12.5.3.2 Meerdere zekerheidsrechten op chattel paper

De purchase-money security interest komt op grond van substitutie te rusten op chattel paper als opbrengst van de doorverkoop, zo volgt uit paragraaf 12.5.2.2. De leverancier behoudt zijn voorrangspositie. Evenals bij vorderingen maakt Article 9 UCC hierop één uitzondering. Een schuldeiser die krediet verstrekt aan de koper en tot zekerheid een zekerheidsrecht op of de eigendom van het chattel paper wil verwerven, kan voorrang verkrijgen voor de purchase-money security interest van de leverancier. Deze schuldeiser wordt aangeduid als een purchaser of chattel paper.

De rangorde tussen deze purchaser of chattel paper en de leverancier wordt geregeld door het ingewikkeld geformuleerde §9-330 UCC. De bepaling komt er kort gezegd op neer dat onder bepaalde omstandigheden rangwisseling optreedt tussen het later voltooide zekerheidsrecht (of de overdracht) ten gunste van de purchaser en een eerder door de leverancier voltooide op grond van substitutie dat is verkregen door substitutie.1

Voor rangwisseling is ten eerste vereist dat de purchaser te goeder trouw nieuw krediet verstrekt aan de koper en hiervoor zekerheid op het chattel paper wenst te verkrijgen. Ten tweede dient hij te handelen in zijn normale uitoefening van beroep of bedrijf. Ten derde moet de purchaser het chattel paper in zijn bezit of onder zijn controle hebben.2 Hieruit volgt dat deze rangwisseling als het ware een vorm van derdenbescherming is. De vereisten zijn namelijk vergelijkbaar met de vereisten voor derdenbescherming zoals zijn besproken in paragraaf 12.5.1.

Voor de rechtvaardiging van deze rangwisseling worden twee argumenten aangevoerd door de ontwerpers. Ten eerste menen zij dat de uitkomst van rangwisseling in overeenstemming is met de verwachtingen van de leverancier en de purchaser of chattel paper.3 Ten tweede menen zij dat de debiteur:

De gedachte is dat dit nieuwe krediet wordt aangewend om de vordering van de leverancier te voldoen en dat de leverancier dus geen nadeel ondervindt van de rangwisseling.

De leverancier met een purchase-money security interest kan deze rangwisseling op twee manieren voorkomen. Ten eerste kan hij het bezit of de controle verkrijgen over het chattel paper. Hiermee voorkomt hij dat een derde het bezit of de controle verkrijgt. Ten tweede kan de leverancier zijn purchase-money security interest noteren op het chattel paper. De purchaser of chattel paper kan dan niet te goeder trouw zijn ten aanzien van de verkrijging van de eigendom of een zekerheidsrecht op het chattelpaper. In beide gevallen voorkomt de leverancier dat de vereisten voor rangwisseling vervuld kunnen worden en behoudt hij zijn voorrangspositie op het chattel paper.