HvJ EU, 20-12-2017, nr. C-334/16

In de overwegingen 1 tot en met 3, 10 en 20 van richtlijn 2009/103 wordt het volgende bepaald:

Volgens artikel 1, punt 1, van deze richtlijn worden onder ‘voertuigen’ alle rij- of voertuigen verstaan die bestemd zijn om zich anders dan langs spoorstaven over de grond te bewegen en die door een mechanische kracht kunnen worden gedreven, alsmede al dan niet aan de rij- of voertuigen gekoppelde aanhangwagens en opleggers.

Artikel 3 van deze richtlijn bepaalt het volgende:

In artikel 5 van richtlijn 2009/10311., met het opschrift ‘Afwijking van de verplichting tot het afsluiten van een verzekering voor voertuigen’, wordt bepaald:

Artikel 29 van deze richtlijn bepaalt het volgende:

De ley sobre responsabilidad civil y seguro en la circulación de vehículos a motor (wet inzake wettelijke aansprakelijkheid en de verzekering in het motorrijtuigenverkeer), die is goedgekeurd bij koninklijk wetgevend besluit nr. 8/2004 van 29 oktober 200712., bepaalt in artikel 1:

In artikel 7, lid 1, eerste en tweede alinea, van deze wet wordt het volgende bepaald:

Het reglamento del seguro obligatorio de responsabilidad civil en la circulación de vehículos de motor (regeling inzake de verplichte wettelijke-aansprakelijkheidsverzekering voor motorrijtuigen), dat is goedgekeurd bij koninklijk besluit nr. 1507/2008 van 12 september 200813., bepaalt in artikel 2 het volgende:

Vooraf moet worden nagegaan of het Aníbal-voertuig kan worden aangemerkt als een ‘voertuig’ in de zin van richtlijn 2009/103, of het gewoonlijk op het grondgebied van een lidstaat is gestald en of het niet tot een van de voertuigcategorieën behoort waarvoor deze richtlijn in een afwijking van de verzekeringsplicht voorziet.

Ik herinner eraan dat volgens artikel 1, punt 1, van deze richtlijn onder dit begrip alle rij- of voertuigen worden verstaan die bestemd zijn om zich anders dan langs spoorstaven over de grond te bewegen en die door een mechanische kracht kunnen worden gedreven, alsmede al dan niet aan de rij- of voertuigen gekoppelde aanhangwagens en opleggers. Uit de technische kenmerken van het Aníbal-voertuig die zijn beschreven in het dossier waarover het Hof beschikt, blijkt dat aan deze voorwaarden is voldaan.

Voorts wordt in artikel 3, eerste alinea, van richtlijn 2009/103 bepaald dat iedere lidstaat, onverminderd de toepassing van artikel 5, de nodige maatregelen treft opdat de wettelijke aansprakelijkheid met betrekking tot de deelneming aan het verkeer van voertuigen die gewoonlijk op zijn grondgebied zijn gestald, door een verzekering is gedekt. Aan deze voorwaarde is eveneens voldaan, aangezien het in het hoofdgeding aan de orde zijnde Aníbal-voertuig de kentekenplaat ET-107351 heeft, waarbij de letters ‘ET’ worden gebruikt voor voertuigen van de landmacht die toebehoren aan het Spaanse ministerie van Defensie.15.

Bovendien voorziet artikel 5 van deze richtlijn in de mogelijkheid voor de lidstaten om af te wijken van deze verplichting ten aanzien van publiekrechtelijke of privaatrechtelijke natuurlijke of rechtspersonen, of bepaalde typen voertuigen. Uit het dossier waarover het Hof beschikt, blijkt dat de Spaanse regering geen gebruik heeft gemaakt van deze afwijkingsmogelijkheid.16.

Derhalve kan worden aangenomen dat het Aníbal-voertuig aan de voorwaarden van richtlijn 2009/103 voldoet, zodat het moet worden beschouwd als een voertuig dat is onderworpen aan de wettelijke-aansprakelijkheidsverzekering, wat trouwens door geen enkele partij die schriftelijke opmerkingen heeft ingediend17. is betwist.

Vervolgens moet erop worden gewezen dat de derde vraag van de verwijzende rechter niet-ontvankelijk is, zoals die partijen eveneens hebben aangevoerd. Met zijn derde prejudiciële vraag wenst deze rechter in wezen te vernemen of het Unierecht zich ertegen verzet dat een lidstaat van het begrip ‘deelneming aan het verkeer van voertuigen’ gevallen uitsluit zoals die welke in artikel 2, leden 2 en 3, van de regeling inzake de verplichte verzekering worden vermeld, namelijk gevolgen van sportwedstrijden of het verrichten van industriële of landbouwtaken, of ook gevolgen van de bedoeling van de bestuurder om strafbare feiten tegen personen of zaken te plegen.

In dit verband moet in herinnering worden gebracht dat het volgens vaste rechtspraak van het Hof in het kader van de in artikel 267 VWEU neergelegde samenwerking tussen het Hof en de nationale rechterlijke instanties uitsluitend een zaak is van de nationale rechter aan wie het geschil is voorgelegd en die de verantwoordelijkheid voor de te geven rechterlijke beslissing draagt, om — gelet op de bijzonderheden van het geval — zowel de noodzaak van een prejudiciële beslissing voor het wijzen van zijn vonnis te beoordelen als de relevantie van de vragen die hij aan het Hof voorlegt. Wanneer de vragen betrekking hebben op de uitlegging van het Unierecht, is het Hof derhalve in beginsel verplicht daarop te antwoorden. Het is echter eveneens vaste rechtspraak dat het Hof kan weigeren uitspraak te doen over een prejudiciële vraag wanneer duidelijk blijkt dat de gevraagde uitlegging van het Unierecht geen verband houdt met een reëel geschil of met het voorwerp van het hoofdgeding, of wanneer het vraagstuk van hypothetische aard is of het Hof niet beschikt over de gegevens, feitelijk en rechtens, die noodzakelijk zijn om een nuttig antwoord op de gestelde vragen te geven.18.

Vastgesteld moet worden dat in het hoofdgeding geen sprake is van een gevolg van een sportwedstrijd of het verrichten van industriële of landbouwtaken, noch van een gevolg van de bedoeling een strafbaar feit te plegen tegen personen of zaken. Het antwoord op de derde prejudiciële vraag is dus niet nuttig voor de beslechting van het hoofdgeding.

Gelet op de in punt 27 van deze conclusie aangehaalde rechtspraak moet dus worden vastgesteld dat de derde vraag uit de verwijzingsbeslissing niet-ontvankelijk is.

Wat tot slot de eerste twee vragen betreft, meen ik dat zij samen moeten worden behandeld, aangezien het antwoord op de eerste vraag rechtstreeks voortvloeit uit het arrest Vnuk en de tweede vraag vereist dat de in dat arrest ontwikkelde definitie van het begrip ‘deelneming aan het verkeer van voertuigen’ wordt onderzocht.

Derhalve zal ik eerst het autonome karakter van het begrip ‘deelneming aan het verkeer van voertuigen’ onderzoeken en vervolgens de ermee verbonden voorwaarde dat het voertuig overeenkomstig de ‘gebruikelijke functie’ ervan wordt gebruikt.

Met zijn eerste prejudiciële vraag verzoekt de verwijzende rechter het Hof te oordelen of het begrip ‘deelneming aan het verkeer van voertuigen’ in het interne recht van een lidstaat anders kan worden gedefinieerd dan in de Uniewetgeving, met name in artikel 3, lid 1, van richtlijn 2009/103.

Dadelijk moet erop worden gewezen dat deze vraag uitdrukkelijk is beantwoord in het arrest Vnuk, hoewel de uitlegging in dit arrest betrekking heeft op richtlijn 72/166. Deze richtlijn is weliswaar ingetrokken door richtlijn 2009/10319., maar uit bijlage II van deze laatste blijkt dat de artikelen 3 en 5 ervan in wezen overeenstemmen met respectievelijk de artikelen 3 en 4 van richtlijn 72/166.

Het Hof heeft in punt 41 van het arrest Vnuk verklaard dat het begrip ‘deelneming aan het verkeer van voertuigen’ niet aan de beoordeling van elke lidstaat kan worden overgelaten.

In punt 42 van dat arrest wordt gepreciseerd dat deze analyse in de eerste plaats op de vaststelling steunt dat in geen enkele bepaling, noch van richtlijn 72/166, noch van andere richtlijnen betreffende de verplichte verzekering, naar het recht van de lidstaten wordt verwezen om de betekenis en de draagwijdte van dit begrip uitdrukkelijk vast te stellen, en in de tweede plaats op de toepassing van vaste rechtspraak volgens welke de eenvormige toepassing van het Unierecht en het gelijkheidsbeginsel in een dergelijk geval vereisen dat de bepaling van het Unierecht autonoom en uniform wordt uitgelegd. Daartoe moeten de bewoordingen van de bepaling in aanmerking worden genomen, alsook de doelstellingen van de regeling waarvan zij deel uitmaakt.

Het Hof heeft in dat arrest dus eerst de taalversies van richtlijn 72/166 geanalyseerd waarin een verschillende terminologie werd gebruikt. Uit die analyse is gebleken dat de bewoordingen ‘deelneming aan het verkeer’, die mogelijk uitsluitend het wegverkeer betreffen, het ‘gebruik’ of ook de ‘werking’, die daarentegen niet noodzakelijk naar een wegverkeerssituatie verwijzen, waren gebruikt om hetzelfde begrip te beschrijven.20.

Het Hof heeft vervolgens toepassing gemaakt van zijn eveneens vaste rechtspraak volgens welke de bepalingen van het Unierecht uniform moeten worden uitgelegd en toegepast in het licht van de in alle talen van de Europese Unie opgestelde versies en volgens welke — wanneer er tussen de verschillende taalversies van een tekst van Unierecht verschillen bestaan — bij de uitlegging van de betrokken bepaling moet worden gelet op de algemene opzet en de doelstelling van de regeling waarvan zij een onderdeel vormt.21.

Het Hof heeft met name gewezen op de doelstelling van bescherming van de slachtoffers van door motorrijtuigen veroorzaakte ongevallen, die door de Uniewetgever in de achtereenvolgende richtlijnen betreffende de verplichte verzekering steeds is versterkt.22. Onder de verschillende aangehaalde wijzigingen kunnen de volgende worden vermeld: de uitbreiding van de waarborg inzake lichamelijk letsel, de behandeling van de gevallen waarin er geen verzekering is, het voordeel van de bescherming voor inzittenden, het toestaan van de rechtstreekse vordering voor de benadeelden, de beperking van bepaalde uitsluitingen van dekking en de aanpassing van de minimumdekkingen.23. Daar kan thans aan worden toegevoegd dat richtlijn 2009/103 een codificatie-instrument is dat bedoeld is om de uitvoering van de beschermende bepalingen die in dat arrest in het bijzonder zijn benadrukt, te vergemakkelijken.

Het Hof heeft bijgevolg besloten dat ‘het […] begrip ‘deelneming aan het verkeer van voertuigen’ mede ziet op elk gebruik van een voertuig dat overeenstemt met de gebruikelijke functie ervan’.24.

Het arrest Vnuk roept dus op tot een ruime en uniforme uitlegging van het autonome begrip ‘deelneming aan het verkeer van voertuigen’ die het mogelijk maakt dat door de verplichte verzekering schade wordt gedekt die veroorzaakt is door ongevallen op publiek of privéterrein, telkens wanneer het betrokken voertuig, dat als een vervoermiddel wordt opgevat, daartoe is gebruikt.

Daaruit volgt dat de nationale rechter aan het begrip ‘deelneming aan het verkeer’ precies de inhoud moet geven die er in het arrest Vnuk aan is gegeven, onafhankelijk van de betekenis die het in het interne recht heeft. Hij moet bij de beslechting van het bij hem aanhangige geschil het interne recht dus zo veel mogelijk uitleggen in de zin dat het door de richtlijn beoogde resultaat wordt bereikt en de volle werking van het Unierecht wordt verzekerd.25.

Gelet op de voorgaande overwegingen, moet worden besloten dat het begrip ‘deelneming aan het verkeer van voertuigen’, in de zin van artikel 3, lid 1, van richtlijn 2009/103, een autonoom begrip van Unierecht is, dat in alle lidstaten uniform moet worden uitgelegd, rekening houdend met het gebruik van het voertuig in overeenstemming met de gebruikelijke functie ervan.

Hoewel ik in deze zin voorstel de eerste prejudiciële vraag negatief te beantwoorden, is het volgens mij — gelet op de bijzondere omstandigheden van het betrokken ongeval, de bewoordingen van de tweede vraag van de verwijzende rechter en de schriftelijke en mondelinge opmerkingen van partijen — noodzakelijk de betekenis en de draagwijdte van de in het arrest Vnuk ontwikkelde definitie van het begrip ‘deelneming aan het verkeer van voertuigen’ te verduidelijken.

Volgens vaste rechtspraak heeft het Hof immers tot taak de nationale rechter een voor de oplossing van het bij hem aanhangige geding nuttig antwoord te geven, waarbij de duidelijke afbakening van de taken van het Hof en de nationale rechterlijke instanties in acht moet worden genomen en de nationale rechter bij uitsluiting bevoegd is om de feiten van het hoofdgeding vast te stellen en te beoordelen en het nationale recht uit te leggen en toe te passen.26.

Bovendien moeten contextuele aspecten in aanmerking worden genomen, aangezien kort na de uitspraak van het arrest Vnuk bezorgdheden over de draagwijdte ervan zijn geuit. Bepaalde lidstaten, in het bijzonder die waarvan het interne recht bepaalde dat dit begrip beperkt was tot het wegverkeer, hebben gewezen op een grote onzekerheid met betrekking tot de mogelijke praktische gevolgen van dat arrest.27. De Commissie zelf was van mening dat het arrest Vnuk weleens een significant gevolg kon hebben, met name een verhoging van de verzekeringspremies.28. Zij heeft in haar effectbeoordeling gesteld dat het nodig was een voorstel tot richtlijn houdende wijziging van richtlijn 2009/103 in te dienen, teneinde de werkingssfeer ervan te beperken, met name wat de ongevallen betreft ten gevolge van landbouw-, industriële of sportactiviteiten, of activiteiten in verband met kermissen, en toch een hoog niveau van bescherming van slachtoffers van door motorrijtuigen veroorzaakte ongevallen te behouden.

Uit de verschillende schriftelijke en mondelinge opmerkingen is gebleken dat het noodzakelijk is om eerst de context te schetsen waarin het Hof deze voorwaarde in het arrest Vnuk heeft ontwikkeld.

Het lijkt gepast om in de eerste plaats de volgende feitelijke gegevens in herinnering te brengen: ‘een tractor met een aanhangwagen [is] tijdens het opstapelen van hooibalen op de zolder van een hooischuur, toen die op de binnenplaats van de boerderij achteruitreed om met de aanhangwagen de hooischuur binnen te rijden, tegen een ladder gereden waarop Vnuk was geklommen, waardoor hij ten val is gekomen’.29.

In rechte zijn de punten van discussie als volgt samengevat: ‘[v]oor de verwijzende rechter voert Vnuk aan dat het begrip ‘gebruik van een voertuig in het wegverkeer’ niet kan worden beperkt tot het besturen van een voertuig op de openbare weg en bovendien dat op het tijdstip van het schadeverwekkende feit in het hoofdgeding het uit de tractor en de aanhangwagen bestaande geheel wel degelijk een aan het wegverkeer deelnemend voertuig vormde en dat het eindpunt van het traject van belang is. [De verzekeringsmaatschappij] stelt daarentegen dat het hoofdgeding ziet op het gebruik van een tractor niet als voertuig in het wegverkeer, maar als werktuig voor een hooischuur’.30.

Het Hof heeft er ook aan herinnerd dat ‘[d]e verwijzende rechter […] op[merkt] dat de [Zakon o obveznih zavarovanjih v prometu (Sloveense wet betreffende de verplichte verzekering in het wegverkeer)] geen definitie bevat van het begrip ‘gebruik van voertuigen’, maar [dat] deze leemte […] door de rechtspraak [wordt] ingevuld. Hij wijst in dit verband erop dat de voornaamste doelstelling van de verzekeringsplicht op grond van de [Zakon o obveznih zavarovanjih v prometu] bestaat in het afwentelen van het risico op de samenleving en de noodzaak zorg te dragen voor benadeelden en inzittenden in het verkeer op de openbare weg. Naar de mening van de verwijzende rechter is het volgens de Sloveense rechtspraak bij de beoordeling of bepaalde schade door de verplichte verzekering wordt gedekt, evenwel niet van doorslaggevend belang of de schade op de openbare weg is ontstaan. De verplichte verzekering biedt evenwel geen verzekeringsdekking wanneer het voertuig als werktuig is gebruikt, bijvoorbeeld op een landbouwerf, want in dat geval is er geen deelneming aan het wegverkeer’.31.

Aangezien de richtlijnen hierover niets vermelden, heeft de verwijzende rechter zich dus afgevraagd of ‘kan worden aangenomen dat de verplichte verzekering uitsluitend door een voertuig in het wegverkeer veroorzaakte schade dekt of alle schade die enigszins verband houdt met het gebruik of de werking van een voertuig, ongeacht of het gaat om een wegverkeerssituatie’.32.

In het kader van dat geding, dat was toegespitst op de plaats van het verkeer en het doel van het gebruik van het voertuig, waren de uitgedrukte standpunten grotendeels hetzelfde als die welke in het hoofdgeding zijn ontwikkeld: ‘[d]e Duitse regering en Ierland stellen dat de verzekeringsplicht van artikel 3, lid 1, van [richtlijn 72/166] enkel ziet op wegverkeerssituaties en bijgevolg niet geldt in omstandigheden als in het hoofdgeding. De Commissie is daarentegen van mening dat deze bepaling van toepassing is op het gebruik van een voertuig, als vervoermiddel dan wel als werktuig, in elke ruimte, openbaar dan wel particulier, waar zich met het gebruik van een voertuig verbonden risico's kunnen voordoen, ongeacht of het voertuig in beweging is’.33.

Het Hof heeft in zijn antwoord eerst het begrip voertuig in de zin van richtlijn 72/166 toegelicht en heeft daarbij opgemerkt dat bepaalde typen voertuigen door de lidstaten van de werkingssfeer ervan kunnen worden uitgesloten.34.

Vervolgens heeft het, zoals in de punten 36 en volgende van deze conclusie is vermeld, het begrip ‘deelneming aan het verkeer van voertuigen’ geanalyseerd, om een antwoord te geven op de vraag over de omstandigheden waarin het voertuig was gebruikt.

Met dat arrest heeft het Hof gewezen op de doelstelling van de verschillende richtlijnen inzake de verplichte verzekering, die veel verder gaat dan de liberalisering van de regeling voor het verkeer van personen en motorrijtuigen.

Het heeft er in het bijzonder op gewezen dat het ‘tevens meermaals de aandacht erop [had] gevestigd dat zij ook beogen te verzekeren dat de slachtoffers van de door deze voertuigen veroorzaakte ongevallen een vergelijkbare behandeling krijgen, ongeacht de plaats in de Unie waar het ongeval zich heeft voorgedaan’.35.

Het heeft benadrukt, zoals in punt 38 van deze conclusie reeds in herinnering is gebracht, ‘[dat] niet [kan] worden aangenomen dat de Uniewetgever de benadeelden van een ongeval dat door het gebruik van een voertuig is veroorzaakt, heeft willen uitsluiten van de door deze richtlijnen geboden bescherming, wanneer dat gebruik overeenstemt met de gebruikelijke functie van dat voertuig’.36.

Het is dus in het licht van deze algemene doelstellingen dat het Hof heeft geoordeeld dat de verzekeringsdekking moest gelden wanneer een als vervoermiddel gebruikt voertuig bij een ongeval is betrokken, en aldus de omstandigheden terzijde heeft geschoven die in het bijzonder betrekking hebben op de omvang van de beweging, in het geval van een manoeuvre, of het openbare of particuliere karakter van de plaats van het ongeval, of de kenmerken van het betrokken voertuig, namelijk een tractor, die ook als werktuig kan worden gebruikt.

In dezelfde zin moest deze verzekering volgens advocaat-generaal Mengozzi ‘[alle] schade dekken die wordt veroorzaakt door het gebruik van een voertuig, voor zover dit gebruik overeenkomt met de gewone functie van een voertuig’.

Deze opvatting wordt bekritiseerd gelet op de feitelijke omstandigheden van het hoofdgeding, waaruit volgens de schriftelijke of mondelinge opmerkingen van de partijen — met uitzondering van de Commissie — de noodzaak blijkt om het begrip ‘gebruikelijke functie van het voertuig’ te verduidelijken.

Aldus wordt voorgesteld, teneinde dat begrip te beperken tot het gebruik van een voertuig dat op de openbare weg rijdt of is onderworpen aan een regeling, het volgende in overweging te nemen:

Wat het eerste van deze drie argumenten betreft, op basis waarvan een onderscheid wordt gemaakt tussen het burgerlijke of militaire karakter van de verkeersweg, meen ik dat de aspecten van het antwoord uit het arrest Vnuk opnieuw kunnen worden gebruikt aangezien de vaststellingen identiek zijn. Het volstaat immers erop te wijzen dat de werkingssfeer van richtlijn 2009/103 niet beperkt is tot bepaalde verkeerswegen, dat deze richtlijn een zeer ruime bescherming beoogt en dat zij de lidstaten de mogelijkheid biedt om bepaalde situaties uit te sluiten van de dekkingsregeling die zij organiseert, wat het Koninkrijk Spanje niet heeft gedaan.

Wat het tweede argument betreft, dat ziet op de verkeersomstandigheden, kan dezelfde redenering worden gevolgd. De werkingssfeer van deze richtlijn is niet beperkt tot verkeerswegen die door elk type voertuig berijdbaar zijn. Ook moet worden vastgesteld dat een dergelijke situatie in het Spaanse nationale recht geacht wordt niet van dekking te zijn uitgesloten. In artikel 2, lid 1, van de regeling inzake de verplichte verzekering wordt immers ook gerefereerd aan gevallen waarin een weg die niet geschikt is voor verkeer, niettemin ‘algemeen wordt gebruikt’.

Op basis van het onderzoek van deze twee argumenten stel ik vast dat het criterium van de plaats van het verkeer niet kan worden gekoppeld aan dat van de ‘gebruikelijke functie van het voertuig’ maar veeleer aan het begrip ‘deelneming aan het verkeer’ moet worden toegevoegd. En aangezien het Hof heeft geoordeeld dat de bedoelde richtlijn van toepassing was in geval van een ongeval dat zich heeft voorgedaan buiten de openbare weg, wordt hier volgens mij een ommekeer in de rechtspraak gesuggereerd.

Wat het laatste argument betreft, dat betrekking heeft op de geschiktheid van het voertuig voor het terrein waarop het rijdt, wijs ik erop dat dit een nieuwe kwestie is ten aanzien van de zaak die tot het arrest Vnuk heeft geleid. Het debat in die zaak had slechts betrekking op het doel van het gebruik van de tractor, te weten al dan niet als werktuig.

Ik meen dat uit de omstandigheden van het hoofdgeding duidelijk blijkt dat het paradoxaal zou zijn om het criterium van de geschiktheid van het voertuig voor de plaats waar het rijdt, te gebruiken als argument voor een eventuele uitsluiting van dekking. Het is immers niet ondenkbaar dat een militair voertuig in omstandigheden moet rijden die niet altijd aan zijn technische kenmerken zijn aangepast, of dat dit zelfs het doel van de training van de gebruikers ervan is. Dit laatste punt is trouwens bevestigd door de mondelinge opmerkingen, waarin is uitgelegd waarom het voertuig onder het bevel van een militair met een hogere hiërarchische rang reed.

Naast deze bijzondere omstandigheden kan ook nog de principiële overweging uit het arrest Vnuk in aanmerking worden genomen, namelijk het nastreven van het doel van algemene bescherming, wanneer geen bijzondere uitsluiting geldt en een voertuig als vervoermiddel betrokken is.

Ik ben ook van mening dat het geheel van de omstandigheden waarin het ongeval zich heeft voorgedaan, volstaat om aan te tonen dat het Aníbal-voertuig is gebruikt in overeenstemming met de gebruikelijke functie van elk voertuig, volgens de in het arrest Vnuk gehanteerde logica.

Is het a fortiori niet de gebruikelijke functie van een militair voertuig om militairen te vervoeren, door hen bestuurd te worden, op een terrein dat doorgaans wordt gebruikt voor militaire oefeningen?

Wat zou anders het voorwerp zijn van de verzekering die is afgesloten om de dekking te garanderen van de schade die is veroorzaakt door deze voertuigen, die niet als hoofddoel hebben om op wegen te rijden die steeds opengesteld zijn voor het publiek?

Ik dien er nog, zoals het Hof in punt 58 van het arrest Vnuk, op te wijzen dat gevolgen moeten worden verbonden aan het feit dat de Spaanse regering geen gebruik heeft gemaakt van de door artikel 5 van richtlijn 2009/103 geboden mogelijkheid om bepaalde typen voertuigen of bepaalde personen uit te sluiten van de bijzondere waarborgen.

Ik meen dus dat, wanneer zich een ongeval heeft voorgedaan bij het gebruik van een voertuig voor vervoerdoeleinden, met name voor personenvervoer, niet aan het algemene waarborgbeginsel mag worden afgedaan onder voorwendsel van de discussie over het criterium van het gebruik van het voertuig volgens de ‘gebruikelijke functie’ ervan.

Elke andere opvatting zou tot een casuïstiek leiden waarvan de grenzen ter terechtzitting volledig zijn toegelicht.

Hetzelfde geldt wat het voorstel betreft om het criterium te hanteren van ‘gebruik dat accessoir is’ aan verkeer op een weg of op de openbare weg, teneinde het verkeer op een parkeerterrein of een particuliere weg niet uit te sluiten, wanneer het een gebruik betreft bij het einde of het begin van een verplaatsing op de openbare weg. Hetzelfde geldt voor de idee om het doel van de verplaatsing in aanmerking te nemen, zoals het doel de omstandigheden van een militaire operatie na te bootsen, of om rekening te houden met het bestaan van een vergunning.

Van deze suggesties is ook gebleken dat zij een grotere rechtsonzekerheid meebrengen dan de suggestie om, gelet op de omstandigheden van het hoofdgeding, een eenvoudige definitie die strookt met het gezond verstand, zoals die van het arrest Vnuk, opnieuw te bevestigen, ook al is ze volgens sommigen tautologisch. Zij is ongetwijfeld beter aangepast aan het autonome karakter van een begrip dat uniform moet worden toegepast, rekening houdend met de doelstelling van een hoge bescherming van richtlijn 2009/103.

Bijgevolg ben ik, wat het antwoord op de tweede vraag betreft, van mening dat in omstandigheden als die van het hoofdgeding, de voorwaarde dat het voertuig overeenkomstig de gebruikelijke functie ervan moet worden gebruikt, niet mag worden beoordeeld in het licht van het terrein waarop het voertuig reed.