Rb. Rotterdam, 06-07-2011, nr. 351991 / HA ZA 10-1154

"Sinds twee juli tweeduizend acht overlegt [gedaagde 4] met Schuldeiser regelmatig over de verdere afwikkeling van de koop. Daarbij waren volgens opgave van [gedaagde 4] zowel de heer [gedaagde 1] [...] en Schuldeiser betrokken, welke beide laatsten uitdrukkelijk hebben ingestemd met de verhoging van de geboden prijs tot een beloop van twee miljoen zeshonderdduizend euro alvorens het proces-verbaal op zeven juli tweeduizend werd opgemaakt.

In dit verband verklaarde de verschenen persoon vervolgens als volgt:

"Vanaf zeven juli tweeduizend acht probeer ik onverminderd:

[eiser] heeft [gedaagde 1] en [gedaagde 4] onder meer bij brieven van 17 oktober 2008 en bij exploot van 27 maart 2009 gesommeerd tot betaling en afname van de [adres 2].

Bij notariële akte d.d. 2 juni 2009, waarin [eiser] als "Executant", [gedaagde 4] als "[gedaagde 4]" dan wel "Verkoper" en [Q] als "Koper" zijn aangeduid, is, voor zover hier van belang, het volgende vermeld:

Ten aanzien van de [adres 1] en de [adres 2]

[eiser] en [gedaagde 1] hebben op 4 oktober 2006 zes soortgelijke pre-auction overeenkomsten gesloten en in april 2007, december 2007 en mei 2008 nog drie.

Op de op 21 november 2007 en 2 juli 2008 gehouden executieveilingen zijn de "Algemene Veilingvoorwaarden voor Executieveilingen 2006" van toepassing (hierna: AVVE) en de boven deze algemene voorwaarden prevalerende "Bijzondere Veiling Voorwaarden en Afwijkingen".

In de artikelen 9 en 22 van de AVVE is, voor zover hier van belang, het volgende opgenomen:

De vordering

De vordering luidt - verkort weergegeven - om bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad:

Ten aanzien van de [adres 2]:

primair:

[gedaagde 1] en [gedaagde 4] hoofdelijk, des dat de een betalende de ander zal zijn gekweten, althans [gedaagde 4], te veroordelen tot betaling aan [eiser] van een bedrag van

€ 1.103.615,71, te vermeerderen met rente;

subsidiair:

[gedaagde 1] te veroordelen om binnen 15 dagen na betekening van het in dezen te wijzen vonnis ten gunste van [eiser] beschikbaar te stellen en daartoe onder de notaris, althans diens rechtsopvolger(s), te storten een bedrag van

€ 1.103.615,71, te vermeerderen met rente, op straffe van een dwangsom van € 500.000,-- voor elke dag dat [gedaagde 1], na het verstrijken van voornoemde termijn, in gebreke blijft hieraan tijdig te voldoen;

meer subsidiair:

[gedaagde 1] en [gedaagde 4] hoofdelijk te veroordelen tot vergoeding van schade, nader op te maken bij staat en te vereffenen volgens de wet, te vermeerderen met rente.

Ten aanzien van de [adres 1]:

primair:

[gedaagden] hoofdelijk, des dat de een betalende de ander zal zijn gekweten, althans elk van hen, te veroordelen tot betaling aan [eiser] van een bedrag van € 173.000,--, te vermeerderen met de contractuele rente;

subsidiair:

[gedaagde 1] te veroordelen om binnen 15 dagen na betekening van het in dezen te wijzen vonnis ten gunste van [eiser] beschikbaar te stellen en daartoe onder de notaris, althans diens rechtsopvolger(s), te storten een bedrag van

€ 173.000,--, te vermeerderen met rente, op straffe van een dwangsom van € 500.000,-- voor elke dag dat [gedaagde 1], na het verstrijken van voornoemde termijn, in gebreke blijft hieraan tijdig te voldoen;

meer subsidiair:

[gedaagden] hoofdelijk te veroordelen tot vergoeding van schade, nader op te maken bij staat en te vereffenen volgens de wet;

Tegen de achtergrond van de vaststaande feiten heeft [eiser] aan de vordering de volgende stellingen ten grondslag gelegd:

Ten aanzien van de [adres 2]:

Terzake de [adres 2] geldt primair dat [gedaagde 4] als gevolmachtigde van

[gedaagde 1] voor rekening en risico en namens [gedaagde 1] heeft gehandeld. Ingevolge artikel 7:414 lid 2 BW juncto artikel 3:66 lid 1 BW treft de namens [gedaagde 1] verrichte rechtshandeling in haar gevolgen [gedaagde 1] en is hij gehouden tot vergoeding van de schade.

