2.4.4 Het verlengde eigendomsvoorbehoud

De Belgische wetgever heeft ervoor gekozen om de voorrangspositie van de leverancier op grond van het eigendomsvoorbehoud en voorrecht van de onbetaalde verkoper op de oorspronkelijke zaak, te continueren op het surrogaat. Voor de rechtvaardiging van deze verlenging worden ten eerste de argumenten die uiteen zijn gezet in paragraaf 2.4.1 en 2.4.2 aangevoerd. Daarnaast heeft de wetgever per situatie (doorverkoop, natrekking, zaaksvorming en vermenging) aangegeven waarom hij de verlenging gerechtvaardigd acht.

Ten aanzien van de vordering uit doorverkoop van de geleverde zaak heeft de wetgever de in de Belgische literatuur bepleite verlenging van de voorrangspositie overgenomen in art. 9 Pandwet.1 Deze verlenging wordt gerechtvaardigd op grond van de nauwe band die bestaat tussen de gesecureerde vordering en de vordering die ontstaat door de doorverkoop van de geleverde zaken.2 De vordering uit doorverkoop vormt de ‘economische tegenwaarde’ van de geleverde zaak.3

Ook bij natrekking en zaaksvorming van de geleverde zaken zet de voorrangspositie van de leverancier zich in beginsel voort op het surrogaat, zijnde de eenheidszaak of nieuw gevormde zaak, op grond van de wet (art. 18 Pandwet).4 De leverancier wordt beschermd tegen het verlies van diens voorrangspositie als gevolg van natrekking of zaaksvorming.5 De wetgever beoogt hiermee de economische activiteit te stimuleren, omdat de leverancier de verwerking van zijn zaken kan toestaan zonder zijn zekerheid voor betaling van de koopprijs te verliezen.6 De wetgever wil voorts voorkomen dat de koper en diens schuldeisers ongerechtvaardigd worden verrijkt ten koste van de leverancier die zaken op krediet heeft geleverd.7 Sagaert verwoordt dit in het kader van het voorrecht van de onbetaalde verkoper treffend:

Bij eigenlijke en oneigenlijke vermenging behoudt de leverancier eveneens zijn voorrangspositie.9 In de literatuur en rechtspraak was al lange tijd de heersende mening dat het onbillijk zou zijn als schuldeisers van de koper verrijkt worden ten koste van de oorspronkelijke eigenaren en beperkt gerechtigden die hun recht verliezen door vermenging.10 Uit art. 20 Pandwet volgt dat de wetgever deze gedachte heeft omarmd. Op grond van deze bepaling zet de voorrangspositie van de leverancier zich voort op een aandeel in de vermengde zaken en behoudt superprioriteit.