Hof Amsterdam, 09-04-2024, nr. 200.268.272/01

Het geschil van partijen heeft betrekking op door met name [appellant 1] aan het adres van [geïntimeerde] geuite beschuldigingen en via [appellant 2] en DSS verspreide (onjuiste) informatie die de goede naam en reputatie van [geïntimeerde] aantasten. [geïntimeerde] vordert in dit geding diverse voorzieningen die ertoe strekken dat aan deze gedragingen een einde komt. De voorzieningenrechter heeft de vorderingen van [geïntimeerde] voor een groot deel toegewezen.

[appellanten] komen in hoger beroep tegen die toewijzing met zeven grieven op, [geïntimeerde] komt in incidenteel hoger beroep op tegen de gedeeltelijke afwijzing van haar vorderingen en heeft voorts in hoger beroep haar eis gewijzigd.

[geïntimeerde] heeft in hoger beroep driemaal een eiswijziging voorgesteld, bij memorie van grieven in incidenteel appel, bij akte ter gelegenheid van de eerste mondelinge behandeling en vervolgens bij een door haar na de beëindiging van het mediationtraject en hervatting van het geding genomen nadere memorie. [appellanten] betogen dat voor zover [geïntimeerde] bij die nadere memorie haar eis heeft vermeerderd deze buiten beschouwing moet worden gelaten omdat de goede procesorde zich verzet tegen een eisvermeerdering in een zo laat stadium van het geding. Het hof acht dit verweer gegrond en zal geen acht slaan op de in bedoeld processtuk vervatte eiswijziging voor zover deze een duidelijke eisvermeerdering inhoudt. Het gaat daarbij met name om het verbod betreffende uitlatingen tijdens gerechtelijke procedures (waarbij [geïntimeerde] , ook met de voorgestelde beperking, terugkomt op hetgeen daaromtrent in de memorie van antwoord tevens memorie van grieven in incidenteel appel onder 6.32 sub III is vermeld). Voor het overige is het petitum sub II aan te merken als een precisering van het in de eerdere memorie en akte sub VII respectievelijk sub VI primair gevorderde; het is in zoverre toelaatbaar te achten. Dat [geïntimeerde] het in de hierbedoelde procestukken sub VII respectievelijk sub VI subsidiair gevorderde handhaaft valt, gelet op de wijze waarop zij haar petitum bij nadere memorie (primair en subsidiair) heeft geherformuleerd, niet aan te nemen. Het hof gaat er dan ook vanuit dat de vorderingen VII en VIII subsidiair niet gehandhaafd zijn, zodat daarover niet geoordeeld wordt.

Met betrekking tot de gevorderde verhoging van (het maximum van) de dwangsom merkt het hof op dat de rechter met betrekking tot de vaststelling van de hoogte van de dwangsom in beginsel een discretionaire bevoegdheid heeft. Overigens hebben [appellanten] gelet op de hierna te nemen beslissing betreffende de verhoging van het maximum van de dwangsom bij hun verzet tegen de nadere eiswijziging ook geen belang, nu de verhoging die zal worden toegewezen het (reeds) bij memorie van grieven in het incidenteel appel gevorderde niet overschrijdt.

Voor zover [appellanten] hun bezwaar handhaven tegen het in het geding brengen door [geïntimeerde] van nadere producties ter gelegenheid van de tweede mondelinge behandeling wordt dit verworpen. [appellanten] hebben niet aannemelijk gemaakt dat het hier om voor hen nieuw materiaal zou gaan waarop [appellanten] zich in de gegeven omstandigheden onvoldoende hebben kunnen prepareren. In tegendeel, ook volgens [appellanten] gaat het om relatief oud materiaal dat voor een deel ook in andere procedures aan de orde is geweest.

Met betrekking tot de grieven van [appellanten] oordeelt het hof als volgt.