Subsidiair geldt dat tussen [gedaagde 4] en [gedaagde 1] een overeenkomst van lastgeving is gesloten waarbij [gedaagde 4] in eigen naam doch voor rekening en risico van [gedaagde 1] de [adres 2] heeft gekocht. [gedaagde 1] en/of [gedaagde 4] zijn, ondanks daartoe te zijn gesommeerd, in gebreke gebleven met betaling van de waarborgsom alsmede met afname van de [adres 2] en betaling van de koopsom. Na de mededeling ex artikel 7:421 lid 1 BW is [gedaagde 1] naast [gedaagde 4] ex artikel 6:6 lid 2 BW hoofdelijk gehouden tot vergoeding van de schade.

Voorts geldt dat [gedaagde 1] zich jegens [eiser] heeft verplicht dat [gedaagde 4] voor zijn risico zou (kunnen) handelen zodat [gedaagde 1] jegens [eiser] is gehouden om [gedaagde 4] in staat te stellen tot voldoening van de op hem rustende verplichting tot vergoeding van de schade, rente en kosten. Dit rechtvaardigt dat, naast [gedaagde 4], [gedaagde 1] wordt veroordeeld om op straffe van een dwangsom het door [gedaagde 4] verschuldigde bedrag ter beschikking te stellen.

Verder geldt dat [gedaagde 1] zich krachtens borgtocht jegens [eiser] heeft verbonden tot nakoming van de verplichtingen die [gedaagde 4] tegenover [eiser] heeft. Op grond hiervan is [gedaagde 1] eveneens gehouden tot betaling van hetgeen [gedaagde 4] aan [eiser] is verschuldigd.

Teneinde verdere schade te beperken, heeft [gedaagde 4] bij acte de command d.d. 2 juni 2009 aan [Q] het recht verstrekt de [adres 2] te kopen voor de koopsom van

€ 2.100.000,--. Voor dit bedrag is de [adres 2] op 27 augustus 2009 door [Q] afgenomen. De schade die als gevolg van de wanprestatie van [gedaagde 1] en [gedaagde 4] is ontstaan, bedraagt € 1.103.615,71, te vermeerderen met rente vanaf 27 augustus 2009 en met de kosten van juridische bijstand. Deze schade dient primair door [gedaagde 1] en [gedaagde 4], althans door [gedaagde 4], aan [eiser] te worden betaald. Subsidiair dient [gedaagde 1] dit bedrag ten gunste van [eiser] onder de notaris te storten. Meer subsidiair dienen [gedaagde 1] en [gedaagde 4] aan [eiser] te vergoeden de schade, op te maken bij staat.

Ten aanzien van de [adres 1]:

[gedaagde 3] heeft ter veiling van 21 november 2007 de [adres 1] gekocht voor een bedrag van

€ 430.000,--. [gedaagden] zijn, hoewel daartoe verplicht, in gebreke gebleven met betaling van de koopsom en afname van de [adres 1].

Gelet op de brieven d.d. 28 mei 2009 van [eiser] moet de koop per 5 juni 2009 geacht worden te zijn ontbonden. Aangezien de [adres 1] binnen zes maanden na ontbinding, op 23 september 2009, herveild en verkocht is voor een koopsom van

€ 257.000,--, bedraagt de schade die [eiser] als gevolg van de wanprestatie van [gedaagden] heeft geleden ingevolge artikel 22 van de veilingvoorwaarden € 173.000,-- met rente.

Primair zijn [gedaagden] ingevolge artikel 5 van de veilingvoorwaarden hoofdelijk verbonden voor de verplichting tot vergoeding van schade, rente en kosten.

Subsidiair is [gedaagde 1] hiertoe gehouden aangezien [gedaagde 1] zich jegens [eiser] heeft verplicht dat derden, [gedaagde 3] en [gedaagde 2], voor zijn risico zouden (kunnen) handelen hetgeen impliceert dat [gedaagde 1] jegens [eiser] is gehouden om [gedaagde 3] en [gedaagde 2] in staat te stellen tot voldoening van de op hen rustende verplichtingen, thans de verplichting tot vergoeding van schade, rente en kosten. Dit rechtvaardigt dat, naast [gedaagde 3] en [gedaagde 2], [gedaagde 1] wordt veroordeeld om op straffe van een dwangsom het door [gedaagde 3] en [gedaagde 2] verschuldigde bedrag ter beschikking te stellen.

