerste aanleg van 16 september 2008, voor zover - zakelijk weergegeven - inhoudende:

Ik ben in de nacht van 14 op 15 maart 2007 samen met [S] de woonboot van [K] in Zwolle binnengedrongen. Wij hebben daar vervolgens beiden op [K] ingestoken. Ik heb met een mes op [K] ingestoken. [S] heeft met een schroevendraaier gestoken.

[K] had in het verleden mijn zus [M] onzedelijk betast. Ik hoorde op de avond van 14 maart 2007 voor het eerst dat [K] mijn zus ook bij het kruis had betast. [S] en ik besloten erop af te gaan. Wij wilden [K] een lesje leren. We waren heel erg boos. Ik had behoorlijk wat bier op. [S] en ik zijn in de auto naar Zwolle gereden. Het mes en de schroevendraaier lagen al in de auto.

Toen we in Zwolle uit de auto stapten, heb ik het mes gepakt. Het mes had een heft van ongeveer twintig centimeter. We zijn naar de woonboot van [K] gelopen. Ik heb de ruit naast de voordeur ingetrapt. [S] is eerst via het gat naar binnengegaan. Ik ben direct na hem naar binnen gegaan. Toen ik binnen was, bevond [K] zich al in de slaapkamer. Ik ben de slaapkamer ingelopen en ik heb direct met het mes op de op het bed liggende [K] ingestoken.

We zijn weer uit de woonboot weggegaan en vervolgens terug naar Vroomshoop gereden. De wapens zijn onderweg weggegooid. Toen ik thuiskwam, heb ik [W] wakker gemaakt.

De verklaring van de verdachte bij de politie op 31 maart 2008 (verhoor te 13.14 uur), voor zover - zakelijk weergegeven - inhoudende:

De verklaring van de medeverdachte [S], afgelegd als getuige bij de rechter-commissaris op 21 augustus 2008, voor zover - zakelijk weergegeven - inhoudende:

We zijn in de auto naar Zwolle gegaan. De schroevendraaier lag al in de auto. We hebben de auto in de buurt van de woonboot geparkeerd. We zijn ongeveer tegelijkertijd uit de auto gestapt. Samen zijn we naar de boot gelopen. Wij hebben aangeklopt en hoopten dat [K] de deur zou open doen. Dat deed hij niet. We zijn naar het raam gegaan. [H] heeft het raam ingetrapt. Daarna zijn we samen naar binnen gegaan. Ik ging als eerste. Wij zagen [K] al door het raam. Ik heb aan [H] gevraagd of hij zeker wist dat de man achter het raam [K] was. Hij antwoordde daar bevestigend op. Wij zijn door het raam naar binnen gegaan. [K] sloeg mij met een voorwerp voor de kop. [K] ging naar zijn slaapkamer. Ik liep achter hem aan. [H] liep direct achter mij aan. Ik heb [K] op het bed neergegooid. Wij zijn daarna direct gaan steken. Ik stak aan de bovenkant van het lichaam. [H] stak in de buurt van de benen. Ik stak met de schroevendraaier, [H] met het mes. [K] heeft een paar keer om hulp geroepen toen wij waren begonnen met steken. Na het steken zijn wij direct naar de auto gelopen. We zijn naar het huis van [H] gegaan. Onderweg zijn we ergens bij Dalfsen gestopt om het mes en de schroevendraaier weg te gooien. Dat weggooien heeft [H] gedaan. Ik ben met [H] naar binnen gegaan. [H] heeft zijn vrouw wakker gemaakt. Zijn vrouw is naar beneden gekomen. Daar heeft [H] aan zijn vrouw verteld dat we [K] hebben aangepakt.

Volgens mij lag [K] de hele tijd op bed toen wij hem staken.

Ik heb de schroevendraaier gepakt. [H] heeft het mes gepakt. Beide voorwerpen lagen op de vloer van de auto aan de passagierskant. [H] heeft het mes gepakt en we zijn naar de boot gegaan.

Wij waren die avond met zijn vieren bij [H]. We hebben gesproken over de ervaringen van [M] met [K]. Nadat [W] naar bed was gegaan hebben we daar nog over doorgepraat. Het was het idee van [H] om naar [K] te gaan. We waren even achter het huis en toen stelde hij voor om [K] te gaan pakken. Ik zei toen: laten we dat maar doen. De auto waarin wij reden was van [H]. [H] zat achter het stuur. Toen we na de steekpartij terug waren in Vroomshoop begon [H] tegen [W] te praten over wat er gebeurd was. [H] heeft toen direct gezegd dat wij het samen gedaan hadden.

De verklaring van de medeverdachte [S] bij de politie op 31 maart 2008 (verhoor te 16.45 uur), voor zover - zakelijk weergegeven - inhoudende:

De verklaring van de medeverdachte [S] bij de politie op 26 maart 2008 (verhoor te 22.37 uur), voor zover - zakelijk weergegeven - inhoudende:

De verklaring van de medeverdachte [S] bij de politie op 27 maart 2008 (verhoor te 14.56 uur), voor zover - zakelijk weergegeven - inhoudende:

[S] heeft bekend nadat hij door de politie was geconfronteerd met zijn vrouw, waarna de verdachte met die bekentenis is geconfronteerd;

de partners van de verdachte en [S] in strijd met artikel 217 Sv door de politie niet zijn gewezen op hun verschoningsrecht;

de verdachte en [S] op een leidende en suggestieve wijze zijn ondervraagd.

Het hof overweegt als volgt.

Ad a.

In het midden kan blijven of de confrontatie van [S] met zijn vrouw op 27 maart 2008 - die overigens op verzoek van [S] zelf plaatsvond toen hij hoorde dat zijn vrouw een getuigenverklaring kwam afleggen (pag. 272) - in strijd is met het pressieverbod of de beginselen van een behoorlijke procesorde. Immers, indien er al sprake zou zijn van een schending daarvan, dan is die schending begaan jegens [S] en niet jegens de verdachte. Het is dus niet de verdachte die door de beweerde niet-naleving van het voorschrift is getroffen in het belang dat de overtreden norm beoogt te beschermen.

Het stond verhorende opsporingsambtenaren vrij om de verdachte, die was gewezen op zijn zwijgrecht, vervolgens met die bekentenis te confronteren. Het hof vermag niet in te zien dat daarmee is gehandeld in strijd is met het pressieverbod of de beginselen van een behoorlijke procesorde.

Ad b.

Dit onderdeel van het verweer faalt reeds omdat artikel 217 Sv noch enige andere rechtsregel opsporingsambtenaren verplicht om personen die door hen als getuige worden gehoord uitdrukkelijk te wijzen op de onder omstandigheden bestaande mogelijkheid zich te verschonen van het beantwoorden van bepaalde aan hen gestelde vragen (vgl. HR 30 augustus 2005, LJN AT7091, rov. 3.3).

Ad c.

De raadsman heeft dit onderdeel van het verweer in punt 73 van de pleitnota onderbouwd met een verwijzing naar de punten 18-32.

In de punten 18-20 van de pleitnota wordt door de raadsman ingegaan op de verklaringen van de verdachte dat [S] een schroevendraaier bij zich had.

Het hof vermag niet in te zien dat er ten aanzien van deze verklaringen sprake is geweest van een leidende of suggestieve vraagstelling. Dat is door de raadsman ook niet onderbouwd. Hetgeen de raadsman in de punten 18-20 ten aanzien van die verklaringen heeft aangevoerd, raakt immers niet de vraagstelling maar heeft betrekking op de betekenis - heeft de verdachte verklaard uit eigen waarneming of vanuit een veronderstelling - die volgens de raadsman aan de verklaringen van de verdachte moet worden gegeven.

In de punten 21-32 van de pleitnota wordt door de raadsman ingegaan op de verklaringen van [S] dat het licht op de woonboot brandde en dat de verdachte het licht in de slaapkamer heeft uitgedaan.

In het midden kan blijven of er ten aanzien van deze verklaringen van [S] sprake is geweest van een leidende of suggestieve vraagstelling en of daardoor het pressieverbod of de beginselen van een behoorlijke procesorde zijn geschonden. Ook hiervoor geldt immers dat, indien er al sprake zou zijn van een schending daarvan, die schending is begaan jegens [S] en niet jegens de verdachte, zodat het niet de verdachte is die door de beweerde niet-naleving van het voorschrift is getroffen in het belang dat de overtreden norm beoogt te beschermen.

Overigens heeft het hof de bedoelde verklaringen van [S] niet tot bewijs gebezigd, zodat de verdachte van die verklaringen ook geen nadeel heeft ondervonden.

De door de raadsman aangevoerde feiten en omstandigheden leiden ieder op zich, noch in onderlinge samenhang beschouwd, tot het oordeel dat er sprake is geweest van enige inbreuk op het pressieverbod of de beginselen van een behoorlijke procesorde, waardoor de verklaringsvrijheid van de verdachte in het gedrang is gekomen. Op die grond bestaat er geen reden voor strafvermindering.

redelijke termijn

De raadsman heeft voorts strafvermindering bepleit wegens overschrijding van de redelijke termijn, hierin bestaande dat tussen het instellen van beroep in cassatie tegen het arrest van het gerechtshof Arnhem en de ontvangst van de stukken ter griffie van de Hoge Raad meer dan zes maanden zijn versteken.

Met de raadsman stelt het hof vast dat de verdachte op 17 april 2009 beroep in cassatie heeft ingesteld tegen het arrest van het gerechtshof Arnhem en dat de stukken van het geding op 23 december 2009 door de Hoge Raad zijn ontvangen. Nu de verdachte in verband met deze zaak in voorlopige hechtenis verkeert, dienden de stukken binnen zes maanden door de Hoge Raad te zijn ontvangen. De inzendingstermijn, en daarmee de redelijke termijn voor berechting, is derhalve met ruim twee maanden overschreden.

Ambtshalve overweegt het hof voorts dat de Hoge Raad op 21 december 2010 uitspraak heeft gedaan, derhalve nadat meer dan zestien maanden zijn verstreken na het instellen van het cassatieberoep. Ook in zoverre is de redelijke termijn overschreden, en wel met ruim vier maanden.

In een geval als het onderhavige, waarin zowel de termijn waarbinnen de stukken moeten zijn ingezonden als de termijn waarbinnen uitspraak behoort te zijn gedaan is overschreden, dient slechts de overschrijding van één van die termijnen in aanmerking te worden genomen en bij verschil de langste (vgl. HR 19 april 2011, LJN BP5361, rov. 3.2).

De overschrijding van de redelijke termijn met ruim vier maanden dient in beginsel te leiden tot strafvermindering. Een overschrijding van de redelijke termijn in cassatie kan echter worden gecompenseerd door een voortvarende behandeling van de zaak door het hof na verwijzing (vgl. HR 26 april 2011, LJN BO5819, rov. 2.4).

Het hof is van oordeel dat er in deze zaak sprake is van een dergelijke voortvarende behandeling na verwijzing. Het hof doet heden immers uitspraak binnen elf maanden na de verwijzing van de zaak door de Hoge Raad, in welk tijdsbestek ook uitvoering is gegeven aan het verzoek van de verdediging tot het doen opmaken van een aanvullende psychologische rapportage omtrent de verdachte.

Het hof beslist derhalve dat kan worden volstaan met de enkele vaststelling dat inbreuk is gemaakt op artikel 6, eerste lid, van het EVRM. Hierbij heeft het hof mede in aanmerking genomen de mate van overschrijding van de redelijke termijn en de omstandigheid dat sinds de aanvang van de redelijke termijn (de aanhouding en inverzekeringstelling van de verdachte op 26 maart 2008) tot op heden de behandeling van de zaak - door vier rechterlijke instanties - heeft plaatsgevonden binnen drie jaren en acht maanden.

overige overwegingen met betrekking tot de op te leggen straf

Bij de bepaling van de op te leggen straf heeft het hof gelet op de aard en de ernst van het bewezen verklaarde, op de omstandigheden waaronder het is begaan en op de persoon van de verdachte, zoals een en ander bij het onderzoek ter terechtzitting naar voren is gekomen.

De verdachte heeft zich samen met een ander schuldig gemaakt aan moord, een misdrijf dat algemeen wordt beschouwd als één van de ernstigste commune delicten, nu het opzettelijk en met voorbedachte raad benemen van iemands leven de meest ernstige en onomkeerbare aantasting van het hoogste rechtsgoed, het recht op leven, is. In reactie hierop kan niet worden volstaan met een andere of lichtere sanctie dan een straf die een onvoorwaardelijke vrijheidsbeneming van aanzienlijke duur met zich brengt.

De verdachte en [S] hebben zich na gebruik van een grote hoeveelheid alcohol met geweld toegang verschaft tot de woning van het slachtoffer. Zij hebben [K], die zich in zijn slaapkamer probeerde te verschansen, fysiek overrompeld en hem op zijn bed gegooid. Vervolgens hebben zij hem samen op gruwelijke en bloederige wijze om het leven gebracht door hem met een mes en een schroevendraaier in totaal dertig steekletsels toe te brengen, onder meer in zijn gezicht, hals, nek, borst en rug. Bij het slachtoffer zijn daarnaast letsels geconstateerd aan onder meer handen en voeten die erop duiden dat hij heeft getracht de steken af te weren. Toen het slachtoffer zich niet meer bewoog, hebben zij hem voor dood achtergelaten.

De verdachte heeft zich bovendien na de steekpartij in het geheel niet bekommerd om het slachtoffer en heeft niet, ook niet anoniem, het misdrijf gemeld. Hierdoor heeft een nicht van het slachtoffer de volgende dag, nog voordat de politie ter plaatse was gekomen, het bebloede lichaam van [K] zien liggen.

Door aldus te handelen heeft de verdachte de rechtsorde ernstig geschokt en de nabestaanden groot en onherstelbaar leed toegebracht. Dat laatste blijkt ook uit de in hoger beroep voorgelezen slachtofferverklaring.

Het hof acht geen strafverlagende factoren aanwezig.

De psychologische rapportage van prof. dr. Koenraadt d.d. 20 juli 2008 (pag. 13) houdt in dat de verdachte tijdens het begaan van het bewezen verklaarde inzicht in de ongeoorloofdheid en wederrechtelijkheid van het bewezen verklaarde bezat en dat hij evenals de gemiddeld normale mens in staat was zijn wil overeenkomstig dat inzicht te bepalen. Prof. dr. Koenraadt heeft geconcludeerd tot volledige toerekeningsvatbaarheid van de verdachte. De aanvullende rapportage van prof. dr. Koenraadt d.d. 20 september 2011 heeft in die conclusie geen verandering gebracht.

Het hof neemt de conclusie dat de verdachte volledig toerekeningsvatbaar is voor het bewezen verklaarde over en legt die ten grondslag aan zijn beslissing. Daarin ligt besloten dat het door de verdachte gestelde misbruik van zijn zus [M] geen grond voor strafvermindering vormt. [M] zelf heeft de verdachte en haar man [S] zelfs dringend verzocht niet naar het slachtoffer toe te gaan om hem iets aan te doen. Het handelen van de verdachte is een extreme vorm van eigenrichting waarop een zware straf passend is.

Ten slotte overweegt het hof dat de verdachte, door zichzelf niet als dader aan te geven bij de politie, ook niet toen hij op 22 maart 2007 werd gehoord als informant over de vraag of hij iets wist omtrent de gewelddadige dood van het slachtoffer (pag. 136), heeft bewerkstelligd dat het misdrijf pas een jaar na de dood van het slachtoffer is opgelost. Door de lange duur van het opsporingsonderzoek is het leed van de nabestaanden verlengd.

Gelet op met name de gruwelijkheid van het feit acht het hof de door de rechtbank opgelegde en door de advocaat-generaal gevorderde straf passend en geboden.

De verdachte zal daarom worden veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van zestien jaren.

Schadevergoeding

De benadeelde partij [benadeelde] heeft als vertegenwoordiger van de familie in eerste aanleg een vordering ingesteld, strekkende tot schadevergoeding tot een bedrag van EUR 5.338,55 aan materiële schade, met name begrafeniskosten, te vermeerderen met de wettelijke rente. Deze vordering is bij het beroepen vonnis toegewezen, behoudens de wettelijke rente waarop niet is beslist.

De benadeelde partij heeft zich in hoger beroep opnieuw gevoegd voor de gehele vordering.

De vordering is gebaseerd op het bepaalde in artikel 51f, tweede lid, Sv en is niet betwist, zodat de vordering toewijsbaar is. De wettelijke rente zal worden toegekend met ingang van 31 augustus 2007, zijnde de datum waarop blijkens de bij het voegingsformulier gevoegde “opdrachtgegevens overboeking” de uitvaartverzorger is betaald.

Het hof ziet aanleiding om ten behoeve van [benadeelde] de maatregel van artikel 36f van het Wetboek van Strafrecht op te leggen als na te melden.

De verdachte en zijn mededader zijn naar burgerlijk recht hoofdelijk aansprakelijk voor de schade die door het strafbare feit is toegebracht.

Toepasselijke wettelijke voorschriften

De beslissing is gegrond op de artikelen 24c, 36f, 47, 63 en 289 van het Wetboek van Strafrecht, zoals deze luidden ten tijde van het bewezen verklaarde.