vordering jegens [appellant 2]

is bij de onderhavige zaak betrokken in het kader van werkzaamheden als bestuurder van DSS, met welke vennootschap zijn persoonlijke vennootschap [appellant 2] B.V. een managementovereenkomst heeft gesloten. [appellant 2] had in die hoedanigheid toegang tot zakelijke emailaccounts en dossierkasten van [geïntimeerde] waarin zich kennelijk ook niet aan haar werk bij DSS en Wagner Solar gerelateerde correspondentie en gegevens bevonden. [appellant 2] heeft deze doorzocht en over zijn bevindingen aan zijn medebestuurder tevens (indirect) controlerend aandeelhouden van DSS, [appellant 1] , alsmede aan diens (toenmalige) raadsman gerapporteerd. Niet [appellant 2] maar [appellant 1] heeft de aangetroffen gegevens vervolgens in de openbaarheid gebracht, onder meer door deze toe te zenden aan journalisten. In het licht van dit een en ander is van de zijde van [geïntimeerde] onvoldoende toegelicht waarom er grond is om niet alleen jegens [appellant 1] en DSS maar ook jegens [appellant 2] persoonlijk een voorziening te treffen die een verbod inhoudt – op straffe van verbeurte van een dwangsom – om zichzelf of derden toegang te verschaffen tot e-mailaccounts en privé documenten van [geïntimeerde] bij DSS en Wagner Solar en daarvan gebruik te maken. Dat [appellant 2] bij het doorzoeken van de in het door hem bestuurde bedrijf aanwezige gegevens (mede) in privé hoedanigheid handelde en zich persoonlijk schuldig heeft gemaakt aan een onrechtmatige schending van de privacy [geïntimeerde] vindt voorshands onvoldoende steun in de feiten. Het hof ziet hierin aanleiding om de tegen [appellant 2] ingestelde vorderingen alsnog af te wijzen. Voor een voorziening jegens hem persoonlijk die strekt tot, kort gezegd, verwijdering van de e-mailaccounts die door [geïntimeerde] bij diverse bedrijven werden aangehouden is in het licht van het voorgaande evenmin grond, waarbij het hof opmerkt dat deze vordering ook om de hierna onder 4.4 te bespreken redenen niet toewijsbaar wordt geacht.

vordering jegens [appellant 1] en DSS

Voor zover de grieven zijn gericht tegen de jegens [appellant 1] en DSS uitgesproken veroordelingen (dictum vonnis onder 5.1 tot en met 5.4 en 5.6 respectievelijk dictum vonnis onder 5.3, 5.4 en 5.6) falen deze. Daarvoor is het volgende redengevend.

Het hof sluit zich aan bij en neemt over hetgeen de voorzieningenrechter in rechtsoverweging 4.1 tot en met 4.7 heeft overwogen omtrent de verdragsrechtelijke bepalingen waaraan bij de beoordeling van de gedragingen van [appellant 1] moet worden getoetst (artt. 10 lid 2 EVRM en artikel 8 lid 1 EVRM) en de uitkomst van de in dat kader te verrichten belangenafweging, die inhoudt dat het verspreiden door [appellant 1] van privécommunicatie/gegevens [geïntimeerde] in de gegeven omstandigheden als onrechtmatig jegens [geïntimeerde] moet worden beschouwd.

Anders dan [appellanten] betogen biedt het feitenmateriaal voorshands onvoldoende steun voor de vergaande en (onnodig) grievende beschuldigingen die op de gedane wijze (onder meer via het verspreiden van e-mail correspondentie) jegens [geïntimeerde] openbaar zijn gemaakt. Zo erkende ook [appellant 1] in zijn memorie van grieven dat van ‘diefstal’ met betrekking tot de bonusuitkering geen sprake is geweest. Het feit dat in het arbeidsrechtelijk geschil de uitkering van de bonus als ernstig verwijtbaar handelen van [geïntimeerde] is aangemerkt maakt niet dat de kwalificatie daarvan als ‘diefstal’ in het maatschappelijk verkeer als acceptabel kan worden beschouwd. Voorts hebben [appellanten] de beweerde plaatsing van terabytes porno op de server van DSS niet aannemelijk gemaakt, productie 45 bij memorie van grieven acht het hof in dit verband onvoldoende overtuigend. Ten slotte zijn ook de beweerde actieve betrokkenheid van [geïntimeerde] bij de porno-industrie en de plaatsing door haar via nepaccounts van negatieve berichten over de boekpresentatie van [naam 1] onvoldoende feitelijk onderbouwd.

Het hof verwerpt het betoog (in de toelichting op grief 2 van [appellanten] ) dat de positie en het gedrag van [geïntimeerde] (zij zou jegens [appellant 1] een mediacampagne zijn gestart) tot een andere uitkomst van de onder 4.3.3 bedoelde belangenafweging moet leiden. Van de gestelde door [geïntimeerde] gevoerde mediacampagne is onvoldoende gebleken (het enkel toezenden aan een journalist van een dagvaarding met bijbehorende producties in een te voeren – in beginsel openbare – procedure kwalificeert niet als zodanig). Voorts is voldoende aannemelijk dat [geïntimeerde] niet meer heeft gedaan dan zich op relatief terughoudende wijze verdedigen tegen beschuldigingen die jegens haar zijn geuit en in de publiciteit zijn gebracht met het oogmerk haar reputatie te beschadigen. Het betoog van [appellant 1] en DSS dat [geïntimeerde] haar recht op privacy en bescherming van haar goede naam en reputatie heeft verspeeld kan niet als juist worden aanvaard. Van zodanig gedrag harerzijds dat dit, gelet op het aanwezige feitenmateriaal, het uiten van de hiervoor besproken (ernstige) beschuldigingen en het toezenden van e-mail correspondentie naar de pers zou kunnen rechtvaardigen (en zij dit zelfs zou hebben uitgelokt) is, wat er van dit verweer ook zij, in ieder geval niet gebleken. [appellanten] verliezen kennelijk uit het oog dat het doorzoeken van e-mailaccounts van [geïntimeerde] en het selecteren daaruit van niet (direct) werkgerelateerde e-mails om deze vervolgens (ter illustratie van haar ‘slechtheid’) toe te zenden aan de pers een zeer ernstige inbreuk vormt op haar door artikel 8 EVRM gewaarborgde recht op privacy. Het beroep van [appellanten] op de personeelsgids van de formele werkgever van [geïntimeerde] , Centric, maakt dit niet anders, nog daargelaten dat [geïntimeerde] er terecht op wijst dat niet voldoende is gebleken dat aan de daarin voorziene waarborgen met betrekking tot het doorzoeken van e-mailaccounts is voldaan. Dat [appellant 1] mogelijk door de inhoud van processtukken van de zijde van [geïntimeerde] uit zijn evenwicht is gebracht doet aan de onrechtmatigheid van zijn handelwijze en de toerekenbaarheid daarvan niet af.

[appellanten] hebben betoogd dat [geïntimeerde] geen belang (meer) heeft bij de jegens [appellant 1] en DSS uitgesproken voorzieningen. Zij hebben er in dit verband op gewezen dat [appellant 1] reeds bij e-mails van 17 juli 2019 aan Tubantia, het Financieel Dagblad, Follow the Money en de Telegraaf verzocht heeft de toezonden informatie niet te publiceren en te vernietigen (en dat het feit dat [geïntimeerde] niet bereid was de zitting achter gesloten deuren te doen plaatsvinden en zij de media over het kortgeding heeft geïnformeerd er toe geleid heeft dat de e-mails alsnog zijn geopenbaard). Voorts stellen zij dat de laatste van de gewraakte berichten inmiddels van meerdere jaren geleden dateren.

Tijdens de tweede mondelinge behandeling hebben zij voorts gewezen op de vele procedures die inmiddels tussen partijen zijn gevoerd, waaronder de procedure die heeft geleid tot het arrest van het hof Arnhem-Leeuwarden van 2 maart 2021, waarin een verbod is uitgesproken onder meer op het op enigerlei wijze uitspreken dat [geïntimeerde] verantwoordelijk is voor het wegsluizen en stelen van geld.

Dat [appellant 1] de in 2019 gedane mededelingen aan de pers tijdig zou hebben ingetrokken vindt geen steun in de feiten, [geïntimeerde] heeft in dit verband in eerste aanleg terecht gewezen op het op 9 september 2019 in Follow the Money verschenen artikel (prod. 58).

Voorts is voldoende aannemelijk dat de in 2022 en 2023 op de smaadsite Onrecht.nl gepubliceerde informatie over [geïntimeerde] van de zijde van [appellant 1] is aangeleverd, en blijkt ook uit de door [geïntimeerde] bij nadere memorie overgelegde producties dat [appellant 1] is voortgegaan met het uiten van beschuldigingen waaronder aantijgingen waarop het in het bestreden vonnis onder 5.1 aan hem opgelegde verbod specifiek betrekking heeft. Dat bij de door de voorzieningenrechter jegens [appellant 1] getroffen voorziening indertijd het vereiste (spoedeisend) belang bestond en nog steeds bestaat is in het licht hiervan voldoende aannemelijk. Het hof wijst er in dit verband nog op dat de in deze zaak getroffen voorziening specifiek ziet op het ‘stelen’ (c.q. het zich doen uitkeren) van de bonus over 2011 terwijl de eerdergenoemde uitspraak van 2 maart 2021 betrekking heeft op financiële malversaties aangaande de boekhouding van onder meer DSS en Wagner Solar. Uiteraard is het niet de bedoeling dat de verboden overlappen in de zin dat eenzelfde gedraging leidt tot het verbeuren van dwangsommen onder beide verboden. Als zich dat voordoet is het aanhangig maken van een executiegeschil de aangewezen remedie.

Uit het feitenmateriaal blijkt voldoende dat DSS (via haar bestuurder [appellant 2] ) de werk e-mailaccounts van [geïntimeerde] heeft doorzocht en voorts het hiervoor besproken jegens [geïntimeerde] onrechtmatige gebruik van haar privé gegevens heeft gefaciliteerd door aan [appellant 1] mogelijk belastende e-mails ter beschikking te stellen. In het licht hiervan is duidelijk dat ook deze vennootschap onrechtmatig jegens [geïntimeerde] heeft gehandeld.

De slotsom is dat de handelwijze van [appellant 1] (nog steeds) een verbod op het publiekelijk doen van de in het dictum van het vonnis onder 5.1 vermelde beweringen rechtvaardigt. Het de door de rechtbank opgelegde verbod is voldoende afgebakend, van een onaanvaardbare beperking van de vrijheid van meningsuiting is blijkens het voorgaande geen sprake.

Ook het jegens [appellant 1] en DSS uitgesproken verbod op het zichzelf of derden toegang verschaffen en gebruikmaken van de onder 5.3 vermelde e-mailaccounts en privé documenten is in de gegeven omstandigheden gerechtvaardigd. Voor zover voldoende toegelicht is het belang van DSS bij toegang tot de e-mailaccounts en gegevens van [geïntimeerde] voorshands afdoende gewaarborgd door de bepaling (vgl. vonnis onder 4.9 en hierna onder 4.4) dat het verbod niet in de weg staat aan een fraudeonderzoek door een onafhankelijk en deskundig bureau. Dat zij een legitiem belang hebben bij een verdergaande

mogelijkheid tot het doornemen van de e-mailaccounts van [geïntimeerde] wordt door [geïntimeerde] gemotiveerd betwist en is in het licht daarvan en het geconstateerde misbruik door [appellant 1] en DSS onvoldoende toegelicht. Indien, ondanks de aard en ouderdom van de e-mails, DSS op enig moment in de toekomst een ander zwaarwegend belang bij raadpleging heeft mag van [geïntimeerde] worden verwacht dat zij, desgevraagd, instemt met die raadpleging.

Dat de door de voorzieningenrechter opgelegde dwangsommen te hoog zouden zijn valt in de gegeven omstandigheden niet aan te nemen. Er zijn voldoende aanwijzingen dat [appellant 1] ook na de uitspraak van het bestreden vonnis, in weerwil van de daarin onder 5.2 van het dictum opgelegde dwangsom, is voortgegaan met het doen van lasterlijke uitlatingen jegens [geïntimeerde] onder mee door deze te doen publiceren op een smaadsite. Wat de onder 5.4 van het dictum toegewezen dwangsom betreft is van betekenis dat [appellanten] na het vonnis inzage hebben gegeven in de e-mailaccounts van [geïntimeerde] aan (rechts)personen waarvan de onafhankelijkheid op het eerste gezicht niet evident is, zoals het transportbedrijf AB COM en strafrechtadvocaat mr. [naam 11] , en voorts het rapport van eerstgenoemd bedrijf hebben gedeeld met de pers. Dit duidt er bepaald niet op dat de prikkel tot nakoming die van de dwangsomveroordeling uitgaat in de gegeven omstandigheden gemist kon worden.

incidentele grieven/vermeerderde eis

[geïntimeerde] vorderen in hoger beroep onder meer verdergaande voorzieningen wat het ontoegankelijk maken van haar bij DSS en Wagner Solar aangehouden e-mailaccounts en privé gegevens betreft. Met de voorzieningenrechter acht het hof het belang van [geïntimeerde] dat [appellant 1] via DSS geen verdere privé gegevens van [geïntimeerde] verspreidt voldoende gewaarborgd door het aan hen opgelegde verbod om zich toegang te verschaffen of aan derden toegang te geven tot de e-mailaccounts en privé documenten die zich bij DSS en Wagner Solar bevinden. Het hof ziet onvoldoende aanleiding om in het kader van dit kort geding een voorziening te treffen die er toe kan leiden dat voor een bedrijf mogelijk relevante informatie wordt vernietigd of de toegankelijkheid daarvan verder wordt beperkt.

In het vonnis valt te lezen dat de e-mailaccounts en privé gegevens slechts toegankelijk zijn voor een onafhankelijk bureau in het kader van fraudeonderzoek (rov. 4.9 en dictum sub 5.3). Hoewel gedoeld zal zijn op een bureau dat zowel onafhankelijk als deskundig is (mede gelet op de toelichting van [geïntimeerde] leest het hof haar eis dat het bureau ‘gerenommeerd’ moet zijn in laatstbedoelde zin), komt dat in het dictum onvoldoende duidelijk tot uiting, hetgeen vanwege eventueel te verbeuren dwangsommen ongewenst is. Het belang van [geïntimeerde] bij het vereiste dat het bureau daarnaast ‘Nederlands’ zou moeten zijn is in het licht van het internationale karakter van veel (te goeder naam en faam bekend staande) bureaus die zich bezig houden met fraudeonderzoek onduidelijk, dit onderdeel van haar eis zal niet worden gehonoreerd. Ter voorkoming van elk misverstand zal het hof het hierbedoelde onderdeel van het dictum herformuleren.

Ook het hof ziet onvoldoende grond voor een veroordeling van [appellant 1] en DSS in de volledige advocatenkosten. Uitgangspunt is dat zij als (oorspronkelijk) gedaagde partijen gerechtigd waren en zijn zich tegen de door [geïntimeerde] jegens hen ingestelde vorderingen te verweren. Dat dit verweer zodanig evident kansloos is dat [appellant 1] en DSS misbruik van procesrecht maken door dit te voeren vindt in de feiten onvoldoende steun.

[geïntimeerde] vordert in hoger beroep een verdergaand verbod aan [appellant 1] om jegens haar lasterlijke uitlatingen te doen. Reeds hiervoor (onder 4.2) is overwogen dat hier aan de orde is een verbod om zich op enigerlei wijze publiek negatief uit te laten over [geïntimeerde] , bij nadere memorie gepreciseerd als een verbod om via verschillende kanalen (mondeling of schriftelijk) uitlatingen te doen die de goede naam of reputatie van [geïntimeerde] beschadigen. Het hof acht een dergelijk verbod te ruim, zeker in de gegeven omstandigheden waar [appellant 1] reeds door verschillende rechters op straffe van verbeurte van een dwangsom verboden zijn opgelegd om (specifieke) uitlatingen te doen die als lasterlijk jegens [geïntimeerde] zijn aan te merken. Los van het gevaar van overlapping zou een dergelijk ruim geformuleerd verbod een nog verdergaande beperking op het door artikel 10 lid 2 EVRM gewaarborgde recht op vrijheid van meningsuiting vormen. Dat [geïntimeerde] op dit moment een in de bescherming van haar goede naam en reputatie gelegen belang heeft dat het belang van [appellant 1] bij deze vrijheid in die mate overstijgt dat dit een voorziening in kort geding als door haar gevorderd zou rechtvaardigen valt uit het feitenmateriaal niet voldoende op te maken. Dit geldt overigens ook voor een verbod op uitlatingen in de in haar eerste memorie en in de akte van 11 februari 2021 subsidiair gevorderde zin. Het hof merkt daarbij op dat voor zover [geïntimeerde] door onrechtmatige uitlatingen van [appellant 1] schade lijdt of heeft geleden dit in een bodemprocedure tot toewijzing van schadevergoeding zal kunnen leiden.

Dwangsomveroordeling(en)

Mede gelet op hetgeen hiervoor onder 4.3.6 en 4.3.9 is overwogen ziet het hof wel aanleiding om het maximum van de te verbeuren dwangsommen op overtreding van jegens [appellant 1] en DSS toegewezen verboden, zoals bepaald in het dictum van het vonnis onder 5.2 en 5.4, te verhogen van € 500.000,- tot € 750.000,-.

Slotsom

Voor verder onderzoek naar de feiten is in dit kort geding geen plaats. Het hof zal het bewijsaanbod van [appellanten] passeren.

Het voorgaande brengt mee dat behoudens grief 6 in het principaal appel de over en weer aangevoerde grieven falen. De in hoger beroep vermeerderde eis zal worden afgewezen. Wel ziet het hof aanleiding om het maximum te verbeuren dwangsommen te verhogen.