Het bedrag van € 173.000,--, vermeerderd met de vanaf 12 november 2009 verschuldigde contractuele rente, zijnde de wettelijke rente verhoogd met 2% doch niet minder dan 8% per jaar, dient primair door [gedaagden] aan [eiser] te worden betaald.

Subsidiair dient [gedaagde 1] dit bedrag ten gunste van [eiser] onder de notaris te storten.

Meer subsidiair dienen [gedaagden] aan [eiser] te vergoeden de schade, op te maken bij staat.

Het verweer

Het verweer van [gedaagde 1] en [gedaagde 2] strekt tot afwijzing van de vordering met veroordeling van [eiser] in de proceskosten.

[gedaagde 1] en [gedaagde 2] hebben daartoe het volgende aangevoerd.

Ten aanzien van de [adres 2]:

Er is geen wanprestatie aan de zijde van [gedaagde 1]. [gedaagde 4] heeft immers steeds in eigen naam en voor zichzelf gehandeld. [gedaagde 4] was niet gevolmachtigd om voor rekening en risico van [gedaagde 1] dan wel als lasthebber van [gedaagde 1] rechtshandelingen te verrichten. Tussen [gedaagde 1] en [gedaagde 4] is geen overeenkomst van lastgeving gesloten. Betwist wordt dat [gedaagde 1] zich jegens [eiser] ertoe heeft verplicht dat [gedaagde 4] voor zijn risico zou (kunnen) handelen. Voorts wordt betwist dat [gedaagde 1] zich uit hoofde van borgtocht jegens [eiser] heeft verbonden tot nakoming van de verplichtingen van [gedaagde 4].

Met het door [gedaagde 4] op 4 juli 2008 uitgebrachte bod van € 2.600.000,-- zijn de verplichtingen van [gedaagde 1] uit de pre-auction agreement komen te vervallen.

Subsidiair, indien geoordeeld wordt dat sprake is van wanprestatie aan de zijde van

[gedaagde 1], is niet gebleken dat [eiser] hierdoor enige schade heeft geleden.

Meer subsidiair geldt dat de pre-auction agreement terzake de [adres 2] vernietigbaar is aangezien [gedaagde 1] die overeenkomst is aangegaan onder invloed van een geestelijke stoornis.

Ten aanzien van de [adres 1]:

De pre-auction agreement met betrekking tot de [adres 1] en de naar aanleiding daarvan op 21 november 2009 tot stand gekomen executoriale verkoop zijn vernietigbaar aangezien die door [gedaagde 1] zijn aangegaan onder invloed van een geestelijke stoornis, vermoedelijk in het autistische spectrum. Bij brief van 26 februari 2009 is de pre-auction agreement terzake de [adres 1] buitengerechtelijk vernietigd. De executoriale verkoop is voorts vernietigbaar op grond van artikel 6:229 BW nu deze overeenkomst voortbouwt op de pre-auction agreement. De in de acte de command d.d. 15 januari 2008 opgenomen verklaring dat [gedaagde 1] voor en namens [gedaagde 2] geboden heeft, is eveneens vernietigbaar. Van enige verplichting tot het vergoeden van schade is derhalve geen sprake.

De schade is minder hoog dan gevorderd aangezien de executiewaarde van de [adres 1] ten tijde van de daarop betrekking hebbende pre-auction agreement niet

€ 430.000,-- maar € 340.000,-- bedroeg.

De beoordeling

Ten aanzien van de vordering tegen [gedaagde 1] met betrekking tot de [adres 2] en

ten aanzien van de vordering tegen [gedaagde 1] en [gedaagde 2] met betrekking tot de [adres 1]

Als primair verweer terzake de [adres 1] en als meer subsidiair verweer terzake de [adres 2] hebben [gedaagde 1] en [gedaagde 2] aangevoerd dat de daarop betrekking hebbende pre-auction agreements onder invloed van een geestelijke stoornis door [gedaagde 1] zijn aangegaan en derhalve vernietigbaar zijn. [eiser] heeft zulks gemotiveerd betwist. Voorts heeft [eiser] betwist dat hij destijds wist dat [gedaagde 1] aan een geestelijke stoornis leed. [gedaagde 1] wist wat hij deed en was zeer goed in staat zijn wil te bepalen, aldus [eiser].

