Hof 's-Hertogenbosch, 11-12-2018, nr. 200.205.955/01

In dit hoger beroep kan op hoofdlijnen worden uitgegaan van de volgende feiten, die ten dele hebben plaatsgevonden na aanvang van het geding in eerste aanleg en ten dele na het wijzen van het bestreden vonnis.

In het onderhavige geding heeft [appellant] [vereniging] en de gemeente bij inleidende dagvaardingen van 9 januari 2014 in rechte betrokken. [appellant] vorderde in het geding bij de rechtbank, na zijn eis bij conclusie van repliek van 14 januari 2015 te hebben gewijzigd, samengevat:

a. voor café “ [café] ” in de avond 85 dB(A) en in de nacht 80 dB(A);

b. voor de bovenzaal in de avond 83 dB(A) en in de nacht 78 dB(A);

c. voor de achterzaal in de avond 103 dB(A) en in de nacht 98 dB(A);

met veroordeling van [vereniging] en de gemeente in de proceskosten.

Aan deze vordering heeft [appellant] , kort samengevat, het volgende ten grondslag gelegd.

[vereniging] heeft vanaf 2012 herhaaldelijk ernstige geluidsoverlast veroorzaakt voor [appellant] vanuit het [buurthuis] en meer in het bijzonder vanuit [café] . [vereniging] heeft zich niets aangetrokken van klachten van [appellant] daarover. De door [vereniging] veroorzaakte geluidsoverlast is onrechtmatig jegens [appellant] . Ook de gemeente handelt onrechtmatig jegens [appellant] door vanuit haar positie als overheid en haar positie als verhuurder onvoldoende op te treden tegen de door [vereniging] veroorzaakte geluidsoverlast.

[vereniging] en de gemeente hebben elk afzonderlijk gemotiveerd verweer gevoerd. Dat verweer zal, voor zover in hoger beroep van belang, in het navolgende aan de orde komen.

In het tussenvonnis van 21 mei 2014 heeft de rechtbank een comparitie van partijen gelast.

In het eindvonnis van 21 september 2016 heeft de rechtbank, samengevat, als volgt geoordeeld.

Op grond van deze oordelen heeft de rechtbank:

[appellant] heeft in principaal hoger beroep acht grieven aangevoerd. [appellant] heeft geconcludeerd tot vernietiging van het beroepen vonnis voor zover daarbij:

[appellant] heeft voorts, onder verwijzing naar zijn vorderingen zoals geformuleerd in de conclusie van repliek tevens houdende wijziging van eis, geconcludeerd tot:

‘toewijzing van het gevorderde sub 4, 7 voor wat betreft de materiële schade, 8 en 9 van het petitum. Voor zover de punten 4.1 en 4.2 van het dictum geen stand mochten houden in hoger beroep, vordert [appellant] ook de punten 1, 2 sub a althans een door uw gerechtshof te bepalen norm en 3 sub a van het petitum.’

Naar het hof begrijpt wenst [appellant] hiermee te bereiken:

Daarnaast wenst [appellant] naar het hof begrijpt – indien het in het bestreden vonnis aan [vereniging] opgelegde verbod en gebod geen stand zouden houden – alsnog toewijzing van:

[vereniging] heeft in incidenteel hoger beroep zes grieven aangevoerd. [vereniging] heeft in incidenteel hoger beroep geconcludeerd tot vernietiging van het bestreden vonnis en tot het alsnog geheel afwijzen van de vorderingen van [appellant] met veroordeling van [appellant] in de proceskosten.

Met betrekking tot het door [vereniging] ingestelde incidenteel hoger beroep: geschil tussen [appellant] en [vereniging]

De zes grieven van [vereniging] in incidenteel hoger beroep hebben betrekking op het geschil tussen [appellant] en [vereniging] . Het hof stelt met betrekking tot dat geschil het volgende voorop.

[appellant] heeft zijn vorderingen tegen [vereniging] gebaseerd op artikel 5:37 BW. Volgens dat artikel mag de eigenaar van een erf niet in een mate of op een wijze die volgens artikel 162 van Boek 6 onrechtmatig is, aan eigenaars van andere erven hinder toebrengen zoals door – voor zover thans van belang – het verspreiden van rumoer of trillingen. Het artikel is volgens de parlementaire geschiedenis en vaste rechtspraak van overeenkomstige toepassing op gebruikers/niet-eigenaars zoals huurders. Het artikel geldt dus ook voor [vereniging] .

Voor de vraag of de hinder onrechtmatig is, zijn bepalend de criteria van art. 6:162 BW. Art. 5:37 moet dus altijd in samenhang met dit artikel worden bezien. Het antwoord op de vraag of het toebrengen van hinder onrechtmatig is, is blijkens vaste rechtspraak van de Hoge Raad afhankelijk van de aard, de ernst en de duur van de hinder en de daardoor veroorzaakte schade in verband met de verdere omstandigheden van het geval waaronder de plaatselijke omstandigheden. Daarbij is mede van belang of degene die zich beklaagt over hinder, zich ter plaatse heeft gevestigd vóór dan wel na het tijdstip waarop de hinder veroorzakende activiteiten een aanvang hebben genomen. In dat laatste geval zal hij ‘een zekere mate van hinder’ eerder hebben te dulden. De vraag of sprake is van onrechtmatige hinder moet zo veel mogelijk worden beantwoord aan de hand van objectieve maatstaven.

Het antwoord op de vraag of en in hoeverre een door de overheid verstrekte vergunning invloed heeft op de beoordeling van de aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad van degene die overeenkomstig de hem verstrekte vergunning handelt, maar daarbij schade of hinder toebrengt aan derden, hangt af van de aard van de vergunning en het belang dat wordt nagestreefd met de regeling waarop de vergunning berust, zulks in verband met de omstandigheden van het geval. Daarbij geldt dat een vergunninghouder er in het algemeen op mag vertrouwen dat de vergunning overeenkomstig de wet is verleend en dat de overeenkomstig de wet in aanmerking te nemen belangen door de vergunningverlenende instantie volledig en op juiste wijze zijn afgewogen; en voorts dat hij gerechtigd is van die vergunning gebruik te maken. Maar het over een publiekrechtelijk vereiste vergunning beschikken, of juist het ontbreken van zo'n vergunning, is niet zonder meer beslissend voor het antwoord op de vraag of jegens een bepaalde derde al dan niet sprake is geweest van onrechtmatige hinder. Bij het ontbreken van wettelijke normen voor het bepalen van hinder, mag voor de vaststelling van de feitelijk toegebrachte overlast worden aangeknoopt bij objectieve criteria, ook indien deze criteria pas later zijn opgenomen in (publiekrechtelijke) regelgeving.

Tegen de achtergrond van dit uit wetgeving en rechtspraak voortvloeiende kader zal het hof de grieven in incidenteel hoger beroep behandelen.

Met betrekking tot de grieven 1 en 2 in incidenteel hoger beroep: het aan [vereniging] opgelegde verbod ter zake muziek boven een bepaald volume in [café] (gedeeltelijke toewijzing vordering 2)

De grieven 1 en 2 in incidenteel hoger beroep zijn gericht tegen het aan [vereniging] opgelegde verbod om geluid te (doen) produceren in [café] van het [buurthuis] door middel van versterkte of onversterkte (live) muziek die de norm van 90 dB(A) overschrijdt, op straffe van verbeurte van een dwangsom van € 1000,00 per overtreding van dit verbod en per dag waarop deze overtreding voortduurt, tot een maximum van € 20.000,00.

In de toelichting op de grief heeft [vereniging] allereerst aangevoerd dat de rechtbank de genoemde geluidsnorm van 90 dB(A) ten onrechte niet heeft beperkt tot de nachtperiode (tussen 23.00 en 7.00 uur).

Dit onderdeel van de grief is terecht voorgedragen. Zoals de rechtbank in rov. 3.18 van het vonnis uiteen heeft gezet, kan bij de bepaling van de genoemde geluidsnorm de in het Activiteitenbesluit vermelde streefwaarde voor de productie van geluid vanuit een horecabedrijf tot uitgangspunt worden genomen. De geluidsniveaus, veroorzaakt door de horeca-inrichting, welke optreden in (aangrenzende) geluidsgevoelige ruimten van derden, mogen niet meer bedragen dan 35 dB(A) voor de periode tussen 07.00 en 19.00 uur, 30 dB(A) voor de periode tussen 19.00 en 23.00 uur en 25 dB(A) voor de periode tussen 23.00 en 7.00 uur, waarbij de in de omgeving optredende geluidsniveaus welke bij meting herkenbaar zijn als muziek voor de beoordeling bovendien met 10 dB(A) dienen te worden opgewaardeerd vanwege het karakter van het geluid. Aan de hand van de voor de nachtperiode geldende norm is de rechtbank op basis van de deskundigenberichten gekomen tot het oordeel dat in [café] geen versterkte of onversterkte muziek boven een geluidsniveau van 90 dB(A) geproduceerd mag worden. In de toelichting op de grief wordt terecht aangevoerd dat het niet gerechtvaardigd is die strenge normering, die voor de nachtperiode is bedoeld, ook voor de periode overdag en ’s-avonds te laten gelden.

Het voorgaande geldt te meer nu op grond van het besluit van het college van B&W van 17 maart 2016 dat hiervoor in rov. 3.1 is genoemd, thans voor [café] de navolgende geluidsnormen gelden voor de productie van elektronisch versterkte muziek:

Het door de rechtbank aan [vereniging] opgelegde verbod kan reeds om deze reden niet in stand blijven.

[vereniging] heeft in de toelichting op de grief voorts aangevoerd dat het Activiteitenbesluit niet geldt tijdens collectieve festiviteiten die op grond van artikel 4:2 van de Algemene Plaatselijke Verordening van Oosterhout zijn vrijgesteld, zoals de carnavalsdagen. Ook dit onderdeel van de grief is terecht voorgedragen. [appellant] heeft niet betwist dat de bovengenoemde normen uit het Activiteitenbesluit niet gelden tijdens collectieve festiviteiten die op grond van artikel 4:2 van de Algemene Plaatselijke Verordening van Oosterhout zijn vrijgesteld. Volgens de op 1 juni 2015 gesloten en thans geldende huurovereenkomst tussen de gemeente en [vereniging] gelden voor het produceren van versterkte muziek de normen zoals vastgesteld in het Activiteitenbesluit milieubeheer. Het hof acht geen termen aanwezig om in de verhouding tussen [vereniging] en [appellant] op dit punt af te wijken van de normen die gelden tussen de gemeente en [vereniging] . [appellant] moet daardoor weliswaar enkele keren per jaar een hogere geluidsoverlast dulden, maar het aantal dagen waarop dat het geval is, is beperkt en op die dagen geldt hetzelfde ten aanzien van andere inwoners van de gemeente.

Het hof zal het door de rechtbank aan [vereniging] opgelegde verbod dus vernietigen en, opnieuw rechtdoende, een minder verstrekkend verbod aan [vereniging] opleggen, te weten het verbod om buiten de dagen van collectieve festiviteiten die op grond van artikel 4:2 van de Algemene Plaatselijke Verordening van Oosterhout zijn vrijgesteld, in [café] elektronisch versterkte muziek te (doen) produceren die de navolgende normen overschrijdt:

Voor het opleggen van een verbod met betrekking tot onversterkte muziek ziet het hof geen aanleiding nu tussen partijen niet in geschil is dat het [vereniging] thans op grond van het bestemmingsplan en de huurovereenkomst in het geheel niet is toegestaan om onversterkte muziek te produceren vanuit [café] en niet gesteld of gebleken is dat er op dit punt nog overtredingen te duchten zijn.

Het hof zal aan dit verbod een dwangsom verbinden. [vereniging] heeft in de toelichting op grief 4 in incidenteel hoger beroep bepleit de dwangsom vast te stellen op een lager bedrag dan de rechtbank heeft gedaan. Het hof zal [vereniging] veroordelen tot betaling van een dwangsom van € 500,-- voor elke overtreding van het verbod en per dag dat de overtreding voortduurt, en bepalen dat ter zake dit verbod boven een bedrag van € 15.000,-- geen verdere dwangsommen worden verbeurd.

Met betrekking tot de grieven 3 en 4 in incidenteel hoger beroep: het gebod om de geluidsinstallatie te voorzien van een verzegelde begrenzer (gedeeltelijke toewijzing vordering 3)

De grieven 3 en 4 in incidenteel hoger beroep zijn gericht tegen het aan [vereniging] opgelegde gebod de geluidsinstallatie in [café] van het [buurthuis] te voorzien van een verzegelde begrenzer en deze (minimaal) in te stellen op een geluidsniveau van 90 dB(A), op straffe van verbeurte van een dwangsom van € 1000,00 per overtreding van dit gebod en per dag waarop deze overtreding voortduurt, tot een maximum van € 20.000,00.

In de toelichting op deze grieven heeft [vereniging] onder verwijzing naar de grieven 1 en 2 gesteld dat het gebod te ruim is geformuleerd omdat:

Deze grieven treffen doel. Het hof verwijst daartoe naar hetgeen hiervoor ten aanzien van de grieven 1 en 2 is overwogen. Het hof zal het opgelegde gebod daarom vernietigen en, opnieuw rechtdoende, [vereniging] gebieden de geluidsinstallatie te voorzien van een verzegelde begrenzer en deze in te stellen op:

- een geluidsniveau van 99 dB(A) voor de dag (7-19 uur);

- een geluidsniveau van 94 dB(A) voor de avond (19-23 uur);

- een geluidsniveau van 90 dB(A) voor de nacht (23-7 uur).

Het hof zal daarbij bepalen dat, indien een dergelijke van het tijdstip afhankelijke gevarieerde begrenzing niet mogelijk is, de begrenzer moet worden ingesteld op 90 dB(A).

Het hof zal voorts bepalen dat [vereniging] de verzegelde begrenzer mag laten uitschakelen tijdens de dagen van collectieve festiviteiten die op grond van artikel 4:2 van de Algemene Plaatselijke Verordening van Oosterhout zijn vrijgesteld, mits te verzegelde begrenzer direct na afloop van dergelijke dagen weer wordt ingeschakeld. De kosten van het verbreken van de verzegeling en opnieuw verzegelen van de begrenzer komen daarbij voor rekening van [vereniging] .

Het hof zal aan dit gebod een dwangsom verbinden. [vereniging] heeft in de toelichting op grief 4 in incidenteel hoger beroep bepleit de dwangsom vast te stellen op een lager bedrag dan de rechtbank heeft gedaan. Het hof zal [vereniging] veroordelen tot betaling van een dwangsom van € 500,-- voor elke overtreding van het gebod en per dag dat de overtreding voortduurt, en bepalen dat ter zake dit gebod boven een bedrag van € 15.000,-- geen verdere dwangsommen worden verbeurd.

Met betrekking tot grief 5 in incidenteel hoger beroep: de veroordeling tot vergoeding van immateriële schade, nader op te maken bij staat

Grief 5 in incidenteel hoger beroep is gericht tegen de veroordeling van [vereniging] tot het vergoeden van de door [appellant] als gevolg van onrechtmatige geluidsoverlast geleden immateriële schade, nader op te maken bij staat en te vereffenen volgens de wet.

[vereniging] heeft in de toelichting op de grief niet gemotiveerd betwist dat zij in de periode vanaf 2012 onrechtmatig jegens [appellant] heeft gehandeld door bij herhaling ernstige geluidshinder te produceren vanuit [café] . Voor zover [vereniging] wel bedoeld heeft dit te betwisten, acht het hof die betwisting onvoldoende onderbouwd. Dat de geluidshinder inmiddels tot aanvaardbare proporties is afgenomen doet er niet aan af dat [appellant] met name in de loop van 2012 ernstige overlast heeft ervaren van het meermaals per week repeteren van muziekgroepen in [café] . Ook heeft [appellant] , zoals de rechtbank in rov. 3.22 van het bestreden vonnis heeft vastgesteld, in de periode waarin de repetities in beginsel naar de achterzaal waren verplaatst, nog een keer per maand overlast ondervonden van de repetitie van een fanfare/orkest waarvoor naar [café] werd uitgeweken, en van het wekelijks in [café] draaien van versterkte muziek.

In de toelichting op de grief heeft [vereniging] wel aangevoerd dat [appellant] onvoldoende aannemelijk heeft gemaakt dat hij door de geluidshinder “in zijn persoon is aangetast” in de zin van artikel 6:106 lid 1 sub b BW.

Het betoog van [appellant] komt erop neer dat hij wel “in zijn persoon is aangetast” in de zin van artikel 6:106 lid 1 sub b BW en dat er dus wel aanleiding bestaat voor een veroordeling van [vereniging] tot vergoeding van de door [appellant] geleden immateriële schade. [appellant] heeft voorts gesteld dat hij ter begroting van die schade een schadestaatprocedure aanhangig wil maken, maar eerst wil bezien of het hof ook de gemeente aansprakelijk acht voor de door [appellant] gestelde immateriële schade. Op dit moment wil [appellant] nog geen kosten maken om de door hem geleden schade nader te laten begroten.

Het hof overweegt dienaangaande dat voor het toewijzen van een veroordeling tot betaling van schadevergoeding op te maken bij staat, nu onrechtmatig handelen vaststaat, voldoende is dat aannemelijk is dat als gevolg van dat onrechtmatige handelen mogelijk schade is geleden. Dat is een lage drempel. Naar het oordeel van het hof is voldoende aannemelijk dat [appellant] mogelijk immateriële schade heeft geleden als gevolg van de onrechtmatige geluidsoverlast. Daarmee ligt de weg tot de schadestaatprocedure open. Naar het oordeel van het hof heeft [appellant] er in de gegeven omstandigheden voor mogen kiezen zijn schade nog niet in de onderhavige procedure te laten begroten maar eerst een oordeel te verkrijgen over de aansprakelijke partijen. Het hof zal grief 5 in incidenteel hoger beroep daarom verwerpen.

Met het voorgaande is nog niet gezegd of, en zo ja in hoeverre, aan [appellant] een bedrag aan schadevergoeding wordt toegekend. [appellant] en [vereniging] kunnen daarover in overleg treden en [appellant] kan desgewenst daarvoor een schadestaatprocedure starten.

Met betrekking tot grief 6 in incidenteel hoger beroep: de veroordeling van [vereniging] in de proceskosten van het geding bij de rechtbank aan de zijde van [appellant]

Grief 6 in incidenteel hoger beroep is gericht tegen de veroordeling van [vereniging] in de proceskosten van het geding in eerste aanleg aan de zijde van [appellant] . Het hof zal die proceskostenveroordeling bekrachtigen. Omdat de vorderingen van [appellant] ook na beoordeling van het hoger beroep in belangrijke mate worden toegewezen, heeft [vereniging] te gelden als de in eerste aanleg grotendeels in het ongelijk gestelde partij. Het hof verwerpt daarom grief 6 in incidenteel hoger beroep.

Proceskosten incidenteel hoger beroep

Het incidenteel hoger beroep heeft ten dele doel getroffen en is ten dele verworpen. [vereniging] en [appellant] zijn in incidenteel hoger beroep dus over en weer ten dele in het gelijk en ten dele in het ongelijk gesteld. Het hof zal de proceskosten van het incidenteel hoger beroep daarom compenseren tussen de partijen, aldus dat elke partij de eigen proceskosten moet dragen.

Met betrekking de grieven 1 en 3 in principaal hoger beroep: de afwijzing van vordering 1

Het hof zal de grieven 1 en 3 in principaal hoger beroep gezamenlijk behandelen. Deze grieven zijn naar de kern genomen gericht tegen de afwijzing van vordering 1. Het hof roept in herinnering dat vordering 1 ertoe strekt dat [vereniging] en de gemeente wordt verboden café “ [café] ” te exploiteren en daar enige activiteit uit te oefenen, totdat een onderzoek met een hamerapparaat door onafhankelijke deskundigen overtuigend aantoont dat de vloer van café “ [café] ” en de daaraan belendende keuken zodanig zijn geïsoleerd dat er geen (contact)geluid meer hoorbaar of waarneembaar is in de woningkamer en het kantoor van [appellant] .

[appellant] heeft in hoger beroep primair niet tot het alsnog toewijzen van deze vordering geconcludeerd. [appellant] heeft er in punt 16 van zijn memorie van grieven op gewezen dat hij zijn doel om gevrijwaard te blijven van onrechtmatige geluidshinder inmiddels, na het voeren van meerdere procedures, heeft bereikt aangezien:

Naar het oordeel van het hof moet bij deze stand van zaken worden geoordeeld, zoals [vereniging] en de gemeente hebben gesteld en [appellant] in punt 47 van de memorie van grieven in feite heeft erkend, dat vordering 1 niet meer actueel is en dat toewijzing van die vordering niet meer aan de orde is.

Het petitum van de door [appellant] genomen memorie van grieven strekt er subsidiair – namelijk voor het geval het in het bestreden vonnis aan [vereniging] opgelegde verbod en gebod geen stand zouden houden – toe dat vordering 1 in dat geval alsnog moet worden toegewezen. Aan de genoemde voorwaarde is voldaan. Het hof heeft hiervóór in het incidenteel hoger beroep immers geoordeeld dat het aan [vereniging] opgelegde verbod en gebod in elk geval niet ongewijzigd in stand kunnen blijven. Voor het alsnog toewijzen van vordering 1 ziet het hof echter geen grond. Het staat [vereniging] immers vrij om [café] nu te exploiteren met inachtneming van de bovengenoemde normeringen. Voor een verbod zoals in vordering 1 gevorderd, bestaat geen aanleiding meer.

De grieven 1 en 3 in principaal hoger beroep kunnen dus niet tot het alsnog toewijzen van vordering 1 leiden. In zoverre verwerpt het hof deze grieven.

In de toelichting op grief 3 heeft [appellant] nog benadrukt dat veroorzaken van bovenmatige geluidsoverlast vanuit [café] pas in 2012 is begonnen en dat vanuit die ruimte vóór die tijd veel minder geluid werd geproduceerd niet werd gebruikt. Volgens [appellant] kan aan hem dus niet worden tegengeworpen dat hij is gaan wonen op een plaats waar al sprake was van geluidsoverlast. Het hof zal dit betoog van [appellant] hierna bij de behandeling van de grieven 2 en 4 in principaal hoger beroep betrekken.

Met betrekking tot de grieven 2 en 4 in principaal hoger beroep: heeft de gemeente onrechtmatig gehandeld jegens [appellant] ?

Door middel van de grieven 2 en 4 in principaal hoger beroep betoogt [appellant] naar de kern genomen dat de gemeente onrechtmatig jegens [appellant] heeft gehandeld door als (privaatrechtelijke) verhuurder van het [buurthuis] en dus als contractuele wederpartij van [vereniging] niet althans onvoldoende op te treden tegen de door [vereniging] veroorzaakte geluidsoverlast. Volgens [vereniging] was een zodanig optreden wel van de gemeente te vergen, mede omdat de gemeente de productie van onversterkt muziekgeluid niet heeft genormeerd in de Algemene plaatselijke verordening, en [appellant] [vereniging] dus niet op grond van de Algemene plaatselijke verordening tot het beperken van de productie van onversterkt muziekgeluid had kunnen aanspreken.

Het hof stelt voorop dat [appellant] in hoger beroep zijn stelling dat de gemeente onrechtmatig jegens hem heeft gehandeld, niet heeft gebaseerd op enig publiekrechtelijk besluit dat in het kader van daartegen ingesteld bezwaar of beroep geen stand heeft gehouden. [appellant] heeft aan het door hem gestelde onrechtmatig handelen alleen in algemene zin ten grondslag gelegd dat de gemeente heeft nagelaten om voldoende op te treden tegen de door [vereniging] veroorzaakte geluidsoverlast. Het aan de gemeente gemaakte verwijt betreft een feitelijk handelen, althans een nalaten van feitelijk handelen.

Naar het oordeel van het hof kan niet worden gezegd dat de gemeente op de door [appellant] gestelde wijze onrechtmatig jegens hem heeft gehandeld door in onvoldoende mate actie te ondernemen ter zake de door [vereniging] veroorzaakte geluidsoverlast. Het hof stelt daarbij voorop dat de gemeente niet alleen te maken heeft met het belang van [appellant] om zoveel mogelijk gevrijwaard te blijven van geluidsoverlast maar ook met de belangen van de andere inwoners van [plaats] en de gemeente Oosterhout. Een deel van die inwoners heeft belang bij het gebruik dat van het [buurthuis] werd gemaakt. De gemeente diende, toen zij van [appellant] klachten over geluidsoverlast ontving en ter zake maatregelen wilde treffen, de over en weer bestaande belangen in haar beoordeling te betrekken. Aan de gemeente komt daarbij enige beleidsvrijheid toe.

Indien de tussen partijen vaststaande feiten onder ogen worden gezien, moet geconcludeerd worden dat de gemeente meerdere maatregelen heeft genomen om de geluidsoverlast te verminderen dan wel te laten stoppen. Samengevat heeft de gemeente de volgende stappen gezet.

Naar het oordeel van het hof kan gelet op deze feiten en omstandigheden niet worden geoordeeld dat de gemeente onrechtmatig jegens [appellant] heeft gehandeld door in onvoldoende mate op te treden tegen de geluidsoverlast waarover [appellant] klaagde.

Voor zover [appellant] heeft beoogd aan zijn grieven 2 en 4 nog andere feiten of omstandigheden ten grondslag te leggen, heeft hij zijn standpunt in de memorie van grieven onvoldoende onderbouwd.

De grieven 2 en 4 kunnen om de bovenstaande redenen geen doel treffen.

Met betrekking tot grief 5 in principaal hoger beroep: had de gemeente moeten worden veroordeeld tot handhaving met betrekking tot de geluidsbegrenzer?

Grief 5 in principaal hoger beroep is gericht tegen het oordeel van de rechtbank dat voor het veroordelen van de gemeente tot het handhaven van de geluidsbegrenzer geen rechtsgrond aanwezig is (rov 3.24 van het vonnis). In de toelichting op deze grief voert [appellant] aan dat de gemeente als eigenaar en verhuurder de enige partij is die naleving van de in de huurovereenkomst neergelegde voorschriften met betrekking tot de geluidsbegrenzers kan handhaven.

Het hof verwerpt deze grief. De gemeente heeft terecht aangevoerd dat deze grief om twee redenen geen doel kan treffen.

Met betrekking tot grief 6 in principaal hoger beroep: plaatsen hek in gangpad?

Grief 6 in principaal hoger beroep is gericht tegen de afwijzing van vordering 4 (de vordering om [vereniging] en de gemeente te gebieden een hek te plaatsen ter afsluiting van het gangpad dan wel te gehengen en gedogen dat [appellant] zelf een hekwerk aanbrengt om de gang tussen de panden op een vluchtveilige wijze af te sluiten). In de toelichting op de grief heeft [appellant] gesteld dat het gangpad een bron van geluidshinder vormt omdat vanuit het gangpad pesterijen plaatsvinden zoals het kloppen tegen de gevel van [appellant] . Volgens [appellant] is het [buurthuis] aan de achterzijde ook bereikbaar indien het gangpad wordt afgesloten.

De gemeente heeft uitdrukkelijk betwist dat [appellant] in relevante mate geluidsoverlast ondervindt vanaf het gangpad. Het hof constateert dat [appellant] zijn stellingen over de overlast vanaf het gangpad in het geheel niet heeft geconcretiseerd ten aanzien van de frequentie van de gestelde overlast. Ook heeft [appellant] op dit punt geen gespecificeerd bewijsaanbod gedaan. Het hof kan daarom niet als vaststaand aannemen dat [appellant] veel overlast ondervindt vanuit het gangpad.

De gemeente heeft voorts reeds in het geding in eerste aanleg gemotiveerd uiteengezet dat het gangpad een relevante functie vervult bij de toegankelijkheid van het [buurthuis] . [appellant] heeft dat betoog van de gemeente niet gemotiveerd betwist.

Het voorgaande brengt het hof tot hetzelfde oordeel als de rechtbank, namelijk dat vordering 4 niet toewijsbaar is. Het hof verwerpt daarom grief 6 in principaal hoger beroep.

Met betrekking tot grief 7 in principaal hoger beroep: de vordering tot vergoeding van materiële schade

Grief 7 in principaal hoger beroep is gericht tegen de afwijzing van de vordering van [appellant] tot vergoeding van gederfde omzet, op te maken bij staat.

Het hof heeft in het voorgaande naar aanleiding van de grieven 2 en 4 in principaal hoger beroep geoordeeld dat de gemeente niet onrechtmatig jegens [appellant] heeft gehandeld. Dat brengt mee dat geen grondslag aanwezig is voor veroordeling van de gemeente om aan [appellant] een schadevergoeding wegens gederfde omzet te betalen. In zoverre – ten aanzien van de gemeente – is grief 7 ongegrond. De grief behoeft dus alleen nog behandeld te worden voor zover de vordering tot vergoeding van gederfde omzet is gericht tegen [vereniging] .

De rechtbank heeft in de door de grief bestreden rechtsoverweging 3.33 het volgende overwogen:

‘De gemeente en [vereniging] hebben betwist dat er causaal verband bestaat tussen de gederfde omzet van de eenmanszaak van [appellant] en de negatieve uitingen in de (media binnen de) gemeenschap van [plaats] en Oosterhout. Zij hebben bovendien betwist dat zij op enige wijze verantwoordelijk zijn voor deze uitingen, die door derden zijn gebezigd. Deze verweren slagen. Gelet op de gemotiveerde betwistingen door de Gemeente en [vereniging] heeft [appellant] onvoldoende onderbouwd dat het hiervoor bedoelde causaal verband bestaat en dat de gemeente en [vereniging] enig verwijt kan worden gemaakt van de uitingen door derden. Dat [appellant] zich genoodzaakt voelde te blijven klagen over de geluidshinder en procedures tegen de Gemeente en [vereniging] te voeren om te ageren tegen de geluidshinder maakt naar het oordeel van de rechtbank nog niet dat die partijen een verwijt kan worden gemaakt over uitingen in het openbaar of in de media.’

In de toelichting op de grief heeft [appellant] aangevoerd, samengevat,

In deze stellingen ligt besloten dat [vereniging] volgens [appellant] in twee opzichten onrechtmatig jegens hem heeft gehandeld, te weten:

Dat [vereniging] ook onrechtmatig jegens [appellant] heeft gehandeld door grenzen te overschrijden bij uitlatingen over [appellant] in de media kan naar het oordeel van het hof niet gezegd worden. [appellant] heeft zijn stellingen op dat punt onvoldoende onderbouwd. Het enkele feit dat van de zijde van [vereniging] af en toe in contacten met journalisten is getracht de juistheid van het eigen standpunt, en dus de onjuistheid van het standpunt van [appellant] , naar voren te brengen, is daartoe onvoldoende. Negatieve uitlatingen van derden kunnen voorts niet aan [vereniging] toegerekend worden, tenzij zou zijn gebleken dat [vereniging] , buiten de genoemde contacten met journalisten, het doen van dergelijke uitlatingen heeft bevorderd of daarbij anderszins een min of meer actieve rol zou hebben gespeeld. Dat is echter uit de stellingen van [appellant] in onvoldoende mate af te leiden. Het hiervoor in rov. 3.14.4 onder B gestelde handelen kan dus niet als grondslag dienen voor een veroordeling van [vereniging] tot betaling van schadevergoeding.

Het in rov. 3.14.4 onder A gestelde handelen kan wel dienen als grondslag voor een veroordeling van [vereniging] tot betaling van schadevergoeding. Zoals het hof hiervoor in rov. 3.7.2 naar aanleiding van grief 5 in incidenteel hoger beroep al heeft vastgesteld, heeft [vereniging] in de periode vanaf 2012 onrechtmatig jegens [appellant] gehandeld door bij herhaling ernstige geluidshinder te produceren vanuit [café] door:

[appellant] heeft gesteld dat hij door dit onrechtmatige handelen schade heeft geleden doordat hij door de veelvuldige geluidsoverlast te kampen heeft gehad met onrust, gespannenheid, prikkelbaarheid, concentratieproblemen en slaapstoornissen. Volgens [appellant] heeft dat afbreuk gedaan aan zijn functioneren en daardoor geleid tot minder goede resultaten van de door hem gedreven onderneming. [appellant] heeft voorts gesteld dat hij ter zake van de hierdoor veroorzaakte schade een schadestaatprocedure aanhangig wil maken, maar eerst wil bezien of het hof ook de gemeente aansprakelijk acht voor de door [appellant] gestelde immateriële schade. Op dit moment wil [appellant] nog geen kosten maken om de door hem geleden schade nader te laten begroten.

Zoals het hof hiervoor in rov. 3.7.5 al heeft overwogen, is voor het toewijzen van een veroordeling tot betaling van schadevergoeding op te maken bij staat, indien onrechtmatig handelen vaststaat, voldoende dat aannemelijk is dat als gevolg van dat onrechtmatige handelen mogelijk schade is geleden. Naar het oordeel van het hof is voldoende aannemelijk dat [appellant] mogelijk materiële schade heeft geleden als gevolg van de onrechtmatige geluidsoverlast. Daarmee ligt ook ten aanzien van de materiële schade de weg tot de schadestaatprocedure open. Naar het oordeel van het hof heeft [appellant] er in de gegeven omstandigheden voor mogen kiezen zijn schade nog niet in de onderhavige procedure te laten begroten maar eerst een oordeel te verkrijgen over de aansprakelijke partijen. Grief 7 in principaal hoger beroep treft in zoverre, ten aanzien van [vereniging] , doel. De rechtbank heeft de ten aanzien van [vereniging] uitgesproken veroordeling tot betaling van schadevergoeding op te maken bij staat ten onrechte beperkt tot immateriële schade.

Met het voorgaande is nog niet gezegd of, en zo ja in hoeverre, aan [appellant] een bedrag aan schadevergoeding wordt toegekend. [appellant] en [vereniging] kunnen daarover in overleg treden en [appellant] kan desgewenst daarvoor een schadestaatprocedure starten.

Met betrekking tot grief 8 in principaal hoger beroep

Grief 8 in principaal hoger beroep heeft, mede gelet op de daarop gegeven toelichting, geen zelfstandige betekenis naast de andere grieven in principaal hoger beroep.

Omdat de andere grieven in het voorgaande al zijn behandeld, hoeft deze grief niet nader besproken te worden.

Proceskosten principaal hoger beroep

Het principaal hoger beroep heeft, voor zover gericht tegen de gemeente, geen doel getroffen. Het hof zal [appellant] daarom veroordelen in de proceskosten van het principaal hoger beroep aan de zijde van de gemeente.

Het principaal hoger beroep heeft, voor zover gericht tegen [vereniging] , ten dele doel getroffen, in dier voege dat de veroordeling tot betaling van schadevergoeding op te maken bij staat, die de rechtbank had beperkt tot mogelijk geleden immateriële schade, is uitgebreid met mogelijk geleden materiële schade. Het hof zal [vereniging] om die reden als de grotendeels in het ongelijk gestelde partij veroordelen in de proceskosten van het principaal hoger beroep aan de zijde van [appellant] .

Conclusie en afwikkeling

Uit het voorgaande volgt de hierna te melden beslissing.