HvJ EU, 12-01-2023, nr. C-280/21

De onderhavige zaak betreft de uitlegging van het begrip ‘politieke overtuiging’, zoals gedefinieerd in richtlijn 2011/95/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 inzake normen voor de erkenning van onderdanen van derde landen of staatlozen als personen die internationale bescherming genieten, voor een uniforme status voor vluchtelingen of voor personen die in aanmerking komen voor subsidiaire bescherming, en voor de inhoud van de verleende bescherming2..

Het Hof zal bij de beantwoording van de gestelde vraag de gelegenheid hebben om te preciseren wat een ‘politieke overtuiging’ is op grond waarvan een verzoek om toekenning van de vluchtelingenstatus kan worden ingediend, wanneer de verzoeker niet zelf stelt die overtuiging te hebben, maar deze door de actor van de vervolging aan hem wordt toegeschreven.

Ik zal het Hof in overweging geven om te antwoorden dat deze toegeschreven politieke overtuiging moet overeenkomen met de definitie in artikel 10, lid 1, onder e), van richtlijn 2011/95, moet komen vast te staan onder de voorwaarden van artikel 4 van deze richtlijn en moet kunnen leiden tot vergeldingsmaatregelen door de overheidsinstanties.

P.I. is in rechte opgekomen tegen een besluit van 21 september 2020 waarbij de Migracijos departamentas prie Lietuvos Respublikos vidaus reikalų ministerijos (migratiedienst, ressorterend onder het ministerie van Binnenlandse Zaken van Litouwen; hierna: ‘migratiedienst’) heeft geweigerd om hem in Litouwen als vluchteling te erkennen op grond dat hij niet voldeed aan de voor de toekenning van een dergelijke status geldende voorwaarden die zijn vastgelegd in artikel 86 van de Lietuvos Respublikos įstatymas ‘Dėl užsieniečių teisinės padėties’ Nr. IX-2206 en in artikel 1, afdeling A, van het Verdrag van Genève.

Nadat P.I.'s beroep op 21 januari 2021 door de Vilniaus apygardos administracinis teismas (bestuursrechter in eerste aanleg Vilnius, Litouwen) was afgewezen, heeft hij tegen deze beslissing hoger beroep ingesteld bij de Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (hoogste bestuursrechter, Litouwen).

De verwijzende rechter zet uiteen dat verzoeker op 15 juli 2019 een asielaanvraag heeft ingediend, waarin verzoeker verklaarde dat hij in 2010 in een derde land waarvan hij de nationaliteit bezit, met een onderneming van een persoon die banden had met de autoriteiten en inlichtingendiensten, een overeenkomst had gesloten, op grond waarvan hij 690 000 Amerikaanse dollar (USD) (ongeveer 647 500 EUR) aan die onderneming had betaald, waarvan hij terugbetaling had gevraagd omdat zijn medecontractant de als tegenprestatie verschuldigde aandelen niet had overgedragen.

De verwijzende rechter voegt hieraan toe dat in oktober-november 2015 in het kader van een strafrechtelijk onderzoek dat was ingeleid op instigatie van de eigenaar van de onderneming waarmee verzoeker een overeenkomst had gesloten, actieve maatregelen tegen verzoeker waren genomen, dat hij om die reden in december 2015 op ongunstige voorwaarden afstand had gedaan van het grootste deel van zijn project en dat de zeggenschap over zijn onderneming is overgegaan op ondernemingen van twee andere personen. Deze rechter preciseert dat de strafprocedure in januari 2016 was gestaakt en dat verzoeker heeft getracht zich in rechte te verdedigen tegen de onrechtmatige overname van zijn project. De verwijzende rechter geeft aan dat de strafprocedure in april 2016, na de getuigenverklaring tegen verzoeker door een man die banden had met de nieuwe eigenaren van zijn onderneming, is hervat en in december 2016 en in januari 2017 heeft geleid tot tenlastelegging en voorlopige hechtenis, en dat het resterende deel van verzoekers project hem is ontnomen.

