12.2.3 Botsing van de verlengde zekerheid met andere zekerheidsrechten

De koper heeft doorgaans eerder alle huidige en toekomstige vorderingen (bij voorbaat) verpand aan zijn bank, voor zover zij voortvloeien uit een reeds bestaande rechtsverhouding. Daarnaast registreren de meeste banken periodiek pandaktes, bijvoorbeeld via een verzamelpandakte, en verkrijgen zodoende ook pandrechten op vorderingen die later ontstaan of gaan voortvloeien uit dan bestaande rechtsverhoudingen.1 Deze praktijk leidt ertoe dat de leverancier doorgaans een in rang tweede pandrecht verkrijgt op de vordering uit doorverkoop op grond van de prioriteitsregel in art. 3:97 lid 2 BW. De koper vestigt namelijk later in tijd een pandrecht (bij voorbaat) ten gunste van de leverancier.

Ook in het geval dat de vestigingshandeling (bij voorbaat) ten gunste van de bank en leverancier op dezelfde dag geschieden, is verdedigbaar dat de bank een eerste pandrecht verkrijgt. De rangorde kan namelijk worden bepaald op grond van het tijdstip van de aanbieding ter registratie aan de Belastingdienst of op grond van een analogische toepassing van art. 3:21 lid 2 BW.2

De leverancier kan daarom besluiten om de koper te machtigen tot doorverkoop van de zaken onder de voorwaarde dat hij een eerste pandrecht op de vordering uit doorverkoop verkrijgt.3Is eerder in tijd ten gunste van de bank bij voorbaat een pandrecht gevestigd op deze vordering uit doorverkoop, dan kan de koper de voorwaarde waaronder hij is gemachtigd niet vervullen en wordt hij niet beschikkingsbevoegd. De zaken kunnen dus niet (bevoegd) worden overgedragen aan de afnemer.4 Dit leidt tot een patstelling, tenzij de bank afstand doet van zijn pandrecht op de vordering uit doorverkoop of medewerking verleent aan een rangwisseling, zodat de koper bevoegd is tot vervreemding. De vraag is in hoeverre dit in de praktijk zal geschieden.