HvJ EU, 18-07-2013, nr. C-315/12

De relevante bepalingen van richtlijn 92/12 en van richtlijn 2008/118 zijn omgezet in Deens recht bij de lovbekendtgørelse nr. 1239 om afgift af øl, vin og frugtvin m.m (spiritusafgiftsloven) [geconsolideerde wet nr. 1239 inzake accijns op bier, wijn en vruchtenwijn e.a. (wet inzake accijns op gedistilleerde dranken)] van 22 oktober 2007, en bij lov nr. 1385 om ændring af bl.a. spiritusafgiftsloven (wet nr. 1385 tot wijziging van onder meer de wet inzake de accijns op gedistilleerde dranken) van 21 december 2009.

Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of de artikelen 7 tot en met 9 van richtlijn 92/12 en de artikelen 1 en 4 van verordening nr. 3649/92 in die zin moeten worden uitgelegd dat zij een handelaar als aan de orde in het hoofdgeding verplichten te controleren of kopers uit andere lidstaten de bedoeling hebben de accijnsproducten in een andere lidstaat in te voeren en, in voorkomend geval, of die invoer voor eigen gebruik dan wel voor handelsdoeleinden geschiedt.

Vooraf dient in herinnering te worden gebracht dat volgens vaste rechtspraak richtlijn 92/12 een aantal regels invoert met betrekking tot het voorhanden houden en het verkeer van accijnsproducten en de controles daarop, met name om te verzekeren dat de accijns in alle lidstaten onder gelijke voorwaarden verschuldigd is (zie arrest van 23 november 2006, Joustra, C-5/05, Jurispr. blz. I-11075, punt 27 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Blijkens met name de vijfde en de zesde overweging van de considerans maakt richtlijn 92/12 in dit verband onderscheid tussen producten die voor commerciële doeleinden voorhanden worden gehouden en voor het vervoer waarvan een geleidedocument noodzakelijk is, en producten die door particulieren voor eigen gebruik worden gekocht en voor het vervoer waarvan geen enkel document vereist is.

Krachtens artikel 1 van verordening nr. 3649/92 dient, indien in een lidstaat reeds tot verbruik uitgeslagen accijnsproducten zijn bestemd om in een andere lidstaat te worden gebruikt voor de in artikel 7 van richtlijn 92/12 bedoelde doeleinden, degene die voor het intracommunautaire verkeer verantwoordelijk is, een vereenvoudigd geleidedocument op te stellen.

Overeenkomstig artikel 4 van die verordening wordt het vereenvoudigd geleidedocument in drie exemplaren opgemaakt en wordt exemplaar 1 door de leverancier bewaard voor belastingcontrole.

Uit de onderlinge samenhang van de artikelen 1 en 4 van verordening nr. 3649/92 blijkt dat exemplaar 1 van het vereenvoudigd geleidedocument door de leverancier alleen hoeft te worden bewaard wanneer dit document is opgesteld door ‘degene die voor het intracommunautaire verkeer verantwoordelijk is’, genoemd in artikel 1, die bijgevolg tot taak heeft dat exemplaar aan de leverancier te verstrekken wanneer hij vaststelt dat de in een lidstaat reeds tot verbruik uitgeslagen accijnsproducten zijn bestemd om in een andere lidstaat voorhanden te worden gehouden voor bedrijfsdoeleinden.

Niets in deze bepalingen rechtvaardigt de slotsom dat een leverancier als Metro — voor zover hij niet zelf ‘degene [is] die voor het intracommunautaire verkeer verantwoordelijk is’ krachtens artikel 1 van verordening nr. 3649/92 — moet controleren of is voldaan aan de voorwaarden waaronder de verantwoordelijke dat vereenvoudigd geleidedocument opstelt en hem dit verstrekt zodat hij het kan bewaren.

Zoals de Commissie in haar opmerkingen heeft betoogd, is deze verantwoordelijke degene die is bedoeld in artikel 7, lid 5, van richtlijn 92/12, waarin wordt verwezen naar artikel 7, lid 3, van deze richtlijn.

Overeenkomstig laatstgenoemde bepaling is de accijns, al naargelang het geval, verschuldigd door de persoon die de levering verricht, die de voor levering bestemde producten voorhanden heeft of door de persoon waar de producten worden bestemd in een andere lidstaat dan die waar de producten reeds in het verbruik zijn gebracht, of door het zelfstandige bedrijf of publiekrechtelijke lichaam.

In casu is niet betwist dat in het kader van het door Metro ingestelde ‘cash & carry’-systeem, de klant zelf het vervoer verzorgt van de gekochte producten, die bestemd kunnen zijn voor eigen gebruik of voor handelsdoeleinden en, wanneer de klant Zweeds is, niet in Zweden maar in Denemarken worden gebruikt.

Daaruit vloeit om te beginnen voort dat een handelaar als Metro, als leverancier die zich niet bezig houdt met de feitelijke levering van de verkochte producten, niet kan worden aangemerkt als de ‘persoon die de levering verricht’ in de zin van artikel 7, lid 3, van richtlijn 92/12.

Vervolgens kan een dergelijke handelaar niet worden aangemerkt als de persoon ‘die de voor levering bestemde producten voorhanden heeft’ in de zin van dat artikel 7, lid 3, aangezien zijn groothandelsactiviteit met zelfbediening hem niet in staat stelt te garanderen dat de aan Zweedse klanten verkochte producten voor commercieel gebruik zullen dienen en evenmin dat deze producten inderdaad in Zweden zullen worden geleverd.

Voor deze uitlegging is steun te vinden in artikel 33, lid 3, van richtlijn 2008/118, dat in de plaats komt van genoemd artikel 7, lid 3, van richtlijn 92/12. De nieuwe tekst bevat thans immers een verwijzing naar lid 1 van dat artikel 33, en creëert daardoor duidelijk een verband tussen het voorhanden houden voor levering en de toepassing van dat artikel 33, dat, net als artikel 7 van richtlijn 92/12, betrekking heeft op producten die ‘in een lidstaat tot verbruik zijn uitgeslagen’ en die ‘voor commerciële doeleinden voorhanden worden gehouden in een andere lidstaat’.

Ten slotte blijkt uit de leden 2 en 3 van artikel 7 van richtlijn 92/12, gelezen in onderlinge samenhang, dat Metro, als onderneming gevestigd in Denemarken, de lidstaat van de uitslag tot verbruik in het hoofdgeding, evenmin onder de andere situaties van artikel 7, lid 3, van die richtlijn valt. Die situaties betreffen immers uitsluitend zelfstandige bedrijven of publiekrechtelijke lichamen waar de producten worden bestemd in een andere lidstaat dan die waar de producten in het verbruik zijn gebracht.

Deze slotsom vindt tevens steun in artikel 33, lid 3, van richtlijn 2008/118, dat deze bepalingen van richtlijn 92/12 vereenvoudigt door thans uitsluitend te verwijzen naar de persoon ‘aan wie de goederen worden geleverd in de andere lidstaat’.

Bijgevolg moet worden vastgesteld dat een handelaar als Metro niet kan worden aangemerkt als ‘degene die voor het intracommunautaire verkeer verantwoordelijk is’ in de zin van artikel 1 van verordening nr. 3649/92, en niet te hoeft controleren of is voldaan aan de voorwaarden waaronder de verantwoordelijke het vereenvoudigd geleidedocument opstelt en hem dit verstrekt zodat hij dat kan bewaren.

Gelet op het voorgaande dient op de eerste vraag te worden geantwoord dat de artikelen 7 tot en met 9 van richtlijn 92/12 alsmede de artikelen 1 en 4 van verordening nr. 3649/92 in die zin moeten worden uitgelegd dat zij een handelaar als aan de orde in het hoofdgeding niet verplichten te controleren of kopers uit andere lidstaten voornemens zijn de accijnsgoederen in een andere lidstaat in te voeren en, in voorkomend geval, of een dergelijke invoer voor eigen gebruik dan wel voor handelsdoeleinden geschiedt.

Gelet op het antwoord op de eerste vraag, hoeven de tweede en de derde prejudiciële vraag niet te worden beantwoord.

Met zijn vierde vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of de artikelen 32 tot en met 34 van richtlijn 2008/118 in die zin moeten worden uitgelegd dat zij de artikelen 7 tot en met 9 van richtlijn 92/12 dermate wezenlijk wijzigen dat in omstandigheden als die van het hoofdgeding een ander antwoord op de eerste vraag gerechtvaardigd zou zijn.

Het antwoorde op deze vraag volgt uit het antwoord op de eerste vraag en met name uit de punten 34 en 36 van het onderhavige arrest.

Vastgesteld zij immers dat de artikelen 32 tot en met 34 van richtlijn 2008/118 de artikelen 7 tot en met 9 van richtlijn 92/12 niet wezenlijk wijzigen, maar de inhoud van deze artikelen overnemen en verhelderen.

Bijgevolg dient op de vierde vraag te worden geantwoord dat de artikelen 32 tot en met 34 van richtlijn 2008/118 in die zin moeten worden uitgelegd dat zij de artikelen 7 tot en met 9 van richtlijn 92/12 niet dermate wezenlijk wijzigen dat in omstandigheden als die van het hoofdgeding een ander antwoord op de eerste vraag gerechtvaardigd zou zijn.

Met zijn vijfde vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 8 van richtlijn 92/12 in die zin moet worden uitgelegd dat het de aankoop van accijnsproducten in omstandigheden als die van het hoofdgeding kan omvatten.

In dit verband dient eraan te worden herinnerd dat producten die niet voor eigen verbruik voorhanden worden gehouden, derhalve voor de toepassing van deze richtlijn moeten worden geacht voor commerciële doeleinden voorhanden te worden gehouden (zie arrest Joustra, reeds aangehaald, punt 29).

Blijkens de bewoordingen van artikel 7 van richtlijn 92/12 betreft dit voorschrift de aankoop van accijnsproducten in omstandigheden als die van het hoofdgeding wanneer deze producten bestemd zijn om in een andere lidstaat voor commerciële doeleinden voorhanden te worden gehouden.

Zoals evenwel blijkt uit het onderzoek van de eerste vraag, is het tevens mogelijk dat dergelijke producten door particulieren voor eigen gebruik worden verkregen en door henzelf naar Zweden worden vervoerd. In die omstandigheden vallen die producten onder artikel 8 van richtlijn 92/12.

Bijgevolg dient op de vijfde vraag te worden geantwoord dat artikel 8 van richtlijn 92/12 in die zin moet worden uitgelegd dat het betrekking kan hebben op de aankoop van accijnsproducten in omstandigheden als die van het hoofdgeding, wanneer deze producten door particulieren voor eigen gebruik worden verkregen en door henzelf worden vervoerd, hetgeen de nationale autoriteiten per geval dienen na te gaan.