De verwijzende rechter zet uiteen dat i) verzoeker opkomt tegen de vaststelling van de migratiedienst dat het niet aannemelijk is dat hij het risico loopt te worden vervolgd wegens zijn politieke overtuiging, terwijl hij strafrechtelijk wordt vervolgd in een zaak die via kunstgrepen is opgezet door personen die tot de hoogste, kleptocratische, klasse behoren en die hebben besloten om zijn onderneming over te nemen en te plunderen, en ii) verzoeker zijn eigendomsrecht niet kan verdedigen, wanneer zijn vrijheid, veiligheid en leven gevaar lopen. Deze rechterlijke instantie voegt hieraan toe dat verzoeker verklaart dat hij niet bij de politiek betrokken is, maar enkel bij het zakenleven, en dat hij zich in dat kader heeft verzet tegen personen die nauwe banden met de autoriteiten hebben, als gevolg waarvan hij het risico loopt strafrechtelijk te worden vervolgd wegens zijn politieke overtuiging. Volgens de verwijzende rechter betwist verzoeker de analyse van de migratiedienst dat het systeem waarvan hij het slachtoffer is, een geciviliseerd gerechtelijk en politiek systeem is en er geen verband bestaat tussen de eigenaar van de onderneming die de overeenkomt niet is nagekomen en een schending van de mensenrechten, terwijl verzoeker wordt geconfronteerd met een corrupte strafprocedure en een van zijn handelspartners samenwerkt met ambtenaren van het gevangeniswezen.

De verwijzende rechter zet uiteen dat de immigratiedienst van mening was dat verzoeker niet voldeed aan de voorwaarden voor toekenning van de vluchtelingenstatus en evenmin aan die voor toekenning van de subsidiairebeschermingsstatus, op grond dat het risico van strafrechtelijke vervolging slechts toegang kan geven tot de vluchtelingenstatus indien deze vervolging is gebaseerd op een van de gronden van het Verdrag van Genève en dus in casu op een feitelijke of toegeschreven politieke overtuiging. Deze rechter voegt daaraan toe dat de migratiedienst erop wijst dat uit haar onderzoek is gebleken dat de aangevoerde en als aannemelijk aangemerkte gronden verband houden met economische belangen, financiële voordelen dan wel corruptie.

Na in herinnering te hebben gebracht dat er krachtens artikel 9, lid 3, van richtlijn 2011/95 een verband moet bestaan tussen de in artikel 10 van deze richtlijn genoemde gronden en de daden van vervolging, vraagt de verwijzende rechter zich af wat onder ‘politieke overtuiging’ in de zin van die richtlijn moet worden verstaan.

Deze rechter herinnert eraan dat verzoeker gedurende het gehele onderzoek op samenhangende wijze heeft gesteld dat personen die corruptiebanden met de autoriteiten hebben, zich op voor verzoeker ongunstige voorwaarden van zijn goederen meester hadden gemaakt, dat — nadat hij zich tegen deze transacties had verzet — op initiatief van een van die zakenlieden tegen hem een strafprocedure was ingesteld en dat deze procedure, na te zijn gestaakt, was hervat nadat verzoeker had getracht zijn rechten te doen gelden, waarna tegen hem procedurele beslissingen werden genomen en zijn inbewaringstelling werd gelast.

De verwijzende rechter zet uiteen dat strafrechtelijke vervolgingsmaatregelen of sancties volgens het nationale recht ‘vervolging’ vormen indien zij onevenredig en discriminerend zijn, dat wil zeggen wanneer zij onder meer op een politieke overtuiging berusten, en dat zijns inziens de kans dat verzoeker wordt vervolgd groter is dan de kans dat hij niet wordt vervolgd.

Deze rechter voegt daaraan toe dat het feit dat van vervolging sprake is, op zich niet volstaat: de vervolging moet zijn gebaseerd op een van de in het Verdrag van Genève genoemde gronden, die een causaal verband vertoont met de daden van vervolging. De verwijzende rechter preciseert dat deze grond volgens verzoeker is gelegen in zijn politieke overtuiging, een begrip dat in artikel 10, lid 1, onder e), van richtlijn 2011/95 ruim wordt gedefinieerd.

De verwijzende rechter wijst erop dat het Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken (EASO) aangeeft dat ‘politieke overtuiging’ ruim moet worden uitgelegd om de volle werking van het Verdrag van Genève te verzekeren en dat dit begrip elke mening kan omvatten over ieder onderwerp waarin het staatsapparaat, de regering en de politiek betrokken kunnen zijn. Deze rechter leidt daaruit af dat in het kader van richtlijn 2011/95 handelingen kunnen worden geacht politiek te zijn in het land van herkomst, ondanks het feit dat zij dat in zwakke mate zijn of dat zij zelfs niet openlijk politiek zijn.

