HvJ EU, 03-10-2013, nr. C-583/11 P

Met het eerste onderdeel van het eerste middel stellen rekwiranten dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting bij de uitlegging van het begrip ‘regelgevingshandelingen’ in artikel 263, vierde alinea, VWEU, met name doordat het wetgevingshandelingen zoals de litigieuze verordening heeft uitgesloten van de werkingssfeer van dat begrip.

Het door het Gerecht gemaakte onderscheid tussen wetgevingshandelingen en regelgevingshandelingen vindt geen steun in de bewoordingen die zijn gebruikt in het VWEU, met name in de artikelen 288 VWEU, 289 VWEU en 290 VWEU. In die bepalingen wordt een onderscheid gemaakt tussen wetgevings- en niet-wetgevingshandelingen. Voorts vallen onder het begrip ‘regelgevingshandelingen’, anders dan het Gerecht heeft geoordeeld, niet slechts enkele maar alle handelingen van algemene strekking, zodat de letterlijke uitlegging door het Gerecht in de punten 41 tot en met 48 van de bestreden beschikking onjuist is.

Het door het Gerecht gemaakte onderscheid heeft tot gevolg dat alleen aanbevelingen en adviezen van het Parlement en/of de Raad kunnen worden aangemerkt als regelgevingshandelingen, aangezien wetgevingshandelingen de verordeningen, richtlijnen en beschikkingen van het Parlement en de Raad omvatten, terwijl gedelegeerde handelingen de handelingen van de Commissie omvatten. Aanbevelingen en adviezen behoren daarentegen niet tot de voor beroep tot nietigverklaring vatbare handelingen die zijn opgesomd in artikel 263, eerste alinea, VWEU.

Indien de opstellers van het Verdrag van Lissabon de bedoeling hadden gehad om de term ‘regelgevingshandelingen’ in artikel 263, vierde alinea, VWEU te gebruiken om het tegengestelde van wetgevingshandelingen aan te duiden, zou eerder het begrip ‘gedelegeerde handeling’ in de zin van artikel 290 VWEU zijn gebruikt. De opstellers van het Verdrag hebben de term ‘regelgevingshandelingen’ gebruikt, omdat zij andere handelingen dan wetgevings- of niet-wetgevingshandelingen bedoelden. Voorts vallen de in artikel 291 VWEU bedoelde uitvoeringshandelingen niet onder het door het Gerecht gemaakte onderscheid.

De uitlegging door het Gerecht van de term ‘regelgevingshandelingen’, in tegenstelling tot de term ‘wetgevingshandelingen’, ondergraaft derhalve het rechtsmiddel tegen regelgevingshandelingen dat wordt ingesteld onder de voorwaarden die zijn vastgesteld in artikel 263, vierde alinea, derde onderdeel, VWEU, dat is ingevoegd bij het Verdrag van Lissabon, aangezien die invoeging tot doel had de voorwaarden voor de ontvankelijkheid van beroepen te versoepelen voor natuurlijke en rechtspersonen. Die uitlegging heeft tot gevolg dat elk beroep van een particulier krachtens artikel 263, vierde alinea, derde onderdeel, VWEU is uitgesloten.

De historische uitlegging van de term ‘regelgevingshandelingen’ door het Gerecht is eveneens onjuist. In het Verdrag van Lissabon worden in artikel 263, vierde alinea, VWEU — net als in artikel III-365, lid 4, van het Ontwerpverdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa — weliswaar regelgevingshandelingen vermeld, maar wordt geen gebruikgemaakt van de in dat Ontwerpverdrag gehanteerde indeling van de rechtshandelingen, waaronder met name het begrip ‘Europese verordening’ als niet-wetgevingshandeling. Krachtens het VWEU kunnen verordeningen wetgevingshandelingen of niet-wetgevingshandelingen zijn.

Dat de tekst van artikel 263, vierde alinea, VWEU niet is gewijzigd, toont aan dat het begrip ‘regelgevingshandelingen’ in de zin van die bepaling is uitgebreid tot alle verordeningen, ongeacht of zij van wetgevende of niet-wetgevende aard zijn. Die teleologische uitlegging komt voorts overeen met de aanvankelijke bezorgdheid van zowel de opstellers van het Ontwerpverdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa als de opstellers van het Verdrag van Lissabon, die de leemten wensten op te vullen die duidelijk waren vastgesteld in het arrest van 25 juli 2002, Unión de Pequeños Agricultores/Raad (C-50/00 P, Jurispr. blz. I-6677) en het reeds aangehaalde arrest Commissie/Jégo-Quéré.

Het Parlement, de Raad en de Commissie onderschrijven de uitlegging door het Gerecht van de term ‘regelgevingshandelingen’.

Het Parlement voert aan dat de in artikel I-33 van het Ontwerpverdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa vastgelegde hiërarchie van normen, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen wetgevingshandelingen en regelgevingshandelingen, weliswaar niet is overgenomen in het VWEU, maar dat artikel 289, lid 3, VWEU wetgevingshandelingen duidelijk omschrijft als volgens een gewone of bijzondere wetgevingsprocedure vastgestelde rechtshandelingen. Voorts wordt in artikel 263, eerste en vierde alinea, VWEU een onderscheid gemaakt tussen ‘wetgevingshandelingen’ en ‘regelgevingshandelingen’. Die twee begrippen moeten met elkaar in overeenstemming worden gebracht om de nuttige werking van artikel 263 VWEU ten volle te verzekeren.

Die instelling voert aan dat de kritiek van rekwiranten op de conclusie van het Gerecht dat niet alle handelingen van algemene strekking kunnen worden aangemerkt als regelgevingshandelingen, niet specifiek is geformuleerd, maar de argumenten overneemt die reeds in eerste aanleg zijn aangevoerd. Derhalve zijn de desbetreffende argumenten van rekwiranten in ieder geval niet-ontvankelijk.

Wat het argument van rekwiranten betreft dat de uitlegging van het begrip ‘regelgevingshandelingen’ door het Gerecht dit begrip van zijn inhoud ontdoet, stellen het Parlement, de Raad en de Commissie dat dit begrip uiteenlopende categorieën rechtshandelingen omvat, waaronder met name gedelegeerde handelingen en uitvoeringshandelingen van algemene strekking, die op grond van artikel 290 VWEU of 291 VWEU zijn vastgesteld. Laatstgenoemde handelingen maken de grote meerderheid van de rechtshandelingen van de Unie uit. Het argument van rekwiranten dat de opstellers van het VWEU de term ‘gedelegeerd’ hadden gebruikt indien zij hadden willen verwijzen naar handelingen van algemene strekking die geen wetgevingshandelingen zijn, is bijgevolg onjuist. De Commissie voegt hieraan toe dat het begrip ‘regelgevingshandelingen’ ook niet-wetgevingshandelingen van algemene strekking omvat die zijn vastgesteld op basis van bijzondere rechtsgrondslagen zoals de artikelen 43, lid 3, VWEU, 109 VWEU en 215, lid 1, VWEU, alsook handelingen van algemene strekking van de verschillende andere ‘organen en instanties’ als bedoeld in artikel 263, eerste alinea, VWEU.

Wat de ontstaansgeschiedenis van artikel 263, vierde alinea, VWEU betreft, leveren rekwiranten volgens het Parlement geen specifieke kritiek op de bestreden beschikking, zodat zij het Hof verzoeken de in eerste aanleg aangevoerde argumenten opnieuw te onderzoeken, welk verzoek in hogere voorziening echter niet-ontvankelijk is. In ieder geval zijn de in hogere voorziening aangevoerde argumenten ongegrond. Dienaangaande voeren het Parlement en de Commissie aan dat in de Conventie over de toekomst van Europa de term ‘regelgevingshandelingen’ kennelijk was gekozen met de bedoeling om wetgevingshandelingen uit te sluiten, en dat de opstellers van het Verdrag van Lissabon hetzelfde onderscheid tussen wetgevingshandelingen en regelgevingshandelingen voor beroepen in rechte wensten te behouden.

Wat de teleologische benadering van het Gerecht betreft, merkt de Commissie op dat het doel van invoeging van het derde onderdeel van de vierde alinea van artikel 263 VWEU, namelijk de werkingssfeer van de regels inzake procesbevoegdheid uitbreiden, evenwel niet betekent dat het begrip ‘regelgevingshandelingen’ tot wetgevingshandelingen moet worden uitgebreid.

Volgens het Parlement druist de uitlegging door het Gerecht van het begrip ‘regelgevingshandelingen’ in de zin van artikel 263, vierde alinea, VWEU niet in tegen het door die bepaling nagestreefde doel om het mogelijk te maken tegen niet-wetgevingshandelingen van algemene strekking rechtstreeks beroep in te stellen onder minder strikte voorwaarden dan beroep op grond van artikel 230, vierde alinea, EG. Artikel 263 VWEU verhelpt volgens het Parlement en de Raad volledig de in de reeds aangehaalde arresten Unión de Pequeños Agricultores/Raad en Commissie/Jégo-Quéré aan de orde gestelde situatie, doordat het natuurlijke of rechtspersonen toestaat rechtstreeks beroep in te stellen tegen regelgevingshandelingen die hen rechtstreeks raken en die geen uitvoeringsmaatregelen met zich meebrengen. In het reeds aangehaalde arrest Commissie/Jégo-Quéré was de litigieuze handeling een uitvoeringsverordening van de Commissie die volgens de analyse van het Gerecht kennelijk moest worden aangemerkt als een ‘regelgevingshandeling’ in de zin van artikel 263, vierde alinea, VWEU. De Raad wijst er voorts op dat volgens de rechtspraak van het Gerecht en het Hof het aan de lidstaten staat om bij te dragen aan de volledigheid van het door de Verdragen ingerichte stelsel van rechtsmiddelen.

Met het eerste onderdeel van hun eerste middel verwijten rekwiranten het Gerecht in wezen blijk te hebben gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te oordelen dat onder het begrip ‘regelgevingshandelingen’ in artikel 263, vierde alinea, VWEU geen wetgevingshandelingen in de zin van artikel 289, lid 3, VWEU, zoals de litigieuze verordening, vallen.

Vooraf zij eraan herinnerd dat volgens vaste rechtspraak uit artikel 256, lid 1, tweede alinea, VWEU, artikel 58, eerste alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie en artikel 168, lid 1, sub d, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof van Justitie volgt dat een hogere voorziening duidelijk moet aangeven tegen welke onderdelen van het arrest waarvan de vernietiging wordt gevorderd, zij is gericht en welke argumenten rechtens die vordering specifiek ondersteunen. Aan de motiveringseisen van deze bepalingen is niet voldaan wanneer het verzoekschrift in hogere voorziening slechts een herhaling of een letterlijke weergave van de voor het Gerecht aangevoerde middelen en argumenten bevat, waaronder die welke waren gebaseerd op feiten die het Gerecht uitdrukkelijk heeft verworpen (zie met name arresten van 6 maart 2003, Interporc/Commissie, C-41/00 P, Jurispr. blz. I-2125, punten 15 en 16, en 14 oktober 2010, Deutsche Telekom/Commissie, C-280/08 P, Jurispr. blz. I-9555, punt 24 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

De in eerste aanleg onderzochte rechtspunten kunnen echter in hogere voorziening opnieuw worden behandeld wanneer een rekwirant de uitlegging of de toepassing van het Unierecht door het Gerecht betwist. De procedure van hogere voorziening zou immers ten dele aan betekenis verliezen, indien een rekwirant niet op die manier zijn hogere voorziening kon baseren op middelen en argumenten die reeds zijn aangevoerd voor het Gerecht (arrest van 12 september 2006, Reynolds Tobacco e.a./Commissie, C-131/03 P, Jurispr. blz. I-7795, punt 51 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

In casu zij vastgesteld dat rekwiranten met het eerste onderdeel van hun eerste middel niet slechts een nieuw onderzoek van het bij het Gerecht ingediende verzoek beogen. Met dat eerste onderdeel geven rekwiranten immers duidelijk aan in welke passages van de bestreden beschikking volgens hen blijk is gegeven van een onjuiste rechtsopvatting en welke juridische argumenten zij ter ondersteuning van hun verzoek aanvoeren, waaronder met name de argumenten inzake de verschillende door het Gerecht gehanteerde uitleggingsmethoden. Derhalve worden de argumenten die reeds in eerste aanleg zijn aangevoerd, anders dan het Parlement heeft betoogd, niet slechts herhaald, maar in feite zijn zij gericht tegen een essentieel onderdeel van de motivering van de bestreden beschikking, zodat het Hof in staat is zijn toetsing uit te voeren.

Bijgevolg is het eerste onderdeel van het eerste middel ontvankelijk.

Wat de gegrondheid van dat onderdeel van het eerste middel betreft, zij opgemerkt dat volgens vaste rechtspraak van het Hof bij de uitlegging van een bepaling van Unierecht niet alleen rekening dient te worden gehouden met de bewoordingen en de doelstellingen ervan, maar ook met de context ervan en met het Unierecht in zijn geheel (zie in die zin arrest van 6 oktober 1982, Cilfit e.a., 283/81, Jurispr. blz. 3415, punt 20). De ontstaansgeschiedenis van een bepaling van Unierecht kan ook relevante gegevens voor de uitlegging ervan bevatten (zie in die zin arrest van 27 november 2012, Pringle, C-370/12, nog niet gepubliceerd in de Jurisprudentie, punt 135).

Derhalve moet op basis van die uitleggingsmethoden worden onderzocht of het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in punt 56 van de bestreden beschikking te concluderen dat onder het begrip ‘regelgevingshandeling’ in de zin van artikel 263, vierde alinea, VWEU handelingen van algemene strekking vallen, met uitzondering van wetgevingshandelingen.

In artikel 263, eerste alinea, VWEU worden de handelingen van de Unie opgesomd waartegen bij de Unierechter beroep tot nietigverklaring kan worden ingesteld, te weten wetgevingshandelingen en, zoals het Gerecht in punt 44 van de bestreden beschikking terecht heeft vastgesteld, andere handelingen van bindende aard die rechtsgevolgen jegens derden beogen; dit kunnen individuele handelingen of handelingen van algemene strekking zijn. Tegen die handelingen kan overeenkomstig artikel 263, tweede alinea, VWEU beroep worden ingesteld wegens onbevoegdheid, schending van wezenlijke vormvoorschriften, schending van de Verdragen of van enige uitvoeringsregeling daarvan, dan wel wegens misbruik van bevoegdheid.

Voorts wordt in artikel 263 VWEU een duidelijk onderscheid gemaakt tussen het beroepsrecht van, enerzijds, de instellingen van de Unie en de lidstaten en, anderzijds, natuurlijke en rechtspersonen. Zo kunnen krachtens artikel 263, tweede alinea, VWEU de daarin opgesomde instellingen van de Unie en de lidstaten met een beroep tot nietigverklaring de wettigheid van elke in de eerste alinea bedoelde handeling aanvechten. Dat beroepsrecht kan worden uitgeoefend zonder dat een procesbelang behoeft te worden aangetoond (zie arrest van 5 september 2012, Parlement/Raad, C-355/10, nog niet gepubliceerd in de Jurisprudentie, punt 37 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Bovendien mogen volgens de derde alinea van dat artikel de daarin opgesomde instellingen en het Comité bij het Hof beroep tot nietigverklaring instellen tegen die handelingen, mits dat beroep op vrijwaring van hun prerogatieven is gericht.

Wat het beroepsrecht van natuurlijke en rechtspersonen betreft, bepaalt artikel 263, vierde alinea, VWEU daarentegen dat ‘[i]edere natuurlijke of rechtspersoon […] onder de in de eerste en tweede alinea vastgestelde voorwaarden beroep [kan] instellen tegen handelingen die tot hem gericht zijn of die hem rechtstreeks en individueel raken, alsmede tegen regelgevingshandelingen die hem rechtstreeks raken en die geen uitvoeringsmaatregelen met zich meebrengen’.

De eerste twee onderdelen van artikel 263, vierde alinea, VWEU komen overeen met de onderdelen van artikel 230, vierde alinea, EG vóór de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon (zie met betrekking tot laatstgenoemde bepaling, reeds aangehaald arrest Unión de Pequeños Agricultores/Raad, punten 34–37).

Doordat in die onderdelen sprake is van ‘handelingen’ in het algemeen, hebben zij betrekking op elke handeling van de Unie met bindende rechtsgevolgen (zie in die zin arresten van 11 november 1981, IBM/Commissie, 60/81, Jurispr. blz. 2639, punt 9; 17 juli 2008, Athinaïki Techniki/Commissie, C-521/06 P, Jurispr. blz. I-5829, punt 29; 18 november 2010, NDSHT/Commissie, C-322/09 P, Jurispr. blz. I-11911, punt 45, en 13 oktober 2011, Deutsche Post/Commissie, C-463/10 P en C-475/10 P, Jurispr. blz. I-9639, punten 36–38). Dat begrip omvat derhalve wetgevingshandelingen of andere handelingen van algemene strekking en individuele handelingen. Artikel 263, vierde alinea, tweede onderdeel, VWEU bepaalt dat indien de bestreden handeling niet tot de natuurlijke of rechtspersoon is gericht die het beroep tot nietigverklaring heeft ingesteld, het beroep ontvankelijk is indien die handeling die persoon rechtstreeks en individueel raakt.

Voorts is bij het Verdrag van Lissabon in artikel 263, vierde alinea, VWEU een derde onderdeel ingevoegd dat de voorwaarden voor de ontvankelijkheid van een door natuurlijke of rechtspersonen ingesteld beroep tot nietigverklaring heeft versoepeld. Zonder de ontvankelijkheid van door natuurlijke en rechtspersonen ingestelde beroepen tot nietigverklaring aan de voorwaarde van individuele geraaktheid te onderwerpen, stelt dat onderdeel dat rechtsmiddel immers open tegen ‘regelgevingshandelingen’ die geen uitvoeringsmaatregelen met zich meebrengen en een verzoeker rechtstreeks raken.

Blijkens artikel 263, vierde alinea, derde onderdeel, VWEU heeft het begrip ‘regelgevingshandelingen’ een beperktere draagwijdte dan het begrip ‘handelingen’ dat in artikel 263, vierde alinea, eerste en tweede onderdeel, VWEU wordt gebruikt ter aanduiding van de overige soorten maatregelen waarvan natuurlijke en rechtspersonen om nietigverklaring kunnen verzoeken. Dat eerste begrip kan, zoals het Gerecht in punt 43 van de bestreden beschikking terecht heeft geoordeeld, niet alle handelingen van algemene strekking betreffen, maar slechts een beperktere groep van dergelijke handelingen. Een tegengestelde uitlegging zou het in artikel 263, vierde alinea, tweede en derde onderdeel, VWEU gemaakte onderscheid tussen de termen ‘handelingen’ en ‘regelgevingshandelingen’ alle betekenis ontnemen.

Voorts zij opgemerkt dat artikel 263, vierde alinea, VWEU in identieke bewoordingen de inhoud van artikel III-365, lid 4, van het Ontwerpverdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa overneemt. Uit de voorbereidende werkzaamheden van laatstgenoemde bepaling blijkt dat de wijziging van artikel 230, vierde alinea, EG weliswaar ertoe strekte de voorwaarden voor de ontvankelijkheid van beroepen tot nietigverklaring te versoepelen voor natuurlijke en rechtspersonen, maar dat de in artikel 230, vierde alinea, EG neergelegde ontvankelijkheidsvoorwaarden met betrekking tot wetgevingshandelingen niet moesten worden gewijzigd. Bijgevolg maakte het gebruik van de term ‘regelgevingshandelingen’ in het ontwerp tot wijziging van die bepaling het mogelijk om de categorie handelingen vast te stellen waartegen van toen af aan onder minder strikte voorwaarden dan tevoren beroep tot nietigverklaring kon worden ingesteld, waarbij ‘een restrictieve benadering werd gehandhaafd ten aanzien van beroepen van particulieren tegen wetgevingshandelingen (waarvoor de voorwaarde van ‘rechtstreekse en individuele geraaktheid’ van kracht bleef)’ (zie met name Secretariaat van de Europese Conventie, eindverslag van de studiegroep voor de werking van het Hof van Justitie van 25 maart 2003, CONV 636/03, punt 22, en nota van het presidium van de Conventie van 12 mei 2003, CONV 734/03, blz. 20).

Bijgevolg moet de wijziging van het in artikel 230, vierde alinea, EG bedoelde beroepsrecht van natuurlijke en rechtspersonen worden geacht tot doel te hebben gehad die personen in staat te stellen onder minder strikte voorwaarden beroep tot nietigverklaring in te stellen tegen handelingen van algemene strekking, met uitsluiting van wetgevingshandelingen.

Derhalve heeft het Gerecht terecht geconcludeerd dat onder het begrip ‘regelgevingshandelingen’ in artikel 263, vierde alinea, VWEU geen wetgevingshandelingen vallen.

Het eerste onderdeel van het eerste middel moet derhalve ongegrond worden verklaard.

Met het tweede onderdeel van het eerste middel stellen rekwiranten dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting bij het onderzoek of de litigieuze verordening hen rechtstreeks en individueel raakte.

Wat de voorwaarde betreft van rechtstreekse geraaktheid door de handeling waarvan nietigverklaring wordt gevraagd, zijn rekwiranten van mening dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te oordelen dat alleen de vier rekwiranten die zich bezighouden met het op de markt van de Europese Unie brengen van zeehondenproducten, rechtstreeks worden geraakt door de litigieuze verordening. Het Gerecht heeft in punt 82 van de bestreden beschikking, inzake de situatie van Aariak, geoordeeld dat alleen de rekwiranten die zich bezighouden met het op de markt brengen van andere zeehondenproducten dan zeehondenproducten die onder de uitzondering voor Inuit zouden vallen, rechtstreeks worden geraakt door de litigieuze verordening. Om uit te maken of Aariak door die verordening rechtstreeks geraakt is, is het echter irrelevant of de door haar op de markt gebrachte producten al dan niet onder een uitzondering vallen. Het Gerecht heeft derhalve een extra aspect toegevoegd aan de voorwaarde van rechtstreekse geraaktheid.

Wat de voorwaarde betreft van individuele geraaktheid door de handeling waarvan nietigverklaring wordt gevraagd, zijn rekwiranten van mening dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting doordat het die voorwaarde restrictief heeft uitgelegd. De lidstaten zijn ertoe aangezet artikel 230, vierde alinea, EG te wijzigen om de ontvankelijkheidsvoorwaarden te versoepelen voor natuurlijke en rechtspersonen als gevolg van de reeds aangehaalde arresten Unión de Pequeños Agricultores/Raad en Commissie/Jégo-Quéré. Gezien die evolutie moet het Hof de in het reeds aangehaalde arrest Plaumann/Commissie vastgestelde restrictieve uitlegging van de voorwaarde van individuele geraaktheid herzien. Indien het Hof het criterium van ‘aanzienlijk nadelig gevolg’ van de litigieuze verordening voor de belangen van rekwiranten toepaste, zoals voorgesteld door advocaat-generaal Jacobs in punt 60 van zijn conclusie in de zaak die heeft geleid tot het reeds aangehaalde arrest Unión de Pequeños Agricultores/Raad, zou het tot de conclusie komen dat die verordening de rekwiranten in de onderhavige zaak individueel raakt.

Volgens het Parlement, de Raad en de Commissie heeft het Verdrag van Lissabon geen wijziging gebracht in de inhoud van de voorwaarden van rechtstreekse geraaktheid en van individuele geraaktheid door de handeling waarvan nietigverklaring wordt gevraagd. Het Verdrag noch de voorbereidende werkzaamheden bevatten een aanwijzing in die richting die een wijziging van de bestaande rechtspraak ter zake vereist. Het Gerecht heeft niet van een onjuiste rechtsopvatting blijk gegeven door die voorwaarden op dezelfde wijze uit te leggen als vóór de inwerkingtreding van dat Verdrag.

De Raad is voorts van mening dat de beweringen van rekwiranten over wat onder individuele geraaktheid moet worden verstaan, in de praktijk tot gevolg hebben dat eenieder die rechtstreeks wordt geraakt door de handeling waarvan hij nietigverklaring vordert, moet worden geacht hierdoor ook individueel te worden geraakt. Derhalve zou het onderscheid tussen regelgevingshandelingen en wetgevingshandelingen nagenoeg geen betekenis meer hebben.

Met het tweede onderdeel van hun eerste middel verwijten rekwiranten het Gerecht in wezen blijk te hebben gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te oordelen dat zij niet voldoen aan de voorwaarden van artikel 263, vierde alinea, tweede onderdeel, VWEU om beroep tot nietigverklaring in te stellen, aangezien de litigieuze verordening hen niet rechtstreeks en individueel raakt.

Wat de voorwaarde betreft van individuele geraaktheid door de handeling waarvan nietigverklaring wordt gevraagd, zij opgemerkt dat rekwiranten weliswaar niet stellen dat het Gerecht een onjuiste toepassing heeft gegeven aan de beoordelingscriteria die voortvloeien uit de vaste rechtspraak van het Hof sinds het reeds aangehaalde arrest Plaumann/Commissie inzake die ontvankelijkheidsvoorwaarde, maar dat zij het Hof uitdrukkelijk verzoeken die beoordelingscriteria te herzien en te vervangen door het criterium van ‘aanzienlijk nadelig gevolg’.

Dienaangaande zij vastgesteld dat het tweede onderdeel van artikel 263, vierde alinea, VWEU, zoals in punt 55 van het onderhavige arrest is vastgesteld, overeenkomt met dat van artikel 230, vierde alinea, EG. De tekst van die bepaling is ongewijzigd gebleven. Voorts is er geen enkel element waaruit blijkt dat de opstellers van het Verdrag van Lissabon de bedoeling hadden om de draagwijdte van de reeds in artikel 230, vierde alinea, EG neergelegde ontvankelijkheidsvoorwaarden te wijzigen. Bovendien blijkt uit de voorbereidende werkzaamheden van artikel III-365, lid 4, van het Ontwerpverdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa dat de draagwijdte van die voorwaarden niet moest worden gewijzigd (zie met name Secretariaat van de Europese Conventie, eindverslag van de studiegroep voor de werking van het Hof van Justitie, reeds aangehaald, punt 23).

Bijgevolg moet worden aangenomen dat de inhoud van de voorwaarde van individuele geraaktheid door de handeling waarvan nietigverklaring wordt gevraagd, zoals uitgelegd in de vaste rechtspraak van het Hof sinds het reeds aangehaalde arrest Plaumann/Commissie, niet is gewijzigd bij het Verdrag van Lissabon. Derhalve moet worden vastgesteld dat het Gerecht geen blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door de in die rechtspraak vastgestelde beoordelingscriteria toe te passen.

Volgens die rechtspraak voldoen natuurlijke of rechtspersonen slechts aan de voorwaarde van individuele geraaktheid indien de bestreden handeling hen betreft uit hoofde van zekere bijzondere hoedanigheden of van een feitelijke situatie, welke hen ten opzichte van ieder ander karakteriseert en hen derhalve individualiseert op soortgelijke wijze als een adressaat (zie reeds aangehaald arrest Plaumann/Commissie, en arresten van 29 april 2004, Italië/Commissie, C-298/00 P, Jurispr. blz. I-4087, punt 36, en 9 juni 2011, Comitato ‘Venezia vuole vivere’ e.a./Commissie, C-71/09 P, C-73/09 P en C-76/09 P, Jurispr. blz. I-4727, punt 52).

In casu heeft het Gerecht in de punten 88 tot en met 93 van de bestreden beschikking weliswaar alleen onderzocht of de litigieuze verordening vier van de rekwiranten individueel raakte in de zin van artikel 263, vierde alinea, VWEU, aangezien die verordening de overige rekwiranten in geen geval rechtstreeks raakte in de zin van diezelfde bepaling. De litigieuze verordening individualiseert echter geen van de rekwiranten op soortgelijke wijze als een adressaat in de zin van de vaste rechtspraak sinds het reeds aangehaalde arrest Plaumann/Commissie. Het in de litigieuze verordening neergelegde verbod om zeehondenproducten op de markt te brengen, is immers in algemene bewoordingen gesteld en geldt zonder onderscheid voor alle marktdeelnemers die binnen de werkingssfeer ervan vallen.

Bijgevolg moet niet worden onderzocht of het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te oordelen dat alleen de rekwiranten die zich bezighouden met de bewerking van en/of de handel in zeehondenproducten afkomstig van jagers en pelsjagers die al dan niet Inuit zijn, rechtstreeks door de litigieuze verordening worden geraakt, aangezien een eventuele onjuiste rechtsopvatting dienaangaande zonder belang is voor de uitkomst van het geschil en geen invloed heeft op het dictum van de bestreden beschikking.

Uit de tekst zelf van artikel 263, vierde alinea, VWEU en uit vaste rechtspraak blijkt immers dat een natuurlijke of rechtspersoon enkel beroep tot nietigverklaring kan instellen tegen een handeling die een tot hem gerichte handeling noch een regelgevingshandeling is, indien die handeling hem niet alleen rechtstreeks maar ook individueel raakt (zie met betrekking tot artikel 230 EG, arrest van 30 maart 2004, Rothley e.a./Parlement, C-167/02 P, Jurispr. blz. I-3149, punt 25 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Aangezien de voorwaarden van rechtstreekse geraaktheid en van individuele geraaktheid door de handeling waarvan nietigverklaring wordt gevraagd cumulatief zijn, heeft de omstandigheid dat een rekwirant niet voldoet aan een van die voorwaarden, derhalve tot gevolg dat het door hem tegen die handeling ingestelde beroep tot nietigverklaring niet-ontvankelijk moet worden verklaard.

Gelet op het voorgaande moeten het tweede onderdeel van het eerste middel en bijgevolg het eerste middel in zijn geheel ongegrond worden verklaard.