11.1 Inleiding

In de productiefase kan een nieuwe zaak worden gevormd uit één of meer roerende zaken met behulp van menselijke arbeid. Meer dan eens worden hiervoor grondstoffen, halffabricaten of onderdelen gebruikt die door een leverancier op krediet zijn geleverd aan de producent. Dit leidt tot een spanningsveld voor de leverancier. Enerzijds wil hij een zekerheidsrecht verkrijgen op de geleverde zaken. Anderzijds heeft hij de wetenschap dat de zaken zijn bestemd om door de koper te worden verwerkt tot een nieuwe zaak en dat zijn zekerheidsrecht hierdoor veelal verloren gaat.

Dit spanningsveld doet zich bij industriële fabricage aan de lopende band voor. In het Nederlandse recht is dit het gevolg van zaaksvorming. Vergelijkbare rechtsfiguren zijn te vinden in de andere drie rechtsstelsels: Verarbeitung in het Duitse recht, zaaksvorming in het Belgische recht en commingling in het Amerikaanse recht.

Anders dan in het Nederlandse recht doorgaans het geval is, hoeft zaaksvorming echter niet het einde te betekenen voor de voorrangspositie van de leverancier. Dit illustreren het Duitse, Belgische en Amerikaanse recht. De voorrangspositie ‘verlengt’ zich in deze stelsels tot de nieuw gevormde zaak op verschillende wijzen.

In dit hoofdstuk wordt besproken in hoeverre zaaksvorming in elk van de vier rechtsstelsels een bedreiging vormt voor de voorrangspositie van de leverancier en op welke wijze deze voorrangspositie van rechtswege ‘verlengd’ wordt of contractueel kan worden tot de nieuwe zaak.