De verwijzende rechter voegt hieraan toe dat het opleidingshandboek van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen (hierna: ‘UNHCR’) eveneens een ruime uitlegging van het begrip ‘politieke overtuiging’ voorstaat, in die zin dat het alle standpunten omvat over kwesties waarin de staat, de autoriteiten of de samenleving betrokken zijn, en merkt op dat de doorslaggevende vraag is of deze meningen door de autoriteiten of de samenleving worden getolereerd. Deze rechter zet uiteen dat uit een handboek7., dat door de UNHCR is opgesteld en in februari 2019 is bijgewerkt, blijkt dat het niet altijd mogelijk is om een oorzakelijk verband vast te stellen tussen de door een verzoeker geuite meningen en de behandeling die hij ondergaat of vreest te ondergaan, en dat deze behandeling meestal de vorm aanneemt van een sanctie die wordt opgelegd wegens vermeend strafbare feiten die tegen de machthebbers zouden zijn gepleegd.

De verwijzende rechter zet uiteen dat volgens de rechtsleer, de Canadese rechtspraak en de UNHCR, het verzet tegen een illegaal opererende en corrupte groepering die de asielzoeker via het staatsapparaat onderdrukt en waartegen als gevolg van omvangrijke corruptie in de staat niet met wettige middelen kan worden opgekomen, gelijkstaat aan een toegeschreven politieke overtuiging en dat aan het slachtoffer van een dergelijke vervolging de vluchtelingenstatus moet worden verleend.

Daarop heeft de Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vraag:

P.I., de Litouwse regering en de Europese Commissie hebben schriftelijke opmerkingen ingediend.

Vooraf zij eraan herinnerd dat wanneer om uitlegging van richtlijn 2011/95 wordt verzocht, de uitlegging moet plaatsvinden tegen de achtergrond van de algemene opzet en de doelstelling van deze richtlijn, met inachtneming van het Verdrag van Genève en de andere relevante verdragen als bedoeld in artikel 78, lid 1, VWEU. Deze uitlegging moet blijkens overweging 16 van die richtlijn tevens geschieden met eerbiediging van de rechten die zijn erkend in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: ‘Handvest’).8. Zo wordt de vrijheid van meningsuiting beschermd door artikel 11 van dit Handvest en artikel 10 EVRM.

Artikel 2, onder d), van richtlijn 2011/95 definieert een vluchteling als een onderdaan van een derde land die zich wegens een gegronde vrees voor vervolging om redenen van ras, godsdienst, nationaliteit, politieke overtuiging of het behoren tot een bepaalde sociale groep, buiten het land bevindt waarvan hij de nationaliteit bezit en de bescherming van dat land niet kan of, wegens deze vrees, niet wil inroepen.

Uit de artikelen 9 en 10 van deze richtlijn volgt dat de daad van vervolging twee bestanddelen heeft, die onderling verband moeten houden:

Noch het eerste bestanddeel, noch het verband tussen de twee bestanddelen is in de onderhavige zaak aan de orde, ook al moeten zij voor de verwijzende rechter komen vast te staan. De verwijzende rechter verzoekt het Hof enkel om uitlegging van de vervolgingsgrond, vanuit een zeer specifieke invalshoek, te weten die van de toegeschreven politieke overtuiging.

Nu in het Verdrag van Genève geen definitie wordt gegeven van ‘politieke overtuiging’, die een van de vijf gronden voor de verlening van de vluchtelingenstatus vormt, is met richtlijn 2011/95 immers een stap voorwaarts gemaakt die het mogelijk maakt deze grond binnen de lidstaten op meer eenvormige wijze te beoordelen.9. Ten eerste geeft deze richtlijn in artikel 10, lid 1, onder e), een definitie van het begrip ‘politieke overtuiging’ en ten tweede preciseert zij in lid 2 van dit artikel dat het volstaat dat die politieke overtuiging door de actor van de vervolging aan de verzoeker wordt ‘toegeschreven’, zonder dat dit de werkelijke overtuiging van de verzoeker hoeft te zijn.

De vraag van de verwijzende rechter zal het Hof ertoe brengen deze twee begrippen af te bakenen en nader toe te lichten op welke wijze zij zich tot elkaar verhouden.

Met betrekking tot het begrip ‘politieke overtuiging’ geeft artikel 10, lid 1, onder e), van richtlijn 2011/95 een niet-uitputtende definitie volgens welke dit begrip inhoudt ‘dat de betrokkene een opvatting, gedachte of mening heeft betreffende een aangelegenheid die verband houdt met de […] potentiële actoren van vervolging en hun beleid of methoden, ongeacht of de verzoeker zich in zijn handelen door deze opvatting, gedachte of mening heeft laten leiden’.

Deze definitie omvat vier afzonderlijke cumulatieve bestanddelen:

Het staat aan de ter zake bevoegde nationale autoriteit om de haar voor elk van de bestanddelen verstrekte bewijzen te verifiëren en te beoordelen onder de voorwaarden van artikel 4 van richtlijn 2011/95.

In de rechtsleer zijn politieke vluchtelingen in twee categorieën ingedeeld: enerzijds politieke delinquenten, rekening houdend met de beweegreden voor het plegen van het strafbare feit, de ernst ervan en de politieke context ervan10., en anderzijds personen die worden vervolgd wegens de uiting van hun afwijkende politieke overtuiging11..

Het is deze tweede categorie verzoekers die aanzienlijk is gegroeid onder invloed van de erkenning, in de nationale rechtspraak en vervolgens in het Unierecht, van de leer van de toegeschreven politieke overtuiging.

Na door met name de Amerikaanse12., de Canadese13., de Franse14. en de Belgische15. rechtspraak te zijn erkend, is de leer van de toegeschreven politieke overtuiging in het Unierecht ingevoerd bij artikel 10, lid 2, van richtlijn 2011/95 en door het Hof toegepast in het arrest van 4 oktober 2018, Ahmedbekova16..

In dat arrest heeft het Hof voor recht verklaard dat ‘de deelname van de persoon die om internationale bescherming verzoekt aan het indienen van een klacht tegen zijn land van herkomst bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens […] moet worden beschouwd als een grond van vervolging wegens ‘politieke overtuiging’ in de zin van artikel 10, lid 1, onder e), [van richtlijn 2011/95], indien er gegronde redenen zijn voor vrees dat de deelname aan het indienen van die klacht door dat land wordt gezien als een handeling van politieke dissidentie waartegen het land zou kunnen overwegen represaillemaatregelen te nemen’.17.

Het begrip ‘politieke overtuiging’ komt in de beslissing van het Hof naar voren, aangezien daarin wordt aangegeven dat het beroep bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) door het land moet worden beschouwd als een handeling van politieke dissidentie, hetgeen impliceert dat niet alle onderdanen van dat land die bij dat Hof verzoeker zijn, in dat land als ‘politieke tegenstanders’ kunnen worden aangemerkt. Het enkele feit dat beroep bij het EHRM wordt ingesteld, kan dus geen ‘politieke overtuiging’ in de zin van artikel 10, lid 1, onder e), van richtlijn 2011/95 vormen.

Ik ben van mening dat het door het Hof in het arrest Ahmedbekova geformuleerde beginsel in de onderhavige zaak scherper moet worden omlijnd.

Aldus biedt de vraag van de verwijzende rechter de gelegenheid om te verduidelijken hoe het begrip ‘handeling van politieke dissidentie’, dat het Hof in het arrest Ahmedbekova heeft gebruikt in een context die sterk verschilt van die van de onderhavige zaak, moet worden afgebakend.

In dat arrest voerde een Azerbeidzjaans staatsburger immers aan dat zij, naast een bij het EHRM tegen Azerbeidzjan ingesteld beroep waaraan zij had deelgenomen, betrokken was bij de verdediging van personen die door de nationale autoriteiten werden vervolgd voor hun activiteiten op het gebied van de bescherming van de grondrechten en actief was in het kader van een audiovisueel medium dat een oppositiecampagne voerde tegen het aan de macht zijnde regime.18. Al deze elementen samen moesten de verwijzende rechter in staat stellen die activiteiten als ‘handeling van politieke dissidentie’ te kwalificeren.

In de onderhavige zaak stelt P.I. volgens de vaststellingen van de verwijzende rechter dat hij een overeenkomst heeft gesloten, die zijn medecontractant niet is nagekomen. Hij heeft de nakoming ervan een eerste keer gevorderd, op een niet nader gepreciseerde wijze, en vervolgens een tweede keer in rechte. Wegens een strafprocedure die na zijn eerste vordering tegen hem was ingeleid, heeft hij afstand gedaan van zijn vordering. Deze strafprocedure werd naar aanleiding van zijn vordering in rechte, hervat op instigatie van zijn medecontractant en van de personen die hem zijn goederen hadden ontnomen. Tijdens die strafprocedure is een beslissing tot voorlopige hechtenis genomen. P.I. verdedigt geen politieke overtuiging, maar is van mening dat het feit dat hij in rechte de hem verschuldigde geldsommen en zijn goederen terugvordert, verzet tegen een corrupt systeem vormt. Dit verzet kan door de actor van de vervolging als een handeling van politieke dissidentie en dus als een politieke overtuiging worden beschouwd.

Zodra door de actor van de vervolging aan de verzoeker een politieke overtuiging wordt toegeschreven en deze overtuiging in de ogen van die actor een handeling van politieke dissidentie vormt, doet het — om aan te nemen dat hij om die reden wordt vervolgd — er immers weinig toe dat die verzoeker die politieke overtuiging niet heeft.

Moet deze politieke overtuiging daarentegen beantwoorden aan de definitie van richtlijn 2011/95?

Ik ben ervan overtuigd dat, nu in richtlijn 2011/95 een definitie van ‘politieke overtuiging’ is uitgewerkt, deze definitie op dezelfde wijze moet worden gebruikt om een politieke overtuiging te kwalificeren, ongeacht of deze werkelijk wordt gehuldigd dan wel wordt toegeschreven. De vier in punt 37 van deze conclusie genoemde bestanddelen, te weten een mening die raakt aan een gebied dat verband houdt met de actor van de vervolging of die kritiek uit op zijn beleid of zijn methoden en die al dan niet in een handeling tot uitdrukking komt, moeten dus worden gestaafd volgens de modaliteiten van artikel 4 van die richtlijn.

Wanneer aan deze vier bestanddelen is voldaan, kan immers onderscheid worden gemaakt tussen een vervolging wegens een toegeschreven overtuiging en een handelsgeschil dat uitmondt in een strafprocedure die bedoeld is om druk uit te oefenen op een van de medecontractanten, hetgeen zich — ook in een context van corruptie — los van elke politieke overtuiging kan voordoen. Niet alle slachtoffers van criminaliteit zijn politieke tegenstanders, zelfs niet op grond van een toegeschreven overtuiging: het moet daarbij tevens om een politieke overtuiging gaan.

Het Hof heeft reeds erkend dat het in strijd zou zijn met de algemene opzet en de doelstellingen van richtlijn 2011/95 om de erin bepaalde statussen toe te kennen aan derdelanders die zich in situaties bevinden die geen enkel verband houden met de logica van internationale bescherming.19. Het heeft tevens gepreciseerd dat de weigering om de militaire dienst te vervullen kan zijn ingegeven door politieke overtuigingen of door andere redenen die met geen van de in de richtlijn bedoelde gronden in verband kunnen worden gebracht20., hetgeen meebrengt dat de internationale bescherming daarvoor niet kan gelden.

Het is juist, zoals de verwijzende rechter opmerkt, dat in bepaalde landen de rechtspraak erkent dat het doen van aangifte van corruptie een toegeschreven politieke overtuiging kan vormen21. en dat de UNHCR in sommige van zijn richtsnoeren heeft aangegeven dat drugskartels, los van een winstoogmerk, tot doelstelling kunnen hebben ‘de macht van de groepering binnen de samenleving te bestendigen of uit te breiden’22., waardoor het verzet tegen hun malversaties als ‘politiek’ zou kunnen worden gekenmerkt.

In beide gevallen komt echter het politieke karakter tot uitdrukking door hetzij actieve aangifte door de indiening van een klacht wegens corruptie, waarvan wordt erkend dat zij wijdverbreid is, hetzij de vaststelling dat de gewapende groepering politieke doelstellingen heeft op grond waarvan het verzet tegen haar wandaden als een politieke overtuiging kan worden beschouwd. Deze situaties kunnen dus voldoen aan de voorwaarden van de in richtlijn 2011/95 gegeven definitie van ‘politieke overtuiging’, waardoor zij kunnen worden onderscheiden van malversaties die louter op financieel gewin zijn gebaseerd.

Voorts is in sommige landen in de rechtspraak geoordeeld dat ‘indien het gehele politieke bestel op corruptie is gebaseerd, de weigering om zich aan corruptie te onderwerpen kan worden gelijkgesteld met een contesterende politieke overtuiging’23.. De weigering om aan corruptie mee te werken, zonder deze corruptie uitdrukkelijk aan de kaak te stellen, bereikt pas een politiek niveau wanneer de corruptie wijdverbreid is en zij niet enkel het werk is van een aantal op zichzelf staande personen. Het komt mij voor dat deze situatie ook aansluit bij de definitie van ‘politieke overtuiging’ van richtlijn 2011/95 en niet kan worden gelijkgesteld met een situatie waarin het slechts gaat om de verdediging, ook in rechte, van vermogensrechtelijke belangen, zonder ‘betrekking te hebben op een kwestie met een grotere maatschappelijke of collectieve impact’24..

In al deze zaken is bewezen dat er een politieke reden bestond. De moeilijkheid ligt dus op het terrein van de bewijsvoering.

Wanneer aan een persoon een politieke overtuiging wordt toegeschreven, moet immers worden bewezen dat de actor van de vervolging het verzet of de kritiek als een politieke overtuiging beschouwt. De actor van de vervolging is echter geen partij in de procedure inzake het verzoek om internationale bescherming en kan niet worden ondervraagd. Om te voorkomen dat het begrip ‘toegeschreven politieke overtuiging’ leidt tot een bovenmatige verruiming van de categorie dissidente politieke vluchtelingen, eisen een aantal staten, waaronder, sinds 2005, de Verenigde Staten van Amerika, dat de verzoeker rechtstreeks bewijst dat de actor van de vervolging hem een politieke overtuiging toeschrijft.25.

De vraag betreffende de omvang van het vereiste bewijs is echter reeds aan de orde gesteld door het Hof, dat de vereisten van artikel 4 van richtlijn 2011/95 heeft uitgelegd. Het heeft geoordeeld dat ‘[t]en eerste […] de lidstaten […] volgens artikel 4, lid 1, van deze richtlijn de verzoeker enkel ertoe [mogen] verplichten dat hij ‘alle elementen ter staving van het verzoek om internationale bescherming zo spoedig mogelijk indient’, en […] de lidstaat waar het verzoek is ingediend volgens dit artikel de relevante elementen van dat verzoek [moet] beoordelen. Ten tweede wordt […] in artikel 4, lid 5, van richtlijn 2011/95 erkend dat een verzoeker zijn verzoek niet altijd met schriftelijke of andere bewijzen zal kunnen staven, en bevat dit artikel een opsomming van de cumulatieve voorwaarden waaronder dergelijke bewijzen niet vereist zijn. In dit verband zijn de gronden voor de weigering om militaire dienst te vervullen en dus de vervolging die daardoor dreigt, subjectieve elementen van het verzoek die bijzonder moeilijk rechtstreeks zijn te bewijzen.’26.

Deze redenering kan worden toegepast op het gebied van het bewijs van een vervolgingsgrond. Het staat dus aan de verwijzende rechter om in casu, gelet op alle omstandigheden, te beoordelen of het in de situatie van P.I. aannemelijk is dat hem een politieke overtuiging is toegeschreven.

Het feit dat als gevolg van een op instigatie van een medecontractant — die banden heeft met het gevangeniswezen — ingeleide strafprocedure waarbij actieve maatregelen zijn gelast, moet worden afgezien van een vordering in rechte wegens contractuele niet-nakoming, die verwantschap vertoont met een aanzienlijke plundering van goederen, volstaat immers niet als bewijs dat de toegeschreven overtuiging politiek van aard is. Daarvoor is namelijk vereist dat deze vordering in rechte door de actor van de vervolging wordt beschouwd als een handeling van politieke dissidentie die hij niet duldt, dat wil zeggen als kritiek op zijn methoden en op zijn beleid. Dit houdt in dat deze actor op een hoog politiek niveau handelt of dat de corruptie in het betrokken land wijd verbreid is en dat hij die vordering niet louter als een eis tot contractuele nakoming beschouwt. Het staat aan de verwijzende rechter om de hem voorgelegde situatie aan de hand van deze criteria te beoordelen.

Op grond van het voorgaande geef ik het Hof in overweging de prejudiciële vraag als volgt te beantwoorden:

Op grond van het voorgaande geef ik het Hof in overweging de prejudiciële vraag van de Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas als volgt te beantwoorden: