Hof Amsterdam, 01-02-2016, nr. 23-004790-14

Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek ter terechtzittingen in hoger beroep van 1 oktober 2015 en 18 januari 2016 en, overeenkomstig het bepaalde bij artikel 422, tweede lid, van het Wetboek van Strafvordering, het onderzoek op de terechtzitting in eerste aanleg.

Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal en van hetgeen door de verdachte en de raadsman naar voren is gebracht.

Aan de verdachte is ten laste gelegd dat:

hij in of omstreeks de periode van 26 oktober 2013 tot en met 14 januari 2014 te Amsterdam, in elk geval in Nederland, anders dan ten behoeve van zakelijke berichtgeving, één of meer exempla(a)r(en) van een boek (getiteld "Mein Kampf" van de auteur Adolf Hitler), waarin naar hij wist of redelijkerwijs moest vermoeden, uitlatingen waren vervat, te weten (vertaald in het Nederlands) op pagina 334:

'Hij is en blijft een typische parasiet, een profiteur die als een schadelijke bacil zich steeds verder verspreidt, zodra er een gunstige voedingsbodem toe uitnodigt. Het gevolg van zijn bestaan echter lijkt eveneens op dat van een parasiet: waar hij optreedt, sterft na kortere of langere tijd de waardplant af.'

en/of op pagina 339:

'Zijn bloedzuigende tirannie wordt zo groot, dat het tot ongeregeldheden tegen hem komt. Men begint de vreemdeling steeds nader te bezien en ontdekt telkens meer afstotende trekken en karaktereigenschappen aan hem, totdat de tegenstelling onoverbrugbaar wordt. In tijden van bittere nood breekt woede tegen hem uit en de leeggeplunderde en te gronde gerichte massa's gaan het recht in eigen hand nemen, om zich tegen de gesel Gods te verweren. Zij hebben hem in de loop van enige eeuwen leren kennen en ervaren alleen al zijn bestaan als even erg als de pest.'

die, naar hij wist of redelijkerwijs moest vermoeden, voor een groep mensen, te weten Joden wegens hun ras en/of hun godsdienst, beledigend zijn en/of die aanzetten tot haat tegen en/of discriminatie van Joden wegens hun ras en/of hun godsdienst, ter verspreiding in voorraad heeft gehad.

Voor zover in de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zal het hof deze verbeterd lezen. De verdachte wordt daardoor niet in de verdediging geschaad.

De advocaat-generaal heeft gevorderd dat de verdachte voor het ten laste gelegde zal worden veroordeeld tot een geldboete van € 1.000,00 subsidiair 20 dagen hechtenis waarvan een deel, te weten € 500,00 subsidiair 10 dagen, voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar.

Hoewel het hof, zeker op hoofdlijnen, zich kan vinden in het vonnis waarvan beroep, zal het vonnis toch worden vernietigd, omdat het hof nader overweegt omtrent het bewijs, en anders oordeelt met betrekking tot de strafbaarheid van het bewezen verklaarde en het beslag.

De verdachte wordt verdacht van het in zijn winkel - [...] - ter verkoop voorhanden hebben van een originele versie uit de jaren dertig van de vorige eeuw van het boek Mein Kampf van Adolf Hitler.

De raadsman heeft ter terechtzitting in hoger beroep de niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie in de vervolging van de verdachte bepleit. Vervolging van de verdachte is – zo begrijpt het hof de raadsman – in strijd met het verbod van willekeur en het gelijkheidsbeginsel, nu aanbieders van Mein Kampf op internet (zoals Amazon.com dat onder andere e-books verkoopt) niet worden vervolgd en de verdachte wel.

Het verweer wordt verworpen.

De beslissing om tot vervolging over te gaan, leent zich slechts in zeer beperkte mate voor een inhoudelijke rechterlijke toetsing in die zin dat slechts in uitzonderlijke gevallen plaats is voor een niet‑ontvankelijk verklaring van het Openbaar Ministerie op de grond dat het instellen of voortzetten van die vervolging onverenigbaar is met beginselen van een goede procesorde. Daarbij geldt als criterium dat geen redelijk handelend lid van het Openbaar Ministerie heeft kunnen oordelen dat met (voortzetting van) de vervolging enig door strafrechtelijke handhaving beschermd belang gediend kan zijn.

Het hof is van oordeel dat de verkoop van het boek op internet niet kan worden vergeleken met de verkoop van het boek dat de verdachte in zijn winkel ter verspreiding in voorraad had. Zo is door de raadsman niet gesteld dat het bij de verkoop op internet gaat om authentieke uitgaven van het boek, dan wel om facsimile of nieuwe uitgaven.

Bij deze stand van zaken kan naar het oordeel van het hof niet gesproken worden van een schending van het verbod van willekeur of het gelijkheidsbeginsel door de verdachte wel en internetaanbieders van Mein Kampf niet te vervolgen.

Zakelijke berichtgeving

Het hof volgt de rechtbank in haar oordeel dat de verdachte het boek Mein Kampf niet (slechts) ter verspreiding in voorraad had voor zakelijke berichtgeving, dat wil zeggen voor journalistieke of wetenschappelijke berichtgeving.

Hoewel de commerciële verkoop van het boek niet uitsluit dat daarmee tevens een voorlichtende of wetenschappelijk doel gediend wordt, kan in dit geval van ‘zakelijke berichtgeving’ niet gesproken worden. Ook in hoger beroep heeft de verdachte verklaard dat hij het boek Mein Kampf bij voorkeur en voornamelijk aan historici of verzamelaars verkoopt. Desgevraagd heeft de verdachte echter ter zitting verklaard niet zeker te weten wie het boek koopt en met welke reden.

Voor een ‘creatieve’ interpretatie van het bestanddeel “zakelijke berichtgeving” zoals door de raadsman bepleit, in die zin dat de verdachte vrijgesproken dient te worden van het tenlastegelegde, ziet het hof gelet op de wetsgeschiedenis van art. 137e van het Wetboek van Strafrecht (Sr) geen ruimte.

Ook dit verweer wordt verworpen.

Bespreking van een in hoger beroep gevoerd bewijsverweer

De raadsman heeft vrijspraak van het ten laste gelegde bepleit, omdat de aangifte gedaan door mr. H. Loonstein namens het kerkgenootschap Federatief Joods Nederland op 27 oktober 2013 onwettig is, nu een schriftelijke volmacht van voormeld kerkgenootschap aan mr. Loonstein niet is overgelegd, zodat de aangifte niet als bewijsmiddel mag worden gebezigd en de verdachte om die reden moet worden vrijgesproken.

Het verweer wordt verworpen nu de aan de stelling ten grondslag liggende opvatting van de raadsman geen steun vindt in het recht.

Het hof acht wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte het ten laste gelegde heeft begaan, met dien verstande dat:

hij in de periode van 26 oktober 2013 tot en met 14 januari 2014 te Amsterdam, anders dan ten behoeve van zakelijke berichtgeving, exemplaren van een boek, getiteld "Mein Kampf" van de auteur Adolf Hitler, waarin naar hij wist uitlatingen waren vervat, te weten vertaald in het Nederlands op pagina 334:

'Hij is en blijft een typische parasiet, een profiteur die als een schadelijke bacil zich steeds verder verspreidt, zodra er een gunstige voedingsbodem toe uitnodigt. Het gevolg van zijn bestaan echter lijkt eveneens op dat van een parasiet: waar hij optreedt, sterft na korte of langere tijd de waardplant af.'

en op pagina 339:

'Zijn bloedzuigende tirannie wordt zo groot, dat het tot ongeregeldheden tegen hem komt. Men begint de vreemdeling steeds nader te bezien en ontdekt telkens meer afstotende trekken en karaktereigenschappen aan hem, totdat de tegenstelling onoverbrugbaar wordt. In tijden van bittere nood breekt woede tegen hem uit en de leeggeplunderde en te gronde gerichte massa's gaan het recht in eigen hand nemen, om zich tegen de gesel Gods te verweren. Zij hebben hem in de loop van enige eeuwen leren kennen en ervaren alleen al zijn bestaan als even erg als de pest.'

die, naar hij wist voor een groep mensen, te weten Joden, wegens hun ras en/of hun godsdienst, beledigend zijn en die aanzetten tot haat tegen en discriminatie van Joden wegens hun ras en hun godsdienst, ter verspreiding in voorraad heeft gehad.

Hetgeen meer of anders is ten laste gelegd, is niet bewezen. De verdachte moet hiervan worden vrijgesproken.

Het hof grondt zijn overtuiging dat de verdachte het bewezen verklaarde heeft begaan op de feiten en omstandigheden die in de bewijsmiddelen zijn vervat.

1. De verklaring van de verdachte, afgelegd ter terechtzitting in eerste aanleg van 31 oktober 2014.

Deze verklaring houdt in, voor zover van belang en zakelijk weergegeven:

Ik heb in de tenlastegelegde periode exemplaren van Mein Kampf van Adolf Hitler in voorraad gehad in mijn winkel, [...] , aan [adres] te Amsterdam. Die boeken waren bestemd voor de verkoop en met dat doel had ik ze in voorraad. Ik wist dat Mein Kampf passages bevat die voor Joden wegens hun ras of godsdienst beledigend zijn en die aanzetten tot haat jegens Joden en tot discriminatie.

2. Een proces-verbaal met nummer 2013265420-1 van 27 oktober 2013, in de wettelijke vorm opgemaakt door de daartoe bevoegde opsporingsambtenaar [...] (doorgenummerde pagina 2 en 3). Dit proces-verbaal houdt in als verklaring van H. Loonstein, zakelijk weergegeven:

Ik wil aangifte doen namens het Kerkgenootschap Federatief Joods Nederland wegens het aanzetten tot haat. Mij is bekend dat [verdachte] , eigenaar van de winkel [...] , het boek Mein Kampf verkoopt. Deze winkel is gelegen aan het [adres] te Amsterdam.

3. Een geschrift, zijnde een vertaling van het Duits naar het Nederlands van een tweetal citaten uit Mein Kampf op de pagina’s 334 en 339, door drs. D. Nöther, beëdigd vertaalster/tolk in de Duitse taal, van 30 oktober 2014.

Vertaling Duits-Nederlands van een citaat uit de tekst op pagina 334 uit “Mein Kampf”:

' (…)Hij is en blijft een typische parasiet, een profiteur die als een schadelijke bacil zich steeds verder verspreidt, zodra er een gunstige voedingsbodem toe uitnodigt. Het gevolg van zijn bestaan echter lijkt eveneens op dat van een parasiet: waar hij optreedt, sterft na korte of langere tijd de waardplant af.(…)'

Vertaling Duits-Nederlands van een citaat uit de tekst op pagina 339 uit “Mein Kampf”:

'(…)Zijn bloedzuigende tirannie wordt zo groot, dat het tot ongeregeldheden tegen hem komt. Men begint de vreemdeling steeds nader te bezien en ontdekt telkens meer afstotende trekken en karaktereigenschappen aan hem, totdat de tegenstelling onoverbrugbaar wordt. In tijden van bittere nood breekt woede tegen hem uit en de leeggeplunderde en te gronde gerichte massa's gaan het recht in eigen hand nemen, om zich tegen de gesel Gods te verweren. Zij hebben hem in de loop van enige eeuwen leren kennen en ervaren alleen al zijn bestaan als even erg als de pest. (…)'

Op 20 juni 2014 is onder de verdachte in beslag genomen een exemplaar van Mein Kampf (bestaande uit twee delen). De officier van justitie heeft het exemplaar op 3 oktober 2014 als stuk van overtuiging aan de rechtbank overgelegd.

Het feit dat het in beslag genomen exemplaar zich fysiek in het procesdossier bevindt, maakt – anders dan de rechtbank heeft geoordeeld en de advocaat-generaal heeft gesteld – niet dat ingevolge artikel 353 van het Wetboek van Strafvordering door de rechter geen beslissing meer hoeft te worden genomen op het beslag.

Nu vast staat dat het in beslag genomen voorwerp nog niet is teruggegeven en er, mede gelet op hetgeen hiervoor is overwogen en het enkele bezit van Mein Kampf niet strafbaar is, geen reden is om – zoals in eerste aanleg door de officier van justitie is gevorderd – over te gaan tot de onttrekking aan het verkeer daarvan, zal de teruggave van aan de verdachte worden gelast.

De benadeelde partij Kerkgenootschap Federatief Joods Nederland heeft zich in eerste aanleg in het strafproces gevoegd met een vordering tot schadevergoeding. Deze bedraagt € 300,00. De vordering is bij het vonnis waarvan beroep niet‑ontvankelijk verklaard. De benadeelde partij heeft zich in hoger beroep opnieuw gevoegd voor het bedrag van de oorspronkelijke vordering.

Nu het hof het bewezen verklaarde niet strafbaar verklaart, kan de benadeelde partij niet in de vordering worden ontvangen en kan de benadeelde partij de vordering slechts bij de burgerlijke rechter aanbrengen.

Het hof:

Vernietigt het vonnis waarvan beroep en doet opnieuw recht:

Verklaart zoals hiervoor overwogen bewezen dat de verdachte het ten laste gelegde heeft begaan.

Verklaart niet bewezen hetgeen de verdachte meer of anders is ten laste gelegd dan hierboven is bewezen verklaard en spreekt de verdachte daarvan vrij.

Verklaart het bewezen verklaarde niet strafbaar en ontslaat de verdachte te dier zake van alle rechtsvervolging.

Gelast de teruggave aan de verdachte van het in beslag genomen, nog niet teruggegeven voorwerp, te weten:

het boek Mein Kampf van A. Hitler, bestaande uit twee delen, 4780282.

Vordering van de benadeelde partij

Verklaart de benadeelde partij Kerkgenootschap Federatief Joods Nederland in de vordering tot schadevergoeding niet-ontvankelijk en bepaalt dat de benadeelde partij de vordering slechts bij de burgerlijke rechter kan aanbrengen.

Dit arrest is gewezen door de meervoudige strafkamer van het gerechtshof Amsterdam, waarin zitting hadden mr. M.F.J.M. de Werd, mr. A.M. van Woensel en mr. J.J.I. de Jong, in tegenwoordigheid van mr. A.M.R. Karsemeijer, griffier, en is uitgesproken op de openbare terechtzitting van dit gerechtshof van 1 februari 2016.

Mrs. A.M. van Woensel en A.M.R. Karsemeijer zijn buiten staat dit arrest mede te ondertekenen.