HR, 22-03-2011, nr. 09/03824

Verdachte is bij arrest van 2 september 2009 door het gerechtshof te Amsterdam wegens ‘overtreding van het bij artikel 2.2 van de Algemene Plaatselijke Verordening 1994 Amsterdam bepaalde’, veroordeeld tot twee weken hechtenis en een werkstraf van 30 uren, subsidiair 15 dagen hechtenis.

Namens verdachte heeft mr. E.G.C. Groenendaal, advocaat te Amsterdam, een middel van cassatie voorgesteld.

Het middel behelst de klacht dat de door het hof als bewijsmiddel gebezigde verklaring van de opsporingsambtenaar [verbalisant 1] een ontoelaatbare gissing en/of gevolgtrekking inhoudt. Hierdoor had het hof deze verklaring niet als bewijs mogen bezigen.

In het bijzonder gaat het om de verklaring van verbalisant [verbalisant 1], zoals gerelateerd in het door hem op 28 juni 2008 opgemaakte miniproces-verbaal met nummer 28062008035519002. Het hof heeft voornoemd proces-verbaal als bewijsmiddel gebruikt, voor zover inhoudend als relaas van de verbalisant:

Volgens de toelichting op het middel houdt de verklaring van verbalisant [verbalisant 1] dat hij constateerde dat nepdope werd aangeboden een ontoelaatbare gissing of conclusie in, aangezien de vraag of datgene wat door verdachte werd aangeboden nepdope is, slechts kan worden beantwoord door onderzoek van het aangeboden middel, en dus niet een feit of omstandigheid betreft die de verbalisant heeft kunnen waarnemen.

Alvorens het middel te bespreken ga ik in op het begrip ‘nepdope’ en in verband daarmee op de achterliggende gedachten bij art. 2.2 van de Algemene Plaatselijke Verordening 1994 van de gemeente Amsterdam (hierna: APV 1994) .

Hoewel de term nepdope veelvuldig wordt gebruikt, is van het woord ‘nepdope’ in de bekende woordenboeken geen definitie te vinden. Wat nepdope is, of beter gezegd, wat hiermee wordt bedoeld, spreekt bijna voor zich. Het gaat om nep, dus niet echt maar bedrieglijk als dope aangeboden middelen. Dope wordt in het dagelijks spraakgebruik, buiten de specifieke context van de prestatiebevorderende verboden middelen in de sport2., gelijkgesteld met drugs, voornamelijk harddrugs. Uit het maatschappelijk en politiek debat over de aanpak van de drugshandel en handel in nepdope blijkt dat met nepdope wordt bedoeld: op drugs gelijkende waar die daarvoor moet doorgaan. Zo wordt nepdope door de Bestuurdienst van de gemeente Amsterdam omschreven als

De nepdopehandel, die op zich niet meer is dan een vorm van oplichterlij maar niettemin deel vormt van de drugshandelscène, leidt tot (ernstige) overlast en openbare ordeproblemen, alsmede aanverwante criminaliteit. In de binnenstad van Amsterdam proberen dealers immers op een gewiekste en brutale manier voorbijgangers ertoe te brengen (nep)drugs te kopen, al dan niet met gebruik van grof geweld. De nepdopehandel gaat meer dan eens gepaard met intimidatie van en geweld tegen passanten, gebruikers en andere dealers. Een complicerende factor bij de aanpak van deze problematiek is dat de verkoop van nepdope, nu het in feite niet gaat om middelen bedoeld in de lijsten I en II van de Opiumwet, niet als drugsdelict strafbaar is gesteld. Formeel betreft het dus een niet aan de Opiumwet gerelateerd probleem, dat tot (ernstige) verstoring leidt van de openbare orde. Om de overlast van nepdopehandel het hoofd te kunnen bieden heeft de gemeente Amsterdam verbod- en strafbepalingen in de Algemene Plaatselijke Verordening opgenomen. Art. 2.2 van de APV 19944. luidt — voor zover relevant — dan ook als volgt:

De toelichting op deze bepaling houdt, voor zover van belang, in:

Art. 2.2, tweede lid, APV 1994 heeft evident als doel de ordeverstoring te bestrijden die veroorzaakt wordt door het steeds weer op bepaalde plaatsen of routes aanbieden van middelen als drugs, slaap- en kalmeringsmiddelen. Niet het tegengaan van de koop en verkoop van deze middelen staat centraal, maar het bestrijden van de ordeverstoring die door deze handel wordt veroorzaakt. Gezien het doel van art 2.2, is de vraag of het door de verdachte aangeboden middel daadwerkelijk een verdovende, slaap- of kalmeringsmiddel betreft minder relevant. Het bedrieglijk aanbieden van waren die moeten doorgaan voor één van de voornoemde middelen is net zo ordeverstorend als het aanbieden van die middelen zelf. Het is hierdoor dat de verbodsbepaling zich ook strekt tot koop en verkoop van op die middelen gelijkende waar. In de toelichting op art. 2.2 worden harddrugs, softdrugs, pillen en nepmiddelen dan ook met één adem genoemd.

Terug naar de beoordeling van het middel. Zoals hierboven is vermeld, wordt met ‘nepdope’ bedoeld ‘op drugs gelijkende waar die daarvoor moet doorgaan’. Met zijn verklaring hij ‘constateerde dat nepdope werd aangeboden’ heeft verbalisant [verbalisant 1] kennelijk tot uitdrukking gebracht dat naar uiterlijke verschijningsvorm sprake was van overlast door kleinschalige (nep)drugshandel. Het relaas van verbalisant [verbalisant 1] houdt immers als zijn waarneming en ondervinding in:

Als zodanig opgevat houdt de verklaring van verbalisant [verbalisant 1] dat hij constateerde dat nepdope werd aangeboden geen ontoelaatbare gissing of gevolgtrekking in, maar komt veeleer tot uitdrukking dat hij veiligheidshalve niet de verdergaande gissing of gevolgtrekking maakt dat de aangeboden pilletjes echte drugs betreffen. Dat had beter uitgedrukt kunnen worden door de constatering te omschrijven als het aanbieden van (nep)dope, maar ik acht het verschil niet fataal. Gezien de hiervoor weergegeven ratio van de overlastbepaling in het kader waarvan de verbalisant optreedt, is niet relevant of de pilletjes nep zijn of echt. De beoordeling zou anders kunnen liggen in een vervolging wegens oplichting, maar daarvan is hier geen sprake.7. Het middel klaagt tevergeefs.

Het voorgestelde middel faalt.

Gronden waarop de Hoge Raad gebruik zou moeten maken van zijn bevoegdheid de bestreden uitspraak ambtshalve te vernietigen heb ik niet aangetroffen.

Deze conclusie strekt tot verwerping van het beroep.

De Procureur-Generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden

AG