HR, 10-11-2020, nr. 20/01544 U

De rechtbank Noord-Holland, zittingsplaats Haarlem, heeft bij beslissing van 28 april 2020 de uitlevering van de opgeëiste persoon aan de Russische Federatie toelaatbaar verklaard ter strafvervolging ter zake van het feit, zoals omschreven in de bestreden uitspraak in de uiteenzetting van de feiten onder 2.4.

Het cassatieberoep is ingesteld namens de opgeëiste persoon en mr. L.J. Woltring, advocaat te Haarlem, heeft zes middelen van cassatie voorgesteld.

Het eerste middel houdt in dat het uitleveringsrecht is gebaseerd op de beginselen van reciprociteit en vertrouwen, dat Rusland deze beginselen niet nakomt, zoals onder meer volgt uit het niet meewerken aan de uitlevering van verdachten in het kader van het MH17-proces, en dat alleen al om die reden de uitlevering niet toelaatbaar geacht zou moeten zijn.

Als een middel van cassatie in de zin van de wet kan slechts gelden een stellige en duidelijke klacht over de schending van een bepaalde rechtsregel en/of het verzuim van een toepasselijk vormvoorschrift door de rechter die de bestreden uitspraak heeft gewezen.1.In dit geval heeft de steller van het middel volstaan met de stelling dat Rusland het vertrouwensbeginsel en het beginsel van reciprociteit niet nakomt en daaraan de conclusie verbonden dat de uitlevering niet toelaatbaar geacht zou moeten zijn. Naast de opmerking dat het niet nakomen van het vertrouwensbeginsel en het beginsel van reciprociteit volgt uit het niet meewerken aan de uitlevering van verdachten in het kader van het MH17-proces ontbreekt het de klacht aan iedere toelichting. Hetgeen als eerste middel is voorgesteld blijft daarmee steken in algemene bewoordingen en kan mijns inziens niet worden aangemerkt als een middel van cassatie.

Voor het geval de Hoge Raad hierover anders oordeelt, merk ik op dat het middel naar mijn mening ook niet tot cassatie kan leiden. Allereerst kan het beginsel van reciprociteit ofwel wederkerigheidsbeginsel, dat de belangen van staten beschermt en niet die van de opgeëiste persoon, alleen door de Minister van Justitie en Veiligheid en niet door de uitleveringsrechter worden toegepast.2.

Wat betreft het vertrouwensbeginsel merk ik op dat bij de beoordeling van een uitleveringsverzoek dat is gebaseerd op een uitleveringsverdrag in beginsel moet worden uitgegaan van het vertrouwen dat de verzoekende Staat bij de vervolging en berechting van de opgeëiste persoon de daarop betrekking hebbende fundamentele rechten welke zijn neergelegd in het EVRM en het IVBPR zal respecteren. Dat lijdt uitzondering wanneer in de zaak waarvoor de uitlevering is gevraagd sprake is van een voltooide inbreuk op de fundamentele rechten van de opgeëiste persoon dan wel is komen vast te staan dat de opgeëiste persoon door zijn uitlevering zal worden blootgesteld aan het risico van een flagrante inbreuk op enig hem ingevolge art. 6, eerste lid, EVRM en/of art. 14, eerste lid, IVBPR toekomend recht, en tevens dat hem na zijn uitlevering ter zake van die inbreuk niet een rechtsmiddel als bedoeld in art. 13 EVRM respectievelijk art. 2, derde lid aanhef en onder a, IVBPR ten dienste staat. In een dergelijk geval dient de uitleveringsrechter de uitlevering ontoelaatbaar te verklaren.3.Door en namens de opgeëiste persoon is echter niet aangevoerd dat zich in deze zaak een dergelijk geval voordoet.

Het middel faalt.

Het middel klaagt dat Rusland misbruik heeft gemaakt van de internationale signalering door Interpol, via een zogenaamde Red Notice, nu het slechts de verdenking van uitvoer van marterstaarten betreft.

Ik kan in het middel geen stellige en duidelijke klacht over de schending van een bepaalde rechtsregel en/of het verzuim van een toepasselijk vormvoorschrift door de rechter die de bestreden uitspraak heeft gewezen, ontdekken. Daarom kan het middel mijns inziens buiten bespreking blijven.4.

Het middel klaagt dat (ik citeer het middel) “in strijd met art 6 EVRM, (…) er geen sprake [is] van een eerlijk proces als zonder nadere onderbouwing de feiten, ic de deskundige rapporten, worden gewijzigd, inzoverre dat de waarde van de staarten de ene keer 1.225.815 roebel bedraagt en een andere keer 3.453.000 roebel”.Aan deze klacht is ten grondslag gelegd dat in de beschikking van 27 juni 2018 over het aanspannen en in behandeling nemen van een strafzaak wordt verwezen naar een rapport van een deskundige d.d. 25 juni 2018 waarin is vastgesteld dat de marterstaarten op 30 januari 2018 een waarde hadden van 1.225.815 roebel, in de beschikking over de opsporing van verdachte van 27 februari 2019 wordt verwezen naar een rapport van 30 november 2018 waarin dezelfde marterstaarten een waarde hebben van 3.453.000 roebel en vervolgens in de beschikking tot het uitvaardigen van een internationaal opsporingsbevel van 24 april 2019 wordt vastgesteld dat de opgeëiste persoon 3.453 marterstaarten ter waarde van 1.225.815 roebel illegaal over de grens heeft gebracht.

Deze klacht faalt reeds omdat art. 6 EVRM niet van toepassing is bij het onderzoek naar de toelaatbaarheid van een gevraagde uitlevering, aangezien dat onderzoek niet strekt tot het bepalen van de gegrondheid van de tegen de opgeëiste persoon ingestelde strafvervolging zoals bedoeld in art. 6 EVRM.5.Ten overvloede merk ik op dat zonder nadere toelichting, die ontbreekt, mij niet duidelijk is waarom het feit dat twee deskundigen de waarde van de marterstaarten op verschillende bedragen hebben vastgesteld zou betekenen dat geen sprake is van een eerlijk proces. Daarbij neem ik mede in aanmerking dat, zoals de rechtbank heeft vastgesteld, beide deskundigen de waarde van de marterstaarten hebben vastgesteld op meer dan 1 miljoen Russische roebel, zoals van belang is voor de strafbaarheid van het feit naar het recht van de verzoekende Staat.

Het middel faalt.

Het vierde middel klaagt dat de uitvoer van marterstaarten met een waarde van meer dan één miljoen roebel overeenkomt met overtreding van het verbod om goederen met een waarde van meer dan € 10.000 uit te voeren zonder dit aan te geven bij de douane, op welke overtreding van art. 10:1 Algemene douanewet geen vrijheidsbenemende straf van meer dan één jaar is gesteld, zodat de uitlevering wegens het ontbreken van de dubbele strafbaarheid niet toelaatbaar is.

Het vijfde middel klaagt dat geen sprake is van dubbele strafbaarheid, aangezien het hier gaat om Russische marterstaarten en deze marters in Rusland niet als bedreigde diersoort worden beschouwd, zodat er geen strijd kan zijn met art. 3:37, eerste lid, Wet Natuurbescherming.

Het zesde middel klaagt dat de rechtbank ten onrechte heeft overwogen dat de uitvoer van 3.453 marterstaarten naar Nederlands recht een overtreding van de flora en faunawet betreft waarop een vrijheidsbenemende straf staat van meer dan 1 jaar, terwijl het volgens het recht van de Russische Federatie een overtreding van een met de Nederlandse wet vergelijkbare overtreding van de Douanewet betreft, waarop slechts een geldboete als sanctie staat.

Deze middelen lenen zich voor een gezamenlijke bespreking.

De rechtbank heeft de uitlevering toelaatbaar verklaard ter strafvervolging van het feit zoals omschreven in de bestreden uitspraak onder 2.4. De rechtbank verwijst in dat kader onder meer naar de beschikking over het aanmerken als verdachte d.d. 24 april 2019. Dit stuk bevindt zich bij de stukken van het geding en houdt, voor zover hier van belang, het volgende in:

“A citizen of the United States of America, [opgeëiste persoon] , committed smuggling, that is, illegal movement of strategically important goods across the customs border of the customs union within the EurAsEC, under the following circumstances:

January 30, 2018 at about 03:50 a.m. on the “green corridor” of the departure lounge of terminal E of Sheremetyevo International Airport, located at the address: Moscow Region, about. Khimki, Sheremetyevo Airport, was followed by US citizen [opgeëiste persoon] , departing by [(...)] via the Moscow-Amsterdam route, moving one piece of hand luggage and two meta baggage with him, without having, in the established manner, not declaring the objects he is moving.

During the customs inspection of two pieces of luggage and one piece of hand luggage, transported and owned by [opgeëiste persoon] , among other things, a fur-fur semi-finished product was found and seized - a marten tail in the amount of 3,453 pieces.

The seized fur-fur semi-finished product - the marten tail is included in the List of strategically important goods and resources for the purposes of Art. 226.1 of the Criminal Code of the Russian Federation, approved by Decree of the Government of the Russian Federation No. 923 of September 13, 2012.

According to the expert’s opinion No. 65 / 07-2018-3 of November 30, 2018. the cost of the seized fur-fur semi-finished product is a marten tail, brown in color, 30 cm long, with a total amount of 3,453 pieces, (…) amounted to 3 453 000 rubles, which according to the note to Art, 226.1 of the Criminal Code is a large amount of strategically important goods.

Thus, [opgeëiste persoon] . committed a crime under h. 1 tbsp. 226.1 of the Criminal Code - smuggling, that is, illegal movement of strategically important goods on a large scale across the customs border of the Customs Union within the EurAsEC.”

Bij de stukken van het geding bevindt zich een Engelse vertaling van de “Decree of the Government of the Russian Federation No. 923 of September 13, 2012”. Deze houdt het volgende in:

“Decree of the Government of the Russian Federation of September 13, 2012 N 923

«On the approval of the list of strategically important goods and resources for the purposes of Article 226.1 of the Criminal Code of the Russian Federation, as well as on the determination of the types of strategically important goods and resources for which a large amount is recognized as a value exceeding 100 thousand rubles»

(…)

Met betrekking tot de in de derde kolom genoemde codes merk ik op dat de Russische Federatie evenals Nederland en de Europese Unie partij is bij het Internationaal Verdrag betreffende het geharmoniseerde systeem inzake de omschrijving en de codering van goederen. In de bijlage bij het verdrag is het geharmoniseerde systeem inzake de omschrijving en de codering van goederen opgenomen. Deze bijlage houdt, voor zover hier van belang, het volgende in:

“Chapter 43

Furskins and artificial fur; manufactures thereof

(…)

Deze beschrijvingen komen overeen met die in de Engelse taalversie van hoofdstuk 43 van bijlage I bij Verordening (EEG) nr. 2658/876.. In de Nederlandse taalversie luidt bijlage I bij deze verordening, voor zover hier van belang, als volgt:

“Hoofdstuk 43

Pelterijen en bontwerk; namaakbont

(…)

Het vierde, vijfde en zesde middel komen op tegen het oordeel van de rechtbank dat het feitencomplex zoals omschreven in de door de Russische Federatie overgelegde stukken binnen de termen van een Nederlandse strafbaarstelling valt waarvoor een vrijheidsstraf van ten minste één jaar kan worden opgelegd, namelijk art. 3:37 Wet natuurbescherming.

Voordat ik toekom aan een bespreking van deze middelen merk ik op dat het vereiste van dubbele strafbaarheid niet vergt dat een met de buitenlandse delictsomschrijving als zodanig overeenstemmende Nederlandse strafbepaling bestaat. Het materiële feit waarvoor de uitlevering is verzocht en dat strafbaar is naar het recht van de verzoekende Staat, dient binnen de termen van een Nederlandse strafbepaling te vallen. Daarbij doet dus niet ter zake of de buitenlandse strafbaarstelling in alle opzichten overeenstemt met de Nederlandse. Voldoende is dat die buitenlandse strafbaarstelling in de kern hetzelfde rechtsgoed beschermt als de Nederlandse strafbaarstelling. In dat geval kan worden gezegd dat een wettelijke bepaling is aan te wijzen op grond waarvan het materiële feit als eenzelfde inbreuk op de Nederlandse rechtsorde strafbaar is gesteld.7.

Voor de beoordeling van de middelen zijn de volgende bepalingen van belang:

“Opmerkingen over de interpretatie van de bijlagen A, B, C en D

(…)

6. De tekens „(I)”, „(II)” en „(III)” achter de naam van een soort of hoger taxon verwijzen naar de bijlagen bij de overeenkomst waarin de betrokken soorten zijn opgenomen, zoals aangegeven in de opmerkingen 7, 8 en 9. Indien geen van deze tekens is aangebracht, zijn de betrokken soorten niet in de bijlagen bij de overeenkomst opgenomen.

7. (I) achter de naam van een soort of hoger taxon betekent dat die soort of dat hogere taxon is opgenomen in bijlage I bij de overeenkomst.

8. (II) achter de naam van een soort of hoger taxon betekent dat die soort of dat hogere taxon is opgenomen in bijlage II bij de overeenkomst.

9. (III) achter de naam van een soort of hoger taxon betekent dat die soort of dat hogere taxon is opgenomen in bijlage III bij de overeenkomst. In dat geval wordt tevens het land aangegeven met betrekking waartoe de soort of het hogere taxon in bijlage III is opgenomen.

(…)

Het vierde en het zesde middel berusten op de opvatting dat het feit waarvoor de uitlevering van de opgeëiste persoon wordt verzocht binnen de termen van een strafbepaling uit de Algemene douanewet valt waarop enkel een geldboete staat. In het vierde middel verbindt de steller van het middel daaraan de conclusie dat de uitlevering ontoelaatbaar is, terwijl in het zesde middel daaraan kennelijk de conclusie wordt verbonden dat de rechtbank ten onrechte heeft geoordeeld dat het feit naar Nederlands recht een overtreding van de flora en faunawet betreft.

De middelen zien er echter aan voorbij dat de omstandigheid dat het feit waarvoor de uitlevering van de opgeëiste persoon wordt verzocht zou vallen binnen de termen van een strafbepaling uit de Algemene douanewet waarop enkel een geldboete staat, niet uitsluit dat het feit ook valt binnen de termen van een Nederlandse strafbepaling waarvoor wel een vrijheidsstraf van een jaar of meer kan worden opgelegd, zoals de rechtbank heeft geoordeeld. De enkele omstandigheid dat het feit waarvoor de uitlevering van de opgeëiste persoon wordt verzocht zou vallen binnen de termen van een strafbepaling uit de Algemene douanewet waarop enkel een geldboete staat, kan aldus niet de conclusie dragen dat de uitlevering ontoelaatbaar is en evenmin dat de rechtbank ten onrechte heeft geoordeeld dat het feit waarvoor de uitlevering wordt verzocht naar Nederlands recht strafbaar is gesteld in art. 3.37 Wet natuurbescherming.

Het vierde en het zesde middel falen.

Het vijfde middel klaagt, zoals hiervoor reeds weergegeven, dat geen sprake is van dubbele strafbaarheid, aangezien het hier gaat om Russische marterstaarten en deze marters in Rusland niet als bedreigde diersoort worden beschouwd, zodat er geen strijd kan zijn met art. 3:37, eerste lid, Wet Natuurbescherming.

Anders dan de steller van het middel meen ik dat de vraag of de marters in Rusland als bedreigde diersoorten worden aangemerkt niet van belang is voor de vraag of de uitvoer van de marterstaarten zonder de benodigde controles en formaliteiten naar Nederlands recht strafbaar is gesteld in art. 1a en 2 WED in verbinding met art. 3.37 Wet natuurbescherming, art. 3.14 Regeling natuurbescherming en art. 5 CITES-basisverordening. Bij de toepassing van art. 5 CITES-basisverordening staat immers de vraag centraal of sprake is van een specimen van een soort genoemd in bijlage A, B of C bij de CITES-basisverordening.

Toch stelt het middel mijns inziens terecht de vraag aan de orde of art. 3.37 Wet natuurbescherming van toepassing is op de onderhavige marterstaarten. De bestreden uitspraak houdt namelijk niet meer in dan dat het gaat om marterstaarten. Van welke martersoort deze afkomstig zijn, blijkt niet uit de bestreden uitspraak. Bij ontbreken van de vaststelling omtrent de martersoort die het betreft, is het oordeel van de rechtbank dat het feit waarvoor de uitlevering wordt verzocht naar Nederlands recht strafbaar is gesteld in art. 3.37 Wet natuurbescherming naar mijn mening echter niet begrijpelijk. Op grond van art. 5 CITES-basisverordening is het immers slechts verboden specimens van de in bijlagen A, B en C genoemde soorten marters uit te voeren of weder uit te voeren zonder een uitvoervergunning of wederuitvoercertificaat. Zonder enige vaststelling omtrent de martersoort, kan daarom niet worden aangenomen dat de staarten afkomstig waren van een soort die is genoemd in bijlage A, B of C en dus evenmin of het uitvoeren van die marterstaarten zonder de benodigde controles en formaliteiten een opzettelijke overtreding van een voorschrift gesteld krachtens art. 3.37, eerste lid, Wet natuurbescherming oplevert. Een blik achter de papieren muur leert dat ook de door de Russische Federatie overgelegde stukken niet inhouden van welke martersoort de staarten afkomstig zijn. Zij vermelden alleen dat het gaat om marterstaarten.

Gelet op het voorgaande komt het oordeel van de rechtbank dat het feit naar Nederlands recht opzettelijke overtreding van een voorschrift, gesteld krachtens artikel 3.37, eerste lid, van de Wet natuurbescherming oplevert mij niet begrijpelijk voor. Het oordeel van de rechtbank dat is voldaan aan het vereiste van dubbele strafbaarheid is aldus ontoereikend gemotiveerd. Dat moet leiden tot vernietiging van de bestreden uitspraak.

Het voorgaande roept in het licht van art. 31, achtste lid, UW de vraag op of de Hoge Raad de zaak kan afdoen zonder in een nieuw onderzoek naar de feiten te treden. Ik meen dat dit het geval is.9.In dat kader stel ik voorop dat het bepaalde in art. 12 EUV en 18 UW, welke bepalingen zien op de genoegzaamheid van de door de verzoekende staat over te leggen stukken, strekt tot beantwoording van de vraag of aan de voorwaarde van de dubbele strafbaarheid is voldaan. Aan de hand van die stukken zal de uitleveringsrechter moeten nagaan of de in die stukken verwoorde 'uiteenzetting van de feiten' een strafbaar feit naar Nederlands recht oplevert.10.

In dit geval voldoen de door de Russische Federatie overgelegde stukken, zoals door de rechtbank is vastgesteld, aan de eisen van art. 12 EUV en art. 18 UW. Uit deze stukken kan echter, zoals hiervoor reeds opgemerkt, niet blijken van welke martersoort de staarten afkomstig zijn. Een nieuw onderzoek naar de feiten kan daarin geen verandering brengen, zodat ook dan niet kan worden vastgesteld dat het materiële feit waarvoor de uitlevering is verzocht, zoals omschreven in de door de verzoekende staat overgelegde stukken, binnen de termen van art. 3.37 Wet natuurbescherming valt. Er kan immers niet worden vastgesteld dat het hier gaat om specimens van een in bijlage A, B of C bij de CITES-basisverordening genoemde soort. Ten overvloede merk ik op dat zelfs indien sprake zou zijn van staarten afkomstig van een martersoort genoemd in bijlage A, B of C het oordeel van de rechtbank dat deze Nederlandse strafbaarstelling in de kern hetzelfde rechtsgoed beschermt als de buitenlandse strafbaarstelling mij niet zonder meer begrijpelijk voorkomt. Waar art. 3.37 Wet natuurbescherming in verbinding met art. 5 CITES-basisverordening immers de bescherming en instandhouding van in het wild levende dier- en plantensoorten beoogt11., strekt de Russische strafbepaling tot het tegengaan van de smokkel van onder meer strategisch belangrijke goederen.

Gelet op het voorgaande kan niet worden vastgesteld dat het materiële feit waarvoor de uitlevering van de opgeëiste persoon is verzocht binnen de termen van art. 3.37 Wet natuurbescherming jo. art. 1a en 2 WED valt. Het valt evenmin binnen de termen van art. 10:1 Algemene douanewet. Wel valt het feit binnen de termen van art. 10:2 Algemene douanewet, maar hiervoor kan geen vrijheidsstraf van ten minste een jaar worden opgelegd.12.Ook overigens is het materiële feit waarvoor de uitlevering van de opgeëiste persoon is verzocht mijns inziens niet strafbaar krachtens een andere Nederlandse wettelijke bepaling waarvan overtreding wordt bedreigd met een vrijheidsstraf van ten minste een jaar, zodat niet wordt voldaan aan de eis van de dubbele strafbaarheid.

Gelet op het voorgaande kan de Hoge Raad mijns inziens de verzochte uitlevering ontoelaatbaar verklaren zonder in een nieuw onderzoek naar de feiten te treden. Daarbij merk ik op dat de opgeëiste persoon zich in uitleveringsdetentie bevindt, zodat gelet op art. 37, eerste lid, onder a, UW tevens de ter zake van het uitleveringsverzoek bevolen vrijheidsbeneming van de opgeëiste persoon dient te worden beëindigd.13.

Het vijfde middel slaagt.

Het vijfde middel slaagt. Het eerste, tweede, derde, vierde en zesde middel falen en kunnen worden afgedaan met de aan art. 81, eerste lid, RO ontleende motivering.

Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven.

Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden uitspraak, tot ontoelaatbaarverklaring van de verzochte uitlevering en tot het gelasten van de beëindiging van de ter zake van het uitleveringsverzoek bevolen vrijheidsbeneming van de opgeëiste persoon.

De Procureur-Generaal

bij de Hoge Raad der Nederlanden

AG