CBb, 11-07-2007, nr. AWB 05/359 en 05/389

Appellanten sub 1, 2, 3, 4, 5 en 6 hebben bij brief van 31 mei 2005, bij het College binnengekomen op dezelfde dag, beroep ingesteld tegen een besluit van verweerder van 20 april 2005, nummer 101726-35, gepubliceerd in de Staatscourant van 21 april 2005 (nr. 77, blz. 21).

Appellante sub 7 heeft bij brief van 2 juni 2005, bij het College binnengekomen op dezelfde dag, beroep ingesteld tegen voormeld besluit van verweerder.

Bij dit besluit heeft verweerder besloten tot wijziging van de tariefstructuren als bedoeld in artikel 32, eerste en tweede lid, van de Elektriciteitswet 1998 (hierna: de wet).

Namens appellanten sub 1, 2, 3, 4, 5 en 6 zijn op 30 juni 2005 de gronden van het beroep ingediend.

Namens appellante sub 7 zijn op 5 juli 2005 de gronden van het beroep ingediend.

Bij brief van 16 september 2005 heeft verweerder een verweerschrift ingediend.

Op 4 april 2007 heeft het onderzoek ter zitting plaatsgehad, waarbij namens appellanten sub 1 tot en met 6 mr. drs. M.G.A.M. Custers, kantoorgenoot van mr. Oosterhuis voornoemd is verschenen en namens appellante sub 7 mr. W.H. van Oorspronk. Verweerder werd vertegenwoordigd door dr. M.A.J. Leenders en drs. D. Bennink.

De wet luidt, voorzover ten tijde van deze gedingen van belang:

Op grond van de stukken en het onderzoek ter zitting zijn in deze zaak de volgende feiten en omstandigheden voor het College komen vast te staan.

Bij het bestreden besluit heeft verweerder voor zover thans van belang de tariefstructuren als bedoeld in artikel 32, eerste en tweede lid, van de wet, gewijzigd en de RUN ingevoerd. Hiertoe zijn in de TarievenCode de volgende artikelen toegevoegd:

Bij zijn besluitvorming heeft verweerder overwogen dat de RUN – met welke afkorting verweerder niet alleen de regeling, maar ook de hierin voorziene uitkering aanduidt – een uitkering is die door de regionale netbeheerder aan decentrale producenten wordt uitbetaald voor het besparen van netverliezen op het net van TenneT, welke besparing optreedt indien decentrale producenten zelf opgewekte elektriciteit invoeden op het transportnet. Met de RUN wordt uitvoering gegeven aan het kostenveroorzakingsbeginsel. Het juridische kader voor de RUN wordt geboden door artikel 36, eerste lid, aanhef en onder b, d en f, van de wet. De invoering van de RUN zal immers bijdragen aan het belang van een betrouwbaar, doelmatig en milieuhygiënisch verantwoord functioneren van de elektriciteitsvoorziening, het belang van de bevordering van het doelmatig handelen van afnemers en het belang van een objectieve, transparante en niet discriminatoire handhaving van de energiebalans op een wijze die de kosten weerspiegelt.

Appellanten hebben, voor zover hier van belang, het volgende aangevoerd.

Appellanten sub 1 tot en met 6

De RUN is in strijd met de wet, omdat de wet niet voorziet in regulering van de productie van elektriciteit conform de RUN: de productie van elektriciteit behoort immers tot het vrije domein, waarbij producenten op basis van eigen commerciële strategieën in vrijheid met elkaar moeten kunnen concurreren. De enige artikelen met betrekking tot de productie hebben betrekking op duurzame elektriciteitsproductie. De RUN berust niet op één van de bepalingen die betrekking hebben op productie van elektriciteit en is in strijd met het uitgangspunt dat productie van elektriciteit niet wordt gereguleerd. De RUN introduceert een vorm van regulering, nu via de RUN een vergoeding c.q. subsidie (additionele inkomsten) wordt toegekend aan decentrale producenten. De enige subsidieregeling van de wet is echter die, neergelegd in artikel 72m van de wet. De RUN is mogelijk in strijd met het in artikel 87 EG neergelegde verbod van staatssteun. Doordat een vergoeding wordt betaald, kan de RUN niet worden gezien als regulering van transporttarieven, maar als interventie in c.q. regulering van de productiesector.

Appellante sub 7

De RUN voorziet in een verstrekking van een vergoeding door de netbeheerder aan een decentrale producent. In de wet zijn in hoofdstuk 3, paragraaf 2, de taken en verplichtingen van de netbeheerder nader omschreven. Hierbij wordt niet voorzien in een door de RUN beoogde verstrekking van een vergoeding door de netbeheerder. Een verplichting tot een zodanige verstrekking mist derhalve een wettelijke grondslag en moet als onrechtmatig worden beschouwd.

Ten aanzien van de ontvankelijkheid van appellanten sub 1 tot en met 6 overweegt het College als volgt.

Verweerder heeft zich op het standpunt gesteld dat appellanten sub 1 tot en met 6 niet-ontvankelijk zijn in hun beroep. De groep van netbeheerders is in beginsel onbepaald, zodat een individuele netbeheerder een van deze groep onderscheiden belang dient te hebben om als belanghebbende in de zin van artikel 1:2 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) te kunnen worden aangemerkt. Appellanten hebben volgens verweerder niet een zodanig onderscheiden belang en zijn volgens hem geen belanghebbenden.

De in het geding zijnde bepalingen van de TarievenCode, in het bijzonder de artikelen 3.5.15 en 3.5.16, leggen aan de regionale netbeheerders verplichtingen op. Zij zijn dus de geadresseerden van deze voorschriften, waartegen ingevolge artikel 82, derde lid, van de wet voor belanghebbenden beroep openstaat. Nu bovendien de groep van netbeheerders tot wie de voorschriften zich richten beperkt en qua samenstelling bekend is, kunnen appellanten sub 1 tot en met 6 worden aangemerkt als belanghebbenden in de zin van bovengenoemde bepalingen.

Het College overweegt voorts het volgende.

Verweerder heeft ter zitting aangegeven dat het onderscheid in veroorzaking van transportkosten tussen centrale en decentrale producenten tot uitdrukking kwam in het landelijk uniform producenten transporttarief (hierna: LUP). Centrale producenten betaalden het LUP en decentrale producenten niet. Met het op nihil stellen van het LUP per 1 juli 2004 is dit onderscheid komen te vervallen. De RUN geeft (opnieuw) invulling aan het verschil in kostenveroorzaking. Echter niet door centrale producenten (opnieuw) een transporttarief te berekenen en decentrale producenten niet, maar door decentrale produ-centen een vergoeding te geven en centrale producenten niet. Volgens verweerder moet de RUN-uitkering worden beschouwd als een korting op het transporttarief voor decentrale producenten. De gemachtigde van verweerder heeft ter zitting desgevraagd aangegeven dat de wettelijke basis voor de RUN is gelegen in artikel 29, tweede lid, van de wet.

Ingevolge artikel 29, tweede lid, van de wet, voor zover relevant, wordt het tarief waarvoor transport van elektriciteit zal worden uitgevoerd ten behoeve van de afnemers, in rekening gebracht bij iedere afnemer die een aansluiting heeft op een net dat wordt beheerd door een netbeheerder. Het tarief voor het invoeden van elektriciteit kan verschillen voor verschillende afnemers, afhankelijk van het spanningsniveau van het net waarop elektrici-teit wordt ingevoed.

Ingevolge hoofdstuk 3 "Tariefstructuur voor de transportdienst" van de TarievenCode, zoals luidend ten tijde in deze gedingen van belang, wordt door een netbeheerder de transportdienst aangeboden aan iedere aangeslotene die een aansluiting op het door die netbeheerder beheerde net heeft. De transportdienst omvat het transporteren van elektriciteit van producenten naar verbruikers door gebruik te maken van het net. Voor het leveren van de transportdienst wordt aan iedere aangeslotene het transporttarief in rekening gebracht.

Niet in geschil is dat voor decentrale producenten van elektriciteit ingevolge de TarievenCode geen tarief voor het transporteren van elektriciteit geldt. Dit brengt mee, dat de RUN-uitkering, anders dan verweerder meent, niet kan worden opgevat als een korting op het transporttarief voor decentrale producenten. Naar het oordeel van het College is de RUN-uitkering aan te merken als een vergoeding die de netbeheerder aan een decentrale producent betaalt. Voor het bij de TarievenCode in het leven roepen van een verplichting voor regionale netbeheerders om een dergelijke vergoeding uit te keren, biedt de wet en met name zijn artikel 29, tweede lid, niet de daarvoor vereiste wettelijke grondslag. Het College acht de RUN dan ook onbevoegd vastgesteld.

Het voorgaande leidt tot de conclusie dat de beroepen gegrond dienen te worden verklaard en het bestreden besluit moet worden vernietigd.

Het College acht termen aanwezig voor een proceskostenveroordeling met toepassing van artikel 8:75 Awb. Met toepassing van het Besluit proceskosten bestuursrecht worden de kosten van appellanten sub 1 tot en met 6 van door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vastgesteld op € 644,-- op basis van 2 punten (indienen beroepschrift en verschijnen ter zitting) tegen een waarde van € 322,-- per punt. Niet gebleken is dat appellant sub 7 proceskosten heeft gemaakt die voor vergoeding in aanmerking komen.

Het College: