HR, 31-05-2024, nr. 23/04721

HR, 31-05-2024, nr. 23/04721

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Uitspraak 31‑05‑2024

Inhoudsindicatie

Wvggz. Machtiging tot voortzetting crisismaatregel. Betrokkene is door twee artsen gezien in diens fysieke aanwezigheid en door psychiater onderzocht via beeldbellen. Klachten over oordeel rechtbank dat onderzoek door psychiater voldoet aan daaraan te stellen eisen. Mogelijkheid van tijdelijke verplichte zorg voorafgaand aan crisismaatregel (art. 7:3 Wvggz).

Partij(en)

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

CIVIELE KAMER

Nummer 23/04721

Datum 31 mei 2024

BESCHIKKING

In de zaak van

[betrokkene],

wonende te [woonplaats],

VERZOEKER tot cassatie,

hierna: betrokkene,

advocaat: G.E.M. Later,

tegen

DE OFFICIER VAN JUSTITIE IN HET ARRONDISSEMENT AMSTERDAM,

VERWEERDER in cassatie,

hierna: de officier van justitie,

niet verschenen.

1. Procesverloop

Voor het verloop van het geding in feitelijke instantie verwijst de Hoge Raad naar de beschikking in de zaak C/13/736848/23-5665 van de rechtbank Amsterdam van 1 september 2023.

Betrokkene heeft tegen de beschikking van de rechtbank beroep in cassatie ingesteld.

De officier van justitie heeft geen verweerschrift ingediend.

De conclusie van de Advocaat-Generaal M.L.C.C. Lückers strekt tot verwerping van het cassatieberoep.

De advocaat van betrokkene heeft schriftelijk op die conclusie gereageerd.

2. Uitgangspunten en feiten

2.1

In deze uitspraak is aan de orde of het onderzoek van de psychiater van wie de medische verklaring bij het verzoekschrift voor een machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel is gevoegd, aan de in dat verband te stellen eisen voldoet als dit onderzoek via beeldbellen heeft plaatsgevonden.

2.2

In cassatie kan van het volgende worden uitgegaan.

(i) De burgemeester van de gemeente Heemstede heeft op 29 augustus 2023 op grond van art. 7:1 Wvggz ten aanzien van betrokkene een crisismaatregel genomen.

(ii) De officier van justitie heeft op 30 augustus 2023 verzocht om ten aanzien van betrokkene een machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel te verlenen.

(iii) Bij het verzoekschrift is op de voet van art. 7:7 lid 2 Wvggz onder meer de in het kader van de voorbereiding van de crisismaatregel afgegeven medische verklaring gevoegd van een onafhankelijke psychiater. Deze psychiater heeft de wijze van onderzoek als volgt toegelicht in de medische verklaring:

“Betrokkene is gezien door [arts 1], arts en [arts 2], arts. Betrokkene is via beeldbellen beoordeeld door [psychiater] (psychiater). Deze beoordeling wordt betrouwbaar geacht omdat tijdens beeldbellen goed te zien is aan betrokkene dat hij verwaarloosd is en hij daarbij een duidelijk psychotisch beeld laat zien passend bij drugsgebruik. Gezien het ernstige beeld dat hoofdzakelijk wordt veroorzaakt en onderhouden door drugsgebruik en het blijven gebruiken van drugs in bijzijn van onderzoekers (waarbij opbouw van onderliggende geladenheid en hiermee toename teloorgang en kans op agressie en lichamelijk letsel van hemzelf en van hulpverleners) werd onmiddellijke overplaatsing naar een instelling nodig geacht en is betrokkene door [psychiater] via beeldbellen beoordeeld. Een face-to-face beoordeling door [psychiater] zou 60min later pas kunnen plaatsvinden.”

2.3

De rechtbank1.heeft op grond van art. 7:8 Wvggz een machtiging verleend tot voortzetting van de crisismaatregel ten aanzien van betrokkene en bepaald dat deze machtiging geldt tot en met 22 september 2023. De rechtbank heeft, voor zover in cassatie van belang, het volgende overwogen:

“2.1. De advocaat heeft namens betrokkene aangevoerd dat de medische verklaring niet voldoet aan de eisen die de Hoge Raad daaraan stelt, omdat betrokkene niet persoonlijk is onderzocht door de onafhankelijke psychiater en onvoldoende [is] onderbouwd waarom voor een beoordeling via beeldbellen is gekozen. Zij verzoekt daarom primair om het verzoek af te wijzen.

2.2.

De rechtbank verwerpt het verweer en overweegt daartoe als volgt. In beginsel moet een persoonlijk onderzoek van de onafhankelijke psychiater de basis zijn voor het opmaken van de medische verklaring. Dit is slechts anders indien dit redelijkerwijs niet of slechts beperkt mogelijk is, mede gelet op de belemmeringen die het spoedeisende karakter van een crisismaatregel met zich mee kan brengen. Er moet sprake zijn van een bijzondere omstandigheid en dat moet voldoende worden toegelicht. De crisisdienst was een dag eerder al langsgeweest en vond een opname toen niet noodzakelijk. Vervolgens hebben twee artsen [arts 1] en [arts 2] thuis bezocht om hem te beoordelen. Deze hebben vervolgens via een beeldverbinding de onafhankelijke [psychiater] betrokkene laten beoordelen. Als reden hiervoor geeft de onafhankelijke psychiater onder punt 6 van de medische verklaring aan dat betrokkene door aanhoudend drugsgebruik steeds meer geladen werd met risico op agressie incidenten en daardoor nog niet één uur kon worden gewacht op een face-to-face-beoordeling. Daarnaast moest betrokkene vanwege zijn toestandsbeeld en de gevaarlijke thuissituatie waarin hij verkeerde onmiddellijk opgenomen worden in een accommodatie. De moeder van betrokkene durfde niet langer in haar eigen woning te verblijven. Dat uit de politiemutatie van 29 augustus 2023 blijkt dat de crisisdienst niet meteen ter plaatse is gekomen voor de beoordeling zoals door de advocaat naar voren is gebracht, doet hier niet aan af. Het gaat om de situatie op het moment van de beoordeling en dat op dat moment ingrijpen noodzakelijk was om het ernstig nadeel verder te voorkomen. De onafhankelijke psychiater heeft met de door de artsen, door de moeder van betrokkene en door haarzelf verkregen informatie een goed beeld van de actuele gezondheidstoestand van betrokkene kunnen krijgen. Onder deze omstandigheden is het volgens de rechtbank gerechtvaardigd om een onderzoek voor een deel via beeldbellen te laten plaatsvinden. Ook is de rechtbank van oordeel dat voldoende is onderbouwd waarom onderzoek in fysieke aanwezigheid van de psychiater in dit specifieke geval niet verantwoord was.”

3. Beoordeling van het middel

3.1

Het middel is gericht tegen het oordeel van de rechtbank dat voldoende is onderbouwd dat onderzoek door een psychiater in fysieke aanwezigheid van betrokkene redelijkerwijs niet mogelijk was. Volgens de medische verklaring heeft de onafhankelijke psychiater betrokkene op 29 augustus 2023 om 11.30 uur onderzocht. Uit het episode journaal blijkt dat de medische verklaring pas door de psychiater is bewerkt om 15:28 uur. De crisismaatregel is pas om 17.30 uur verleend. Mede gelet op dit tijdsverloop heeft de rechtbank haar oordeel dat een fysieke beoordeling van betrokkene door een psychiater in de omstandigheden van het geval redelijkerwijs niet mogelijk was, onvoldoende gemotiveerd, aldus het middel.

3.2

Art. 7:1 lid 3 Wvggz bepaalt dat de burgemeester niet eerder een crisismaatregel neemt dan nadat hij zorg heeft gedragen voor een medische verklaring van een psychiater, en hij de betrokkene, zo mogelijk, in de gelegenheid heeft gesteld om te worden gehoord. Ingevolge art. 7:2 lid 2 Wvggz zendt de burgemeester, indien hij een crisismaatregel neemt, onverwijld een afschrift van zijn beslissing en de afgegeven medische verklaring aan, onder andere, de officier van justitie. Indien de officier van justitie een verzoekschrift voor een machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel indient, voegt hij daarbij in elk geval de afgegeven medische verklaring (art. 7:7 lid 2 Wvggz in verbinding met art. 7:2 lid 2 Wvggz). Bij de beoordeling van het verzoek om een machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel heeft de rechter zo de beschikking over dezelfde medische verklaring als die ten grondslag ligt aan de genomen crisismaatregel.

3.3

De psychiater dient het in de Wvggz voor de diverse vormen van verplichte zorg voorgeschreven medische onderzoek in beginsel aldus te verrichten dat hij de betrokkene in een direct contact, dat wil zeggen: in diens fysieke aanwezigheid, spreekt en observeert. Dit is slechts anders indien dat redelijkerwijs niet mogelijk is. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om een weigering van de betrokkene om aan een onderzoek mee te werken, maar ook andere omstandigheden kunnen meebrengen dat onderzoek in fysieke aanwezigheid van de betrokkene niet of slechts beperkt mogelijk is. In die gevallen zal, met het oog op de beoogde maatregel, steeds op de best mogelijke manier moeten worden getracht inzicht te verkrijgen in de actuele gezondheidstoestand van de betrokkene en de noodzaak tot het treffen van de beoogde maatregel.2.

3.4

Bij het in deze zaak door de officier van justitie ingediende verzoekschrift op de voet van art. 7:7 Wvggz is de medische verklaring gevoegd die ten grondslag lag aan de genomen crisismaatregel. Bij de beoordeling of het onderzoek van de psychiater voldoet aan de daaraan in het kader van de verzochte machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel te stellen eisen, in het bijzonder of een onderzoek door de psychiater in fysieke aanwezigheid van de betrokkene redelijkerwijs niet mogelijk was, zijn niet alleen de omstandigheden ten tijde van de voorbereiding van de crisismaatregel van belang, maar ook de omstandigheden nadien tot aan het indienen van het verzoek om een machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel. Dit betekent dat, indien de aanvankelijk afgegeven medische verklaring niet berust op een onderzoek door de psychiater in fysieke aanwezigheid van de betrokkene, aanleiding bestaat de medische verklaring aan te vullen als voorafgaand aan het verzoek om een machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel een onderzoek door de psychiater in fysieke aanwezigheid van de betrokkene wel mogelijk is.

3.5

De rechtbank heeft bij de beoordeling van het onderzoek door de psychiater slechts acht geslagen op de situatie op het moment van de beoordeling door de psychiater (zie rov. 2.2, weergegeven hiervoor in 2.3). Uit die door de rechtbank in aanmerking genomen omstandigheden kan echter niet worden afgeleid dat het ook nadien redelijkerwijs niet mogelijk was voor een psychiater om betrokkene in een direct contact, dat wil zeggen: in diens fysieke aanwezigheid, te spreken en te observeren en op grond daarvan een nieuwe of aanvullende medische verklaring op te stellen. De hiervoor in 3.1 weergegeven klacht slaagt.

3.6

Opmerking verdient nog dat onder omstandigheden op de voet van art. 7:3 lid 1 Wvggz al voorafgaand aan de beslissing over een crisismaatregel gedurende korte tijd verplichte zorg aan de betrokkene kan worden verleend en dit de psychiater in spoedeisende gevallen een mogelijkheid kan bieden de betrokkene in diens fysieke aanwezigheid te onderzoeken.

4. Beslissing

De Hoge Raad:

- vernietigt de beschikking van de rechtbank Amsterdam van 1 september 2023;

- wijst het geding terug naar die rechtbank ter verdere behandeling en beslissing.

Deze beschikking is gegeven door de raadsheren C.E. du Perron, als voorzitter, C.H. Sieburgh, H.M. Wattendorff, F.R. Salomons en G.C. Makkink, en in het openbaar uitgesproken door de raadsheer A.E.B. ter Heide op 31 mei 2024.

Conclusie 05‑02‑2024

Inhoudsindicatie

Wvggz. Machtiging voortzetting crisismaatregel. Medische verklaring van betrokkene is via beeldbellen tot stand gekomen. Was redelijkerwijs fysiek onderzoek niet mogelijk?.

Partij(en)

PROCUREUR-GENERAAL

BIJ DE

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

Nummer 23/04721

Zitting 5 februari 2024

CONCLUSIE

M.L.C.C. Lückers

In de zaak

[betrokkene] (hierna: betrokkene),verzoeker tot cassatie,advocaat: mr. G.E.M. Later,

tegen

de officier van justitie in het arrondissementsparket Amsterdam (hierna: de officier van justitie),verweerder in cassatie,niet verschenen.

1. Inleiding en samenvatting

1.1

In deze wvggz-zaak is een machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel door de rechtbank toegewezen, terwijl de psychiater betrokkene via beeldbellen heeft onderzocht. De vraag is aan de orde of een onderzoek door de psychiater in fysieke aanwezigheid van betrokkene redelijkerwijs niet mogelijk was.

2. Feiten en procesverloop

2.1

Op 29 augustus 2023 heeft de burgemeester van de gemeente Heemstede op grond van art. 7:1 Wvggz een crisismaatregel genomen ten aanzien van betrokkene. In zijn beschikking verwijst de burgemeester naar een op dezelfde dag uitgebrachte medische verklaring van de psychiater. De burgemeester vermeldt, zoals genoteerd in rubriek 4.d in die verklaring, als vormen van zorg die noodzakelijk zijn om de crisissituatie af te wenden:

- Toedienen van vocht, voeding en medicatie, alsmede het verrichten van medische controles of andere medische handelingen en therapeutische maatregelen, ter behandeling van een psychische stoornis, dan wel vanwege die stoornis, ter behandeling van een somatische aandoening;

- Beperken van de bewegingsvrijheid;

- Insluiten

- Uitoefenen van toezicht op betrokkene;

- Onderzoek aan kleding of lichaam;

- Onderzoek van de woon- of verblijfsruimte op gedrag-beïnvloedende middelen en gevaarlijke voorwerpen;

- Controleren op de aanwezigheid van gedrag-beïnvloedende middelen

- Opnemen in een accommodatie.

2.2

Bij verzoekschrift, bij de rechtbank Amsterdam ingekomen op 30 augustus 2023, heeft de officier van justitie aan de rechtbank verzocht een machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel voor betrokkene te verlenen voor de vormen van zorg zoals die ook al in de crisismaatregel worden genoemd.

2.3

De mondelinge behandeling van het verzoek heeft plaatsgevonden op 1 september 2023. De rechtbank heeft betrokkene, zijn advocaat en de arts gehoord. Van het verhandelde ter zitting is proces-verbaal opgemaakt.

2.4

Bij mondelinge beschikking van 1 september 2023, schriftelijk uitgewerkt op 7 september 2023 (hierna: de bestreden beschikking), heeft de rechtbank een machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel verleend voor het tijdvak tot en met 22 september 2023 voor de vormen van zorg zoals opgesomd in rov. 2.5 van de beschikking.1.

2.5

Namens betrokkene is tijdig2.beroep in cassatie ingesteld. In cassatie is geen verweerschrift ingediend.

3. Bespreking van het cassatiemiddel

3.1

Het cassatiemiddel richt zich tegen rov. 2.2 van de bestreden beschikking. Voor de volledigheid vermeld ik ook rov. 2.1.

“2.1.

De advocaat heeft namens betrokkene aangevoerd dat de medische verklaring niet voldoet aan de eisen die de Hoge Raad daaraan stelt, omdat betrokkene niet persoonlijk is onderzocht door de onafhankelijke psychiater en onvoldoende onderbouwd waarom voor een beoordeling via beeldbellen is gekozen. Zij verzoekt daarom primair om het verzoek af te wijzen.

2.2.

De rechtbank verwerpt het verweer en overweegt daartoe als volgt. In beginsel moet een persoonlijk onderzoek van de onafhankelijke psychiater de basis zijn voor het opmaken van de medische verklaring. Dit is slechts anders indien dit redelijkerwijs niet of slechts beperkt mogelijk is, mede gelet op de belemmeringen die het spoedeisende karakter van een crisismaatregel met zich mee kan brengen. Er moet sprake zijn van een bijzondere omstandigheid en dat moet voldoende worden toegelicht. De crisisdienst was een dag eerder al langs geweest en vond een opname toen niet noodzakelijk. Vervolgens hebben twee artsen [arts 1] en [arts 2] thuis bezocht om hem te beoordelen. Deze hebben vervolgens via een beeldverbinding de onafhankelijke psychiater [psychiater] betrokken laten beoordelen. Als reden hiervoor geeft de onafhankelijke psychiater onder punt 6 van de medische verklaring aan dat betrokkene door aanhoudend drugsgebruik steeds meer geladen werd met risico op agressie incidenten en daardoor nog niet één uur kon worden gewacht op een face-to-face-beoordeling. Daarnaast moest betrokkene vanwege zijn toestandsbeeld en de gevaarlijke thuissituatie waarin hij verkeerde onmiddellijk opgenomen worden in een accommodatie. De moeder van betrokkene durfde niet langer in haar eigen woning te verblijven. Dat uit de politiemutatie van 29 augustus 2023 blijkt dat de crisisdienst niet meteen ter plaatse is gekomen voor de beoordeling zoals door de advocaat naar voren is gebracht, doet hier niet aan af. Het gaat om de situatie op het moment van de beoordeling en dat op dat moment ingrijpen noodzakelijk was om het ernstig nadeel verder te voorkomen. De onafhankelijke psychiater heeft met de door de artsen, door de moeder van betrokkene en door haarzelf verkregen informatie een goed beeld van de actuele gezondheidstoestand van betrokkene kunnen krijgen. Onder deze omstandigheden is het volgens de rechtbank gerechtvaardigd om een onderzoek voor een deel via beeldbellen te laten plaatsvinden. Ook is de rechtbank van oordeel dat voldoende is onderbouwd waarom onderzoek in fysieke aanwezigheid van de psychiater in dit specifieke geval niet verantwoord was.”3.

3.2

Het middel bestrijdt het oordeel van de rechtbank dat de onafhankelijke psychiater kon volstaan met een onderzoek door middel van beeldbellen en klaagt dat het onderzoek door de psychiater niet aan de daaraan te stellen eisen voldoet, nu dit onderzoek niet in fysieke aanwezigheid van betrokkene heeft plaatsgevonden. Uit de omstandigheden van het geval volgt niet dat een face-to-face onderzoek redelijkerwijs niet mogelijk was; dat maakt dat de beschikking van de rechtbank niet in lijn is met de rechtspraak van de Hoge Raad. Er was ook geen sprake van een zodanig spoedeisende situatie dat het face-to-face onderzoek door de psychiater niet kon worden afgewacht. Uit de stukken van het geding en de beschikking van de rechtbank volgt dat evenmin.

3.3

In drie uitspraken van 21 april 2023, waarvan twee een zorgmachtiging betroffen en een uitspraak een machtiging voortzetting crisismaatregel, is door de Hoge Raad de vraag beantwoord onder welke omstandigheden een psychiater die een medische verklaring opmaakt in het kader van een Wvggz-procedure ervan mag afzien de patiënt in een direct contact te spreken en te observeren.4.Het uitgangspunt is dat de medische verklaring gebaseerd wordt op een onderzoek van de onafhankelijke psychiater dat is verricht in fysieke aanwezigheid van de betrokkene (‘in een direct contact’). Daarvan kan slechts gemotiveerd (in de medische verklaring en/of ter zitting)5.worden afgeweken indien dat onderzoek in de omstandigheden van het concrete geval redelijkerwijs niet mogelijk is.6.De psychiater zal in zijn medische verklaring moeten verantwoorden waarom onderzoek in fysieke aanwezigheid van de betrokkene redelijkerwijs niet mogelijk of niet verantwoord is en voor welk alternatief hij heeft gekozen.7.De rechtbank zal moeten beoordelen of de verzochte machtiging op grond van de medische verklaring kan worden verleend.8.

3.4

In de uitspraak over de crisismaatregel overwoog de Hoge Raad dat de omstandigheid dat ten aanzien van de betrokkene sprake is van een crisissituatie die — in de eerste plaats in het belang van de betrokkene zelf — zo spoedig mogelijk moet worden beëindigd, bij het besluit om te beeldbellen een rol kan spelen, maar op zichzelf niet voldoende is.9.De Hoge Raad voegde daaraan toe: “Uitgaand van de verklaring van de arts ter zitting vond het onderzoek plaats op een moment waarop in de regio slechts één psychiater beschikbaar was. De verklaring houdt echter niet in dat het op dat moment voor deze psychiater redelijkerwijs niet mogelijk was betrokkene in diens fysieke aanwezigheid te onderzoeken.” (overweging 3.5). Er is dus ruimte, zij het beperkt - om af te zien van direct contact, maar de aanleiding daarvan zal moeten worden gezocht in de specifieke omstandigheden van de casus en niet in algemene omstandigheden.

3.5

Door de Hoge Raad genoemde voorbeelden van omstandigheden die kunnen meebrengen dat onderzoek in fysieke aanwezigheid van de betrokkene niet of slechts beperkt mogelijk is, zijn bijvoorbeeld de weigering van betrokkene om aan een onderzoek mee te werken10.en de ingrijpende maatregelen die van overheidswege zijn getroffen naar aanleiding van de uitbraak van COVID-19. Die maatregelen kunnen meebrengen dat een onderzoek in fysieke aanwezigheid van de betrokkene door de psychiater die de medische verklaring dient op te stellen, redelijkerwijs niet mogelijk of niet verantwoord was.11.Omstandigheden als personele schaarste, vermindering van reisbewegingen en positieve ervaringen die zijn opgedaan met beeldbellen, dus omstandigheden van algemene aard, brengen niet direct mee dat in het concrete geval een onderzoek in fysieke aanwezigheid van betrokkene redelijkerwijs niet mogelijk is.12.Zo overwoog de Hoge Raad dat de algemene omstandigheid dat op zondagen slechts één psychiater in de regio Noord-Holland-Noord beschikbaar is, nog niet betekent dat het ook op dat moment voor deze psychiater redelijkerwijs niet mogelijk was betrokkene in diens fysieke aanwezigheid te onderzoeken.13.Ook de omstandigheden die de rechtbank Noord-Holland in haar beschikking d.d. 11 oktober 2022 noemde ter onderbouwing van het oordeel dat een onderzoek in de fysieke aanwezigheid van betrokkene redelijkerwijs niet mogelijk was, achtte de Hoge Raad niet toereikend.14.De omstandigheden die de rechtbank in die zaak van belang achtte betroffen de reistijd van de psychiater; de spoed waarmee het medisch onderzoek moet plaatsvinden; de aanwezigheid van een arts en een sociaal psychiatrisch arts ter plaatse; de visie van de psychiater dat deugdelijk onderzoek heeft plaatsgevonden en dat een onderzoek in direct contact met betrokkene niet tot een ander oordeel zou hebben geleid.15.

3.6

In de onderhavige zaak is het onderzoek door de onafhankelijke psychiater verricht via beeldbellen. In de medische verklaring wordt dat onderzoek op de volgende wijze toegelicht:

‘Betrokkene is gezien door [arts 1] , arts en [arts 2] , arts. Betrokkene is via beeldbellen beoordeeld door [psychiater] (psychiater). Deze beoordeling wordt betrouwbaar geacht omdat tijdens beeldbellen goed te zien is aan betrokkene dat hij verwaarloosd is en hij daarbij een duidelijk psychotisch beeld laat zijn passend bij drugsgebruik. Gezien het ernstige beeld dat hoofdzakelijk wordt veroorzaakt en onderhouden door drugsgebruik en het blijven gebruiken van drugs in bijzijn van onderzoekers (waarbij opbouw van onderliggende geladenheid en hiermee toename teloorgang en kans op agressie en lichamelijk letsel van hemzelf en van hulpverleners) werd onmiddellijke overplaatsing naar een instelling nodig geacht en is betrokkene door psychiater [psychiater] via beeldbellen beoordeeld. Een face-to-face beoordeling door [psychiater] zou 60min later pas kunnen plaatsvinden.’16.

3.7

De rechtbank komt tot het oordeel dat de medische verklaring voldoet aan de eisen die de Hoge Raad stelt omdat er sprake is van omstandigheden die het onderzoek via beeldbellen rechtvaardigen en de medische verklaring voldoende motiveert waarom dat onderzoek via beeldbellen nodig was. Volgens de rechtbank geeft de onafhankelijke psychiater onder punt 6 van de medische verklaring aan dat betrokkene door aanhoudend drugsgebruik steeds meer geladen werd met risico op agressie incidenten en dat daardoor niet nog één uur kon worden gewacht op een face-to-face-beoordeling. Daarnaast moest betrokkene vanwege zijn toestandsbeeld en de gevaarlijke thuissituatie waarin hij verkeerde onmiddellijk opgenomen worden in een accommodatie. De moeder van betrokkene durfde niet langer in haar eigen woning te verblijven. Onder deze omstandigheden is het volgens de rechtbank gerechtvaardigd om een onderzoek voor een deel via beeldbellen te laten plaatsvinden. De rechtbank is van oordeel dat voldoende is onderbouwd waarom onderzoek in fysieke aanwezigheid van de psychiater in dit specifieke geval niet verantwoord was.

3.8

In casu is sprake van een crisissituatie. De omstandigheid echter dat ten aanzien van de betrokkene sprake is van een crisissituatie die — in de eerste plaats in het belang van de betrokkene zelf — zo spoedig mogelijk moet worden beëindigd, kan bij het besluit om te beeldbellen een rol spelen, maar is op zichzelf niet voldoende.17.De verklaring van de psychiater motiveert waarom er is gekozen voor beeldbellen: betrokkene werd door aanhoudend drugsgebruik steeds meer geladen met risico op agressie incidenten. Betrokkene verbleef in het huis van zijn moeder en moest vanwege zijn toestandsbeeld en de gevaarlijke thuissituatie waarin hij verkeerde onmiddellijk opgenomen worden in een accommodatie. De moeder van betrokkene durfde niet langer in haar eigen woning te verblijven. De psychiater stelt dat een face-to-face beoordeling pas een uur later zou kunnen plaatsvinden. De rechtbank motiveert voldoende waarom de crisissituatie in het belang van betrokkene, maar ook van zijn moeder, zo spoedig mogelijk moet worden beëindigd en motiveert voldoende waarom in dit specifieke geval redelijkerwijs geen fysiek onderzoek kon plaats vinden.

3.9

De rechtbank heeft verder gemotiveerd dat de psychiater een goed beeld heeft verkregen van de actuele gezondheidstoestand van betrokkene door de manier waarop het onderzoek heeft plaatsgevonden. Als een fysiek onderzoek niet mogelijk is, zal met het oog op de beoogde maatregel, steeds op de best mogelijke manier moeten worden getracht inzicht te verkrijgen in de actuele gezondheidstoestand van de betrokkene en de noodzaak tot het treffen van de beoogde maatregel.18.

3.10

In het licht van het voorgaande heeft de rechtbank tot het oordeel kunnen komen dat het onderzoek dat de psychiater heeft verricht in de omstandigheden van dit specifieke geval toereikend was, ook tegen de achtergrond van de waarborgen van art. 5 EVRM.

3.11

Nu de klacht faalt, dient het cassatieberoep te worden verworpen.

4. Conclusie

De conclusie strekt tot verwerping van het cassatieberoep.

De Procureur-Generaal bij de

Hoge Raad der Nederlanden

A-G

Beroepschrift 01‑12‑2023

Procesinleiding in verzoekschriftzaak met betrekking tot de Wvggz

Geeft eerbiedig te kennen

[betrokkene], wonende te [woonplaats], te dezer zake in Den Haag woonplaats kiezende aan de Riouwstraat 131, ten kantore van de advocate bij de hoge raad der Nederlanden mr. G.E.M. Later, die door verzoeker als zodanig wordt aangewezen om voor hem in dit rechtsgeding op te treden en voor verzoeker deze procesinleiding ondertekent en indient;

1.

Bij beschikking van 1 september 2023 onder zaaknummer C/13/736848/23-5665 heeft de rechtbank Amsterdam een machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel verleend als bedoeld in artikel 7:8 Wvggz. Die beschikking met het verzoek van de officier van justitie van 30 augustus 2023, de beschikking van de burgemeester van 29 augustus 2023, episode journaal, verslag van het horen van verzoeker, de medische verklaring van de psychiater drs. [psychiater] van 29 augustus 2023, uittreksel uit het curatele en bewind register, uittreksel justitiële documentatie, informatierapport Wvggz van de politie, historisch overzicht, bijlagenoverzicht alsmede het proces-verbaal van de zitting van 1 september 2023 legt verzoeker hierbij over.

2.

Verzoeker kan zich met de onderhavige beschikking van 1 september 2023 niet verenigen en stelt daarvan bij deze — derhalve tijdig — beroep in kassatie in onder aanvoering van het navolgende:

Middel van kassatie

Schending van het recht althans verzuim van vormen waarvan niet inachtneming nietigheid medebrengt, aangezien de rechtbank Amsterdam, ten aanzien van het verzoek voortzetting crisismaatregel van 30 augustus 2023 heeft overwogen, zoals in de beschikking van 1 september 2023 staat omschreven en heeft beslist zoals in de beschikking staat vermeld, welke overwegingen en beslissingen als hier herhaald en overgenomen dienen te worden beschouwd, zulks ten onrechte om de navolgende redenen.

I.

Naar uit de bestreden beschikking blijkt heeft de rechtbank overwogen met betrekking tot de medische verklaring:

‘…… 2.1.

De advocaat heeft namens betrokkene aangevoerd dat de medische verklaring niet voldoet aan de eisen die de Hoge Raad daaraan stelt, omdat betrokkene niet persoonlijk is onderzocht door de onafhankelijke psychiater en onvoldoende onderbouwd waarom voor een beoordeling via beeldbellen is gekozen. Zij verzoekt daarom primair om het verzoek af te wijzen.

2.2.

De rechtbank verwerpt het verweer en overweegt daartoe als volgt. In beginsel moet een persoonlijk onderzoek van de onafhankelijke psychiater de basis zijn voor het opmaken van de medische verklaring. Dit is slechts anders indien dit redelijkerwijs niet of slechts beperkt mogelijk is, mede gelet op de belemmeringen die het spoedeisende karakter van een crisismaatregel met zich mee kan brengen. Er moet sprake zijn van een bijzondere omstandigheid en dat moet voldoende worden toegelicht. De crisisdienst was een dag eerder al langsgeweest en vond een opname toen niet noodzakelijk. Vervolgens hebben twee artsen [arts 1] en [arts 2] thuis bezocht om hem te beoordelen. Deze hebben vervolgens via een beeldverbinding de onafhankelijke psychiater [psychiater] betrokken laten beoordelen. Als reden hiervoor geeft de onafhankelijke psychiater onder punt 6 van de medische verklaring aan dat betrokkene door aanhoudend drugsgebruik steeds meer geladen werd met risico op agressie incidenten en daardoor nog niet één uur kon worden gewacht op een face-to-face-beoordeling. Daarnaast moest betrokkene vanwege zijn toestandsbeeld en de gevaarlijke thuissituatie waarin hij verkeerde onmiddellijk opgenomen worden in een accommodatie. De moeder van betrokkene durfde niet langer in haar eigen woning te verblijven. Dat uit de politiemutatie van 29 augustus 2023 blijkt dat de crisisdienst niet meteen ter plaatse is gekomen voor de beoordeling zoals door de advocaat naar voren is gebracht, doet hier niet aan af. Het gaat om de situatie op het moment van de beoordeling en dat op dat moment ingrijpen noodzakelijk was om het ernstig nadeel verder te voorkomen. De onafhankelijke psychiater heeft met de door de artsen, door de moeder van betrokkene en door haarzelf verkregen informatie een goed beeld van de actuele gezondheidstoestand van betrokkene kunnen krijgen. Onder deze omstandigheden is het volgens de rechtbank gerechtvaardigd om een onderzoek voor een deel via beeldbellen te laten plaatsvinden. Ook is de rechtbank van oordeel dat voldoende is onderbouwd waarom onderzoek in fysieke aanwezigheid van de psychiater in dit specifieke geval niet verantwoord was…’.

Welke overwegingen naar de mening van verzoeker onjuist zijn, althans onbegrijpelijk, althans onvoldoende gemotiveerd.

Toelichting

1. Medisch onderzoek door beeldbellen

In deze zaak zou de medische verklaring via beeldbellen tot stand zijn gekomen. Zoals uw hoge raad al eerder heeft geoordeeld dient onderzoek in fysieke aanwezigheid van de betrokkene uitgangspunt te zijn en dat van dit uitgangspunt slechts kan worden afgeweken indien een onderzoek in fysieke afwezigheid van de betrokkene in de omstandigheden van het concrete geval redelijkerwijs niet mogelijk is.

Is dat in het concrete geval van verzoeker aan de orde?

1.1. Wat vermeld de medische verklaring?

Volgens de medische verklaring sub 2 zou de verklaring afkomstig zijn van de psychiater mw. drs. [psychiater]. Zij zou verzoeker onderzocht hebben op 29 augustus 2023 om 11:30 uur. Sub 2b in de medische verklaring wordt gezegd:

‘…. Wij hebben betrokkene gezien in de woning van zijn moeder in verband met verward en dreigend gedrag naar zijn moeder (…). Bij beoordeling zien wij een slecht verzorgde man volledig in regenpak gekleed, met een lange baard en lang haar, die meerdere drugspijpjes voor zich heeft liggen en een wit klontje in zijn hand heeft wat hij later ook begint te roken…’.

De wijze waarop de medische verklaring wordt geschreven maakt duidelijk dat er meerdere personen bij betrokken zijn. Er wordt gesproken over ‘onderzoekers’

Sub 6 in de medische verklaring wordt genoteerd :

‘Betrokkene is gezien door [arts 1], arts en [arts 2], arts. Betrokkene is via beeldbellen beoordeeld door [psychiater] (psychiater). Deze beoordeling wordt betrouwbaar geacht omdat tijdens beeldbellen goed te zien is aan betrokkene dat hij verwaarloosd is en hij daarbij een duidelijk psychotisch beeld laat zijn passend bij drugsgebruik. Gezien het ernstige beeld dat hoofdzakelijk wordt veroorzaakt en onderhouden door drugsgebruik en het blijven gebruiken van drugs in bijzijn van onderzoekers (waarbij opbouw van onderliggende geladenheid en hiermee toename van teloorgang en kans op agressie en lichamelijk letsel, van hemzelf en van hulpverleners) werd onmiddellijke overplaatsing naar een instelling nodig geacht en is betrokkene door psychiater [psychiater] via beeldbellen beoordeeld. Een face to face beoordeling door [psychiater] zou 60min later pas kunnen plaatsvinden.’

Het ziet er naar uit dat de medische verklaring is ingevuld door de twee artsen die worden genoemd en niet door de psychiater. Sub 3d wordt wel over alles gezegd dat het waargenomen is door og en door moeder verteld, maar sub 3c wordt gesproken over onderzoekers aan wie de moeder van verzoeker kennelijk van alles heeft verteld maar niet blijkt dat de psychiater de moeder gesproken heeft. Wat de psychiater dan ook allemaal zou hebben waargenomen blijkt feitelijk niet. De opmerking ‘waargenomen door og’ lijkt dan ook niet een juiste weergave van wat er gebeurd is.

1.2. Gegevens uit episode journaal

Uit het episode journaal blijkt dat de procedure gestart is op 29 augustus 2023 om 12:38 uur. Degeen die van alles noteert is de arts mevrouw [arts 2]. Die bewerkt alles tot en met 14:52 uur. De medische verklaring wordt pas bewerkt door de psychiater [psychiater] om 15:28 uur en dat lijkt niet overeen te komen met wat sub 2a staat vermeld, namelijk dat zij hem onderzocht heeft om 11:30 uur. 1.

Om 15:32 uur is blijkens het episode journaal de arts [arts 1] met de zaak bezig en komt de naam van de psychiater [psychiater] niet meer voor.

1.3. Wat vermeld het informatierapport Wvggz van de politie?

In het informatierapport Wvggz van de politie staat over 29 augustus 2023 het volgende vermeld:

‘….Overlast door verward/overspannen persoon (29 augustus 2023) ([collega])

Vanuit OC kwam het verzoek te gaan naar de (locatie). Daar zou de bewoner [betrokkene], 33 jaar. [betrokkene] zou uit een raam gevallen/gesprongen zijn en toont zeer verward gedrag.

Ambulance is tp, wil graag politie erbij omdat zij [betrokkene] onberekenbaar vinden. [betrokkene] woont samen met ([collega]), onbekend waar ([collega]) is en hoe het met haar gaat.

Gisteravond is [betrokkene] beoordeeld door de Crisisdienst, toen geen indicatie voor opname.

TP: rapps treffen [betrokkene] aan op straat, hij is in gesprek met de ambulance medewerker. [betrokkene] geeft aan dat hij niet meer zijn woning in kan, dat alles op het nachtslot zit en dat hij geen sleutels heeft.

Collega ([collega]) is de woning binnengeklommen via een raam. Samen met ambulance medewerker een ronde door het huis gemaakt om te kijken of ([collega]) in de woning aanwezig was. ([collega]) zat niet in de woning.

[betrokkene] heeft zijn kamer op zolder, zijn kamer is één grote chaos, teksten op de muren geschreven, chemische drugs, etc.

Rapp ([collega]) sprak met [betrokkene]. [betrokkene] steekt hele verhalen af, onsamenhangend. [betrokkene] zit duidelijk niet in het hier en nu. Heeft het over de aardsengelen, universum en demonen, etc.

[betrokkene] komt argwanend over, wil pertinent niet dat ambulancepersoneel controles bij hem uitvoeren. [betrokkene] komt psychotisch over. [betrokkene] vertelt allerlei chemische drugs te gebruiken.

Medicatie is onbekend.

([collega]) komt aangelopen, ([collega]), geeft aan bang te zijn voor [betrokkene]. Zij vindt hem onberekenbaar en is bang dat hij haar wat aan gaat doen als hij in deze psychose blijft.

Rapps hebben contact gehad met de Crisisdienst en zorgen geuit omtrent de situatie van [betrokkene].

Zij komen vanmiddag bij [betrokkene] langs om hem te beoordelen.

AOL is opgemaakt….’.

Uit deze passages blijkt dat het kennelijk nog geen middag is en dat in de middag de crisisdienst langs zal komen. Waarom dan ook niet direct de psychiater langs is gekomen om hem te beoordelen blijkt uit de stukken niet.

1.4. Proces-verbaal van de zitting

Blijkens het proces-verbaal van de zitting heeft de advocaat van verzoeker het volgende aangevoerd:

‘…ik verzoek u primair het verzoek af te wijzen omdat de medische verklaring niet voldoet aan de eisen die de Hoge Raad daaraan stelt. Betrokkene is niet persoonlijk onderzocht door de onafhankelijke psychiater en in de medische verklaring is onvoldoende onderbouwd waarom voor een beoordeling via beeldbellen is gekozen. Uit de politiemutaties blijkt dat er geen sprake is van spoed.

De crisisdienst is op 29 augustus 2023 niet meteen ter plaatse gekomen voor de beoordeling na de melding van de politie. Daarnaast was betrokkene op dat moment gewoon thuis en was er geen sprake van een gevaarlijke situatie waardoor op de onafhankelijke psychiater kon worden gewacht…’.

1.5. Conclusie

De crisismaatregel werd verleend op 29 augustus 2023 te 17:30 uur. Blijkens het episode journaal werd het hoorverslag om 15:44 uur ingevoerd en werd de crisismaatregel verleend om 17:30 uur2.. Er is dus nogal wat tijd overeen gegaan sinds de ochtend toen de politieagenten kennelijk bij de woning aanwezig waren.3. Kennelijk was er toen ook een ambulance. De politie (rapps) heeft kontakt gehad met de crisisdienst en zorgen geuit over verzoeker. Ze zullen ‘vanmiddag’ bij verzoeker langs komen om hem te beoordelen. En al die tijd was de psychiater kennelijk niet in de gelegenheid om hem face-to-face te onderzoeken. Een en ander is gelet op het standpunt van de hoge raad over hoe een en ander moet gebeuren volstrekt onbegrijpelijk. Er wordt gemeld dat hij de vorige dag het raam uit gesprongen is, maar kennelijk vond de crisisdienst toen geen reden voor een opname. Dat ze daar de volgende dag wel reden toe zagen betekent nog niet dat er toen een dergelijke spoedeisende situatie was dat het onderzoek door de psychiater face to face niet kon worden afgewacht.

Zoals de advocaat naar de mening van verzoeker dan ook terecht heeft opgemerkt voldoet de medische verklaring niet aan de eisen die uw hoge raad daaraan stelt. Met name komt de beschreven situatie niet zodanig over dat er geen mogelijkheid was voor een face to face onderzoek. De wijze waarop de rechtbank de wijze van handelen probeert goed te keuren maakt niet duidelijk — mede gelet op de stukken — dat er redelijkerwijs geen mogelijkheid was voor onderzoek face to face onderzoek.

Dat verzoeker meent dat op grond van het bovenstaande middel de beschikking voor vernietiging in aanmerking komt;

Dat verzoeker procedeert onder toevoeging 3MC5631 d.d. 3 september 2023, van welk toevoegingsbewijs hij kopie overlegt;

Weshalve

Het de hoge raad der Nederlanden moge behagen te vernietigen de beschikking van de rechtbank Amsterdam van 1 september 2023 met zodanige beschikking als uw hoge raad in goede justitie zal vermenen te behoren, kosten rechtens.

Den Haag, 1 december 2023

mr. G.E.M. Later

advocaat

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.