Rb. Roermond, 30-11-2010, nr. W 7/2010

Op de terechtzitting van de politierechter te Roermond van 20 oktober 2010 heeft de behandeling plaatsgevonden van de strafzaak met parketnummer [ ] van de officier van justitie te Roermond tegen verzoeker, die werd bijgestaan door mr. J.C. Oudijk, advocaat te Venlo (verder aangeduid als de advocaat).

Volgens het opgemaakte proces-verbaal van de terechtzitting van de politierechter te Roermond van 20 oktober 2010 heeft zich op die zitting het volgende voorgedaan. De politierechter, mr. [ X ], heeft mondeling de korte inhoud meegedeeld van een proces-verbaal van de politie. Verzoeker, ter terechtzitting ondervraagd, heeft onder meer verklaard dat hij ten aanzien van de verklaring van [ Y ] van mening is dat deze absolute onzin inhoudt. De politierechter vraagt verzoeker waarom de getuige [ Y] zijn verklaring zo zou hebben afgelegd. De advocaat van verzoeker merkt op dat de vraag die de politierechter heeft gesteld niet op zijn plek is. Aan verzoeker zou volgens de advocaat evengoed gevraagd kunnen worden waarom [ Y ] de ene pot jam verkiest boven de andere. Omdat de advocaat van verzoeker zich bemoeit met de ondervraging door de politierechter, vraagt de politierechter de advocaat of hij het woord heeft gekregen. De advocaat stelt bezwaar te maken tegen de vraag van de politierechter omdat verzoeker zich niet kan uitlaten over de psyche van de getuige [ Y ]. De politierechter merkt op dat deze vraagstelling onderdeel is van de waarheidsvinding, dat hij deze vraag nogmaals zal herhalen ten aanzien van verklaringen van een andere getuige en merkt voorts op dat deze waarheidsvinding de advocaat kennelijk niet goed uitkomt. Vervolgens wraakt de advocaat de politierechter.

De politierechter heeft laten weten dat hij niet berust in de wraking. Een kopie van het proces-verbaal van de terechtzitting en een kopie van de reactie van de politierechter van 21 oktober 2010 zijn aan de advocaat en aan de officier van justitie gezonden.

De rechtbank heeft het wrakingsverzoek op de terechtzitting van 22 november 2010 behandeld mede aan de hand van het door de politierechter en de griffier ondertekende proces-verbaal en de schriftelijke reactie van de politierechter. Bij deze behandeling is mr. Oudijk voornoemd verschenen, die mede aan de hand van een pleitnota een toelichting op het wrakingsverzoek heeft gegeven.

Als grond voor het wrakingsverzoek heeft de advocaat aangevoerd dat de politierechter insinueert dat waarheidsvinding de advocaat niet goed uitkomt. Met die woorden geeft de rechter volgens de advocaat blijk van zijn overtuiging. Als de waarheidsvinding de advocaat niet goed uitkomt, is de te vinden waarheid kennelijk in het nadeel van verzoeker. Een rechter die ervan uitgaat dat het vinden van de waarheid nadelig zal zijn voor verzoeker, houdt verzoeker kennelijk voor schuldig. De rechter is subjectief bevooroordeeld en niet langer onpartijdig in de zin van de wet. Ook de objectieve onpartijdigheid is dan niet meer gegeven.

De politierechter is van mening dat hij bij zijn ondervraging werd onderbroken door de advocaat van verzoeker, die de vraag van de politierechter vergeleek met het vragen naar welke jamsmaak de voorkeur zou hebben of iets in die trant. De politierechter vond die onderbreking ongepast, buiten de orde en respectloos. De politierechter heeft de advocaat gemaand tot zwijgen en om hem zijn irritatie kenbaar te maken heeft de politierechter gezegd: ‘Ik noem dit waarheidsvinding, maar dat komt u kennelijk niet zo goed uit.’ De politierechter stelt dat het citaat bedoeld was als een terechtwijzing van de advocaat voor zijn in de ogen van de politierechter onbehoorlijke onderbreking van zijn ondervraging. De wijze waarop de advocaat de ondervraging onderbrak, heeft bij de politierechter de overtuiging doen postvatten dat de advocaat de politierechter ervan wilde weerhouden verdere confronterende of verdiepende vragen aan verzoeker te stellen om aldus het onderzoek van de politierechter naar de waarheid te belemmeren. De politierechter is van oordeel dat zijn uitlating geenszins de nog openliggende vraag raakte of verzoeker al dan niet schuldig was.

In deze (wrakings-)procedure dient beslist te worden of er sprake is van feiten of omstandigheden waardoor de rechterlijke onpartijdigheid schade zou kunnen leiden. Daarbij dient onderscheid gemaakt te worden tussen subjectieve en objectieve onpartijdigheid. De subjectieve onpartijdigheid heeft betrekking op de persoonlijke instelling van de rechter: een gebleken persoonlijke overtuiging en/of een zodanig gedrag van een rechter, dat door verzoeker de conclusie moet worden getrokken dat de rechter partijdig is. Hier geldt als criterium dat een rechter op grond van zijn aanstelling als zodanig moet worden vermoed onpartijdig te zijn, tenzij zich een uitzonderlijke omstandigheid voordoet die een zwaarwegende aanwijzing oplevert voor het oordeel of de vrees dat een rechter ten opzichte van een rechtzoekende vooringenomen is. Die vrees voor subjectieve partijdigheid van de rechter moet dan wel objectief gerechtvaardigd zijn. Bij de toets aan objectieve partijdigheid gaat het om feiten of omstandigheden die, ongeacht de persoonlijke instelling van de rechter, grond geven te vrezen dat een rechter partijdig is. Hierbij is ook de schijn van partijdigheid van belang. De verzoeker hoeft niet te bewijzen dat die feiten of omstandigheden daadwerkelijk tot vooringenomenheid hebben geleid: ‘legitimate doubt’ kan voldoende zijn. Dit houdt in dat de feiten of omstandigheden waarop de verzoeker zich beroept aannemelijk moeten zijn geworden; zij moeten zwaarwegende redenen opleveren voor de (objectiveerbare) twijfel aan de onpartijdigheid van de rechter.

Naar het oordeel van de rechtbank kunnen de woorden van de politierechter ‘Ik noem dit waarheidsvinding, maar dat komt u kennelijk niet zo goed uit.’ niet tot de conclusie leiden dat er bij hem sprake is geweest van een persoonlijke overtuiging en/of een zodanig gedrag, dat door verzoeker de conclusie moet worden getrokken dat hij partijdig was (subjectieve partijdigheid).

Naar het oordeel van de rechtbank kunnen de hiervoor geciteerde woorden van de politierechter de indruk wekken dat het achterhalen van de waarheid kennelijk in het nadeel van verzoeker kan zijn. Die woorden liggen zo dicht aan tegen de — eerst na het onderzoek ter terechtzitting te beantwoorden — schuldvraag dat sprake is van een objectief gerechtvaardigde schijn van vooringenomenheid. Dit betekent dat, nu iedere schijn van vooringenomenheid moet worden vermeden, het verzoek tot wraking dient te worden toegewezen.

De rechtbank:

verklaart gegrond en wijst toe het verzoek tot wraking van de politierechter mr. [ X ].

Deze beslissing is gegeven door mr. L.J.A. Crompvoets, mr. M.J.A.G. van Baal en mr. J.J.M. Wassenberg, bijgestaan door mr. L.G.H. Cox als griffier en in het openbaar uitgesproken op 30 november 2010.