Nu voor zowel de [adres 1] als de [adres 2] is aangevoerd dat de daarop betrekking hebbende pre-auction agreements onder invloed van een geestelijke stoornis door [gedaagde 1] zijn aangegaan, zal de rechtbank eerst daarop ingaan.

Artikel 3:34 BW luidt als volgt.

De eerste vraag die moet worden beantwoord is of er ten tijde van de totstandkoming van de betreffende pre-auction agreements bij [gedaagde 1] sprake was van een geestelijke stoornis. De stelplicht terzake dit verweer rust op [gedaagde 1] en [gedaagde 2]. Gelet op de gemotiveerde betwisting door [eiser], is het aan hen om concrete feiten en/of omstandigheden te stellen waaruit de juistheid van hun verweer kan worden afgeleid.

[gedaagde 1] en [gedaagde 2] hebben in dit verband gesteld dat [gedaagde 1] "de afgelopen jaren" steeds vaker volstrekt onzakelijke en roekeloze transacties is aangegaan. Niet duidelijk is vanaf wanneer hij dat gedaan heeft, wat die transacties inhielden en of die transacties zijn vernietigd in verband met de gestelde geestelijke stoornis. Voorts is het de rechtbank niet duidelijk vanaf wanneer [gedaagde 1] aan een geestelijke stoornis lijdt en dat de aard van die stoornis (onder andere) tot gevolg heeft dat de persoon die daaraan lijdt niet bekwaam is om rechtshandelingen te verrichten. Door [gedaagde 1] en [gedaagde 2] zijn geen medische gegevens van een huisarts, van behandelend artsen en/of eventueel betrokken instanties overgelegd waaruit kan worden afgeleid dat [gedaagde 1] aan een bepaalde geestelijke stoornis lijdt.

Het feit dat op 28 oktober 2008 een door [gedaagde 1] en [gedaagde 2] verzoek tot ondercuratelestelling bij de rechtbank Dordrecht, sector kanton, is ingediend en dat [gedaagde 1] blijkens een uittreksel van het handelsregister van de kamer van koophandel sinds 15 maart 2009 uitsluitend samen met [gedaagde 2] bevoegd is [gedaagde 3] te vertegenwoordigen, kunnen niet de conclusie dragen dat [gedaagde 1] ten tijde van het sluiten van de pre-auction agreements aan een geestelijke stoornis leed. Hierbij betrekt de rechtbank mede het feit dat het verzoek tot ondercuratelestelling niet (mede) was gegrond op een geestelijke stoornis en gesteld noch gebleken is dat de kantonrechter het verzoek om ondercuratelestelling heeft toegewezen.

Uit het feit dat aan de Stichting RMPI De Grote Rivieren, gespecialiseerd in onderzoek naar autistische stoornissen, thans Yulius, gevraagd is om een deskundigenrapport op te stellen, volgt evenmin dat [gedaagde 1] ten tijde van het sluiten van de pre-auction agreements aan een geestelijke stoornis leed. Volgens [gedaagde 1] en [gedaagde 2] volgt uit het screeningsformulier ASDASQ dat [gedaagde 1] symptomen heeft die wijzen op een stoornis. Dit volgt evenwel niet uit het door hen als productie 9 bij conclusie van antwoord overgelegde formulier ASDASQ. Dit betreft immers een standaard voorgedrukt aanmeldingsformulier dat niet is ingevuld. Niet duidelijk is gemaakt aan welke criteria, opgenomen in dat formulier, [gedaagde 1] zou voldoen. [gedaagde 1] en [gedaagde 2] hebben verder geen stukken overgelegd die wijzen op (het vermoeden van) een geestelijke stoornis van [gedaagde 1]. Uit de overgelegde

e-mailwisseling met voornoemde stichting volgt niet meer dan dat op 22 november 2009 is verzocht om een onderzoek naar een mogelijke geestelijke stoornis. Zulks volgt evenmin uit de brief van Yulius d.d. 24 september 2010 waarin [gedaagde 1] in verband met zijn aanmelding voor de autisme-poli wordt uitgenodigd voor een aantal psychologische onderzoeken.

[gedaagde 1] en [gedaagde 2] hebben aangevoerd dat deze onderzoeken nog moeten plaatsvinden en dat zij de rapportage daarvan in het geding zullen brengen.

Gelet op het vorenstaande biedt de door [gedaagde 1] en [gedaagde 2] verstrekte informatie vooralsnog onvoldoende aanknopingspunten om te concluderen dat er ten tijde van de totstandkoming van de betreffende pre-auction agreements bij [gedaagde 1] sprake was van een geestelijke stoornis. [gedaagde 1] en [gedaagde 2] zullen in de gelegenheid worden gesteld om, met inachtneming van hetgeen hiervoor is overwogen, de ontbrekende informatie alsnog te verstrekken, in welk verband in het bijzonder van belang is dat [gedaagde 1] en [gedaagde 2] de rapportage van Yulius in het geding brengen. In verband met het hierna aan [eiser] op te dragen bewijs, zullen [gedaagde 1] en [gedaagde 2] hiertoe bij conclusie na enquête in de gelegenheid worden gesteld.

[gedaagde 1] en [gedaagde 2] hebben nog aangevoerd dat de pre-auction overeenkomst met betrekking tot de [adres 2] mogelijk nietig is wegens strijd met de wet dan wel de goede zeden aangezien [eiser] bekend was met de inhoud van de tussen de gemeente en [gedaagde 1] gesloten overeenkomst en dit hem niet weerhouden heeft om [gedaagde 1] de pre-auction overeenkomst te laten tekenen. Hieromtrent overweegt de rechtbank het volgende.

Zo het al zo zou zijn dat [eiser] bekend was met de inhoud van de tussen de gemeente en [gedaagde 1] gesloten overeenkomst, dan leidt het enkele feit dat hij de pre-auction overeenkomst met [gedaagde 1] is aangegaan nog niet tot de conclusie dat zulks in strijd is met de wet dan wel de goede zeden. Nu door [gedaagde 1] en [gedaagde 2] verder geen feiten en/of omstandigheden zijn aangevoerd waaruit dat kan worden afgeleid, dient het verweer van

[gedaagde 1] en [gedaagde 2] op dit punt als onvoldoende onderbouwd te worden verworpen.

Ten aanzien van de vordering tegen [gedaagde 1] met betrekking tot de [adres 2]

Ter beoordeling ligt primair de vraag voor of [gedaagde 4] ter zake de [adres 2] al dan niet voor rekening en risico van [gedaagde 1] heeft gehandeld.

Ingevolge de hoofdregel van artikel 150 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering draagt de partij die zich beroept op rechtsgevolgen van door haar gestelde feiten of rechten daarvan de bewijslast. Voor de vordering van [eiser] betekent dit dat [eiser] dient te bewijzen dat [gedaagde 4] met betrekking tot de [adres 2] als gevolmachtigde van [gedaagde 1] voor rekening en risico en namens [gedaagde 1] handelde, nu hij daaraan het rechtsgevolg verbindt dat [gedaagde 1] gehouden is tot vergoeding van de schade.

Volgens [eiser] vloeit onder meer uit de navolgende feiten en omstandigheden voort dat [gedaagde 4] met betrekking tot de [adres 2] als gevolmachtigde van [gedaagde 1] voor rekening en risico en namens [gedaagde 1] handelde:

[gedaagde 1] en [gedaagde 2] hebben gemotiveerd aangevoerd dat [gedaagde 4] op de veiling uitsluitend voor zichzelf en op eigen naam heeft gehandeld. Dit blijkt volgens hen mede uit het feit dat [gedaagde 4] niet het in de pre-auction agreement genoemde bedrag van

€ 2.600.000,-- heeft geboden maar het bedrag van € 1.800.000,-- . [gedaagde 1] en [gedaagde 2] betwisten dat [gedaagde 1] op 3 juli 2008 telefonisch aan [eiser] heeft meegedeeld dat hij - [gedaagde 1] - zou zorg dragen voor verhoging van het op de veiling uitgebrachte bod van € 1.804.200,-- tot de overeengekomen minimumbieding van € 2.600.000,--. [gedaagde 1] en

[gedaagde 2] betwisten voorts de juistheid van de door [gedaagde 4] afgelegde verklaring d.d.

De rechtbank overweegt het volgende.

In de pre-auction overeenkomst ter zake de [adres 2] is onder A het volgende bepaald: