CBb (vzr.), 28-08-2008, nr. AWB 08/516

Bij brief van 4 juli 2008 aan ‘B B.V.’ (hierna — ter aanduiding van verzoeksters gezamenlijk — te noemen: B) heeft de plaatsvervangend Inspecteur-Generaal van de Voedsel- en Warenautoriteit (hierna: VWA) onder meer meegedeeld dat gedurende een periode van drie maanden na verzending van de brief op de exportaanvragen van verzoeksters het regime van zogenoemde klepkeuringen van toepassing is en dat, indien binnen die periode geen sprake is van nieuwe overtredingen van Verordening (EG) nr. 1/2005 van 22 december 2004 inzake de bescherming van dieren tijdens het vervoer en daarmee samenhangende activiteiten en tot wijziging van de Richtlijnen 64/432/EEG en 93/119/EG en van Verordening (EG) nr. 1255/97 (hierna: Verordening), verzoeksters weer in aanmerking komen voor het verlichte regime van stalkeuringen.

Bij brief van 14 juli 2008 hebben verzoeksters tegen deze mededeling bezwaar gemaakt.

Eveneens bij brief van 14 juli 2008 hebben verzoeksters de voorzieningenrechter van het College verzocht een voorlopige voorziening te treffen.

Bij brief van 25 juli 2008 heeft verweerder een reactie gegeven op dat verzoek, waarop verzoeksters vervolgens bij schrijven van 4 augustus 2008 hebben gereageerd.

De voorzieningenrechter heeft het onderhavige verzoek om voorlopige voorziening behandeld ter zitting van 19 augustus 2008, alwaar partijen hun standpunten bij monde van hun gemachtigden nader hebben toegelicht. Voorts is voor verzoeksters verschenen D, werkzaam bij B.

In Richtlijn 64/432/EEG van de Raad van 26 juni 1964 inzake veterinairrechtelijke vraagstukken op het gebied van het intracommunautaire handelsverkeer in runderen en varkens (hierna: Richtlijn), zoals nadien gewijzigd, is, voor zover hier van belang, het volgende bepaald:

In de Verordening is, voor zover hier van belang, onder meer het volgende bepaald:

De artikelen 10 en 11 van de Verordening hebben betrekking op de vergunningvoorwaarden voor transporten van partijen dieren voor maximaal acht uur en transporten van meer dan acht uur, te rekenen vanaf het tijdstip waarop het eerste dier van de partij wordt verplaatst.

Ingevolge artikel 59a van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (hierna: Gwd) kunnen bij ministeriële regeling regels worden gesteld voor een goede uitvoering van EG-verordeningen.

In de onder meer op voornoemde bepaling van de Gwd gebaseerde Regeling dierenvervoer 2007 (hierna: Regeling) is, voor zover hier van belang, onder meer het volgende bepaald:

Bij de beoordeling van het verzoek om voorlopige voorziening gaat de voorzieningenrechter uit van de volgende feiten en omstandigheden.

In zijn reactie van 25 juli 2008 en ter zitting heeft verweerder zich, onder verwijzing naar jurisprudentie van de voorzieningenrechter van het College, op het standpunt gesteld dat het verrichten van keuringswerkzaamheden als zodanig niet is aan te merken als een besluit in de zin van artikel 1:3 van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb), zodat daartegen geen ontvankelijk bezwaar (of beroep) kan worden ingediend. Omdat in deze zaak — slechts — sprake is van een mededeling inzake het overgaan van keuring in de stal naar keuring aan de klep van het transportmiddel, betreft het een mededeling inzake een feitelijk handelen die niet als besluit kan worden aangemerkt. Omdat geen ontvankelijk bezwaarschrift is ingediend, kan er ook geen voorlopige voorziening worden getroffen, aldus verweerder.

Verzoeksters stellen primair dat de beslissing om met betrekking tot de door hen te verrichten transporten van varkens over te gaan van stalkeuring naar klepkeuring wel degelijk moet worden aangemerkt als een besluit. Zij wijzen er op dat — zoals blijkt uit brieven van verweerder aan de Voorzitter van de Tweede Kamer van onderscheidenlijk 7 september 2007 en 2 april 2008 — ten aanzien van veterinaire keuringen bij export van varkens sprake is van twee verschillende regimes, waarbij de keuring aan de klep ‘standaard’ is en de stalkeuring geldt als het verlichte regime. Indien een varkenstransporteur in aanmerking komt voor de stalkeuring, betekent dit dat hij wordt ontheven van de verplichting om, teneinde voor een exportcertificaat in aanmerking te komen, de dieren in aanwezigheid van een dierenarts te laden.

Ter onderbouwing van de aanwezigheid van spoedeisend belang hebben verzoeksters erop gewezen dat zij als gevolg van het bestreden besluit een financieel nadeel leiden. Het verrichten van een klepkeuring in plaats van een stalkeuring kost per vracht circa € 200,-- meer. Door verzoeksters worden gemiddeld drie vrachtauto's met varkens per dag naar het buitenland gereden. Het bestreden besluit levert dan ook een aanzienlijk financieel nadeel voor verzoeksters op.

Ingevolge artikel 19, eerste lid, van de Wet bestuursrechtspraak bedrijfsorganisatie juncto artikel 8:81 van de Awb kan, hangende de beslissing op bezwaar en indien van de beslissing daarop beroep bij het College openstaat, de voorzieningenrechter van het College een voorlopige voorziening treffen, indien onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, zulks vereist. Voor zover de daartoe uitgevoerde toetsing in het navolgende een oordeel meebrengt over de zaak ten gronde, heeft het oordeel van de voorzieningenrechter daaromtrent een voorlopig karakter.

In dit geval dient de voorzieningenrechter in de eerste plaats te beoordelen of de mededeling in de brief van 4 juli 2008, inhoudend dat gedurende een periode van drie maanden ten aanzien van verzoeksters het regime van klepkeuringen van toepassing is, een besluit is in de zin van artikel 1:3, eerste lid, Awb. Is dat niet het geval, dan stond daartegen ingevolge artikel 7:1 Awb niet de mogelijkheid open een ontvankelijk bezwaarschrift in te dienen. Gelet op artikel 1:3 Awb moet worden nagegaan of hier sprake is van een publiekrechtelijke rechtshandeling. Daarvan is sprake, indien het bestuursorgaan gebruik maakt van een bevoegdheid die hem krachtens publiekrecht is toegekend.

De voorzieningenrechter volgt verweerder niet in zijn standpunt met betrekking tot de inhoud van de brief van 4 juli 2008 en neemt daarbij het volgende in aanmerking.

In artikel 3, tweede lid, aanhef en onder a, tweede gedachtestreepje, van de Richtlijn is de minimumnorm gegeven voor de keuring van onder meer varkens die van het grondgebied van de ene lidstaat naar dat van een andere lidstaat worden verzonden. Ingevolge deze bepaling geldt dat de dieren ten hoogste 24 uur vóór het vertrek door een officiële dierenarts onderzocht moeten zijn. De voorzieningenrechter stelt vast dat dit regime in de praktijk wordt aangeduid als de stalkeuring.

In artikel 26, vierde lid, van de Verordening is een aantal specifieke maatregelen genoemd die verweerder, als de in Nederland aangewezen bevoegde autoriteit, kan nemen indien hij vaststelt dat een vervoerder de bepalingen van de Verordening heeft overtreden.

Het onder b van dit artikellid bepaalde vormt de bevoegdheidsgrondslag voor de bevoegde autoriteit om de betrokken vervoerder te onderwerpen aan aanvullende controles van de te verzenden dieren, in het bijzonder controles die de aanwezigheid van een dierenarts bij het laden van de dieren vereisen. Deze wijze van keuring wordt ook wel de klepkeuring genoemd. Uit de stukken en het verhandelde ter zitting is de voorzieningenrechter gebleken dat de stalkeuring wordt ervaren als een ‘lichter’ keuringsregime vanwege de lagere kosten, de kortere duur van de keuring en de flexibiliteit voor de vervoerder. Die keuring kan immers al 24 uur voorafgaand aan het transport plaatsvinden.

Artikel 34 van de Verordening bevat een aantal wijzigingen van de Richtlijn, waaronder de vervanging van artikel 12 van de Richtlijn. In het zesde lid van het nieuwe artikel 12 van de Richtlijn zijn de maatregelen van artikel 26 van de Verordening van overeenkomstige toepassing verklaard indien niet aan eerstgenoemd artikel wordt voldaan.

In een brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer van 2 april 2008 (TK 2007–2008, 26 991, nr. 194) heeft verweerder verwezen naar de tot 1 april 2008 geldende overgangsperiode om onder het regime van stalkeuringen als bedoeld in artikel 3, tweede lid, aanhef en onder a, tweede gedachtestreepje, van de Richtlijn te kunnen blijven vallen. Gedurende deze periode heeft de sector kwaliteitsplannen ontwikkeld voor het toezicht op diertransporten. Deze kwaliteitsplannen hebben vorm gekregen in de Kwaliteitsregeling Dierwaardig Vervoer van onder meer de Nederlandse Bond van Handelaren in Vee. Bedrijven die — na daartoe te zijn gecertificeerd — deelnemen aan deze kwaliteitsregeling, komen in aanmerking voor het regime van de stalkeuringen.

Voor de andere bedrijven geldt de klepkeuring. Aldus geldt vanaf 1 april 2008 een tweedeling in de wijze waarop keuringen van varkens voor transport plaatsvinden.

Vaststaat dat verzoeksters deelnemen aan voornoemde kwaliteitsregeling en om die reden in beginsel in aanmerking komen voor het regime van de stalkeuringen.

Naar aanleiding van vermeende overtredingen van de Verordening heeft verweerder aan verzoeksters bij de brief van 4 juli 2008 de maatregel van verplichte klepkeuringen als bedoeld in artikel 26, vierde lid, aanhef en onder b, van de Verordening opgelegd.

Ingevolge artikel 249 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, zoals gewijzigd, is een verordening van de Raad verbindend in al haar onderdelen en rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.

Naar voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter heeft verweerder bij diens brief aan B van 4 juli 2008 derhalve gebruik gemaakt van een bevoegdheid die hem krachtens publiekrecht is toegekend. Gelet hierop houdt de beslissing van 4 juli 2008 ook voor zover daarbij aan B is meegedeeld dat gedurende een periode van drie maanden na verzending van de brief op de exportaanvragen van verzoeksters het regime van zogenoemde klepkeuringen van toepassing is, een publiekrechtelijke rechtshandeling in. Daarmee is het een besluit in de zin van artikel 1:3, eerste lid, Awb, zodat de mogelijkheid bestond daartegen een ontvankelijk bezwaarschrift in te dienen en een verzoek te doen om ter zake een voorlopige voorziening te treffen.

Ten aanzien van de spoedeisendheid van het door verzoeksters gestelde belang, is de voorzieningenrechter van oordeel dat zij niet aannemelijk hebben kunnen maken dat voor hen een toereikend spoedeisend belang bestaat bij schorsing van het bestreden besluit.

Hierbij neemt de voorzieningenrechter in aanmerking dat verzoeksters door het bestreden besluit niet voor urgente problemen worden gesteld. Immers, het bestreden besluit staat er niet aan in de weg dat verzoeksters gedurende de gestelde termijn van drie maanden, waarvan thans nog circa de helft resteert, varkens kunnen vervoeren die zijn voorzien van een gezondheidscertificaat in de zin van artikel 5 van de Richtlijn. Het door verzoeksters beoogde vervoer wordt door het besluit van 4 juli 2008 dan ook niet in dusdanige mate verhinderd of belemmerd dat het treffen van een voorlopige voorziening deswege gerechtvaardigd zou zijn. Voorts is van acute, de continuïteit van verzoeksters bedrijfsuitoefening bedreigende, schade niet gebleken. Voor zover verzoeksters hebben gesteld meer kosten te moeten maken door de verplichte klepkeuring, staat het verzoeksters vrij om financiële compensatie te vorderen indien het in geding zijnde besluit onrechtmatig zou blijken te zijn en daaruit financieel nadeel voor verzoeksters voortvloeit.

Tot slot neemt de voorzieningenrechter bij zijn oordeel ten aanzien van de spoedeisendheid van het gestelde belang van verzoeksters in aanmerking dat ter zitting door verweerder is gesteld dat het nemen van een beslissing op het bezwaarschrift van verzoeksters is aangehouden tot na de uitspraak van de voorzieningenrechter op onderhavig verzoek.

De hoorzitting voor de bezwaarschriftencommissie heeft al plaatsgevonden en verweerder heeft toegezegd op korte termijn een beslissing op het bezwaar te zullen nemen.

Het vorenstaande leidt tot de slotsom dat het verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening moet worden afgewezen.

Voor een proceskostenveroordeling als bedoeld in artikel 8:75 Awb acht de voorzieningenrechter geen termen aanwezig.

De voorzieningenrechter wijst het verzoek af.

Aldus gewezen door mr. M.A. van der Ham , in tegenwoordigheid van mr. A. Douwes als griffier, en uitgesproken in het openbaar op 28 augustus 2008.

w.g. M.A. van der Ham

w.g. A. Douwes