HR, 13-11-2012, nr. 11/00924

Het Gerechtshof Amsterdam heeft verdachte op 24 februari 2011 voor 1 zaaksdossiers A33 en A39: mede plegen van gewoontewitwassen en voor 2: deelneming aan een organisatie tot oogmerk heeft het plegen van misdrijven, veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van zes maanden en tot een werkstraf van 180 uur, subsidiair 90 dagen hechtenis.

Mr. C. Moszkowicz, advocaat te Amsterdam, heeft cassatie ingesteld. Mr. A. Moszkowicz, advocaat te Amsterdam, heeft een schriftuur ingezonden houdende vier middelen van cassatie.

Het eerste middel klaagt over de verwerping door het hof van het beroep op gebreken klevende aan de doorzoeking van verdachtes woning aan de [a-straat 1] te Zandvoort.

Het hof heeft in zijn arrest het gevoerde verweer aldus weergegeven:

Het hof heeft dit verweer aldus verworpen:

De steller van het middel neemt als uitgangspunt dat ondubbelzinnig moet vaststaan dat de vordering tot toepassing van de doorzoeking uitgaat van de officier van justitie en dat kan worden beoordeeld op basis van welke feiten en omstandigheden die vordering is gedaan. In een strafdossier moet positief vaststaan dat de toepassing van dwangmiddelen rechtmatig heeft plaatsgevonden.

Deze opvatting gaat, dunkt mij, stap te ver. Uit de gebruikte bewijsmiddelen hoeft niet te blijken dat deze rechtmatig zijn verkregen.2. Maar als de verdediging dienaangaande een verweer voert zal de rechter, die dat verweer verwerpt, daarop moeten ingaan. Zo een verwerping kan erin bestaan dat de feiten waarop de verdediging zich beroept niet aannemelijk zijn.

Met de invoering van artikel 359a Sv heeft de wetgever de tot dan toe geldende rechtspraak over onrechtmatige bewijsverkrijging gecodificeerd.3. Ter terechtzitting van het hof heeft de advocaat van verdachte gewezen op gebreken die volgens hem aan de doorzoeking kleefden en is uiteindelijk tot de slotsom gekomen dat verdachte dient te worden vrijgesproken. In de kern genomen heeft de verdediging een beroep gedaan op artikel 359a Sv en betoogd dat de gepleegde vormverzuimen zouden moeten leiden tot uitsluiting van bewijsmateriaal, alhoewel het enige moeite kost om te kunnen controleren of de verdediging de lessen die de Hoge Raad in HR 30 maart 2004, NJ 2004, 376 m.nt. Buruma heeft geleerd, zich wel voldoende ter harte heeft genomen.

Ik stel voorop dat het antwoord op de vraag of er sprake is geweest van een vordering van de officier kan blijken uit een zich bij de stukken bevindende schriftelijke vordering, maar ook op andere wijze kan worden vastgesteld. De Hoge Raad heeft zulks met betrekking tot een machtiging tot binnentreden beslist onder vigeur van artikel 120 (oud) Sv4. en dat herhaald voor de Algemene wet op het binnentreden.5. Wat geldt voor een machtiging tot binnentreden lijkt mij ook te gelden voor een vordering tot doorzoeking. Dat de officier de doorzoekingen heeft gevorderd heeft het hof dermate waarschijnlijk geacht dat het daaraan niet heeft getwijfeld. Het hof heeft zich daarbij onder meer verlaten op de e-mail van de rechter-commissaris en de processen-verbaal van de doorzoeking, die erop wijzen dat uitsluitend op basis van een vordering van de officier tot doorzoeking is overgegaan. In die stukken ligt ook besloten dat de rechter-commissaris de vordering van de officier, die ook mondeling kan worden gedaan, heeft getoetst aan de voorwaarden die de wet stelt. De suggestie dat een rechter-commissaris die niet via een gerechtelijk vooronderzoek bij een strafrechtelijk onderzoek is betrokken op eigen houtje zou overgaan tot een doorzoeking is zo onwaarschijnlijk dat het hof heeft kunnen aannemen dat deze mogelijkheid, gelet op de contra-indicaties die onder meer zijn verstrekt door de rechter-commissaris mr. Cox, als niet bestaand kon worden verworpen.

De verwijzing in de overwegingen van het hof naar de bestaande tapmachtigingen heeft slechts de strekking te demonstreren dat er reeds voor 3 juli 2007, de datum van de doorzoekingen, een onderzoek tegen verdachten liep en dat de doorzoekingen in het kader van dat onderzoek hebben plaatsgevonden.

Het middel faalt.

Het tweede middel is een in algemene bewoordingen gestelde klacht die erop neerkomt dat het hof een bewijsconstructie heeft gehanteerd voor alle veroordeelden in deze zaak waardoor het voor verdachte niet meer mogelijk zou zijn om uit te maken op grond van welke bewijsmiddelen zij is veroordeeld.

Nu het middel niet aangeeft op welke onderdelen van de bewijsconstructie in de zaak van verdachte deze kritiek doelt meen ik dat deze klacht niet voldoet aan de eisen die aan een middel van cassatie kunnen worden gesteld en dat daarom deze klacht geen bespreking behoeft.

Ten overvloede merk ik het volgende op.

Het hof heeft in de aanvulling op het verkorte arrest voor het bewijs van de zaken onderdelen van verklaringen van verdachte opgenomen en voorts verwezen naar de bijlagen in de afzonderlijke zaken A33, A39 en C01. Die toepasselijke bijlagen, zo schrijft het hof, dienen als in de aanvulling ingelast te worden beschouwd en de inhoud ervan moet geacht worden van die aanvulling deel uit te maken. Ik neem aan dat het hof hiermee, zij het in ongelukkige bewoordingen, duidelijk heeft willen maken dat het de bijlagen van de zaaksdossiers, zoals die in de aanvulling op het verkort vonnis van de rechtbank zijn opgenomen, daaruit heeft overgenomen.

Tenslotte wijs ik erop dat het hof verdachte heeft veroordeeld voor het medeplegen van gewoontewitwassen en voor deelneming aan een criminele organisatie. Deze feiten veronderstellen samenwerking met anderen. Dat in de bewijsconstructie voor zulke feiten ook de bijdragen van anderen ter sprake komen is dus niet meer dan logisch.

Het derde middel klaagt over het gebruik voor het bewijs van een ter terechtzitting van de rechtbank door verdachte afgelegde verklaring. Het hof zou deze verklaring hebben gedenatureerd.

Als feit 2 is bewezen verklaard dat

De verklaring die verdachte ter terechtzitting van de rechtbank van 17 maart 2009 heeft afgelegd heeft de volgende inhoud:

Het middel mist feitelijke grondslag voor zover het ervan uitgaat dat het hof een gedachte van het onderzoeksteam als bewijsmiddel heeft gebruikt. Het hof heeft de verklaring van verdachte, in eerste aanleg afgelegd, gebruikt, in welke verklaring zij reageert op de woorden van de voorzitter.

Het middel klaagt ook nog dat het hof de verklaring van verdachte heeft gedenatureerd, omdat verdachte werkzaamheden voor het autobedrijf van haar zoon verrichtte en uit dien hoofde betrokken was bij zijn administratie.

Het hof heeft klaarblijkelijk aan deze uitleg geen geloof gehecht en daarvoor in het verkorte arrest onder het hoofd "Ten aanzien van de betrokkenheid van verdachte bij zaaksdossier A 33 en A 39 en het in de woning [a-straat 1] Zandvoort aangetroffen document" verantwoording afgelegd. Het hof heeft erop gewezen dat in de woning van verdachte een groot bedrag is aangetroffen en dat over de herkomst daarvan door betrokkenen inconsistent wordt verklaard. Voorts blijkt uit afgeluisterde telefoongesprekken dat verdachte betrokken is bij transporten van geld en dat in de woning een geldtelmachine is aangetroffen. Ook is een document aangetroffen met daarop data en bedragen, welk document in connectie kan worden gebracht met Rotterdam, van welke stad is gebleken dat daar meermalen geld is gebracht en/of opgehaald. Het hof komt op basis daarvan tot de conclusie dat verdachte door contante bedragen te bewaren en door hand- en spandiensten te verrichten met betrekking tot het bij haar ondergebrachte geld heeft deelgenomen aan de criminele organisatie waarvan haar zoon, [medeverdachte 1], als leider moet worden aangemerkt.

De uitleg die het hof toekent aan de verklaring van verdachte is, bezien tegen de achtergrond van de overige bewijsmiddelen, niet onbegrijpelijk. Van een denaturering van de verklaring van verdachte is naar mijn mening geen sprake.

Het middel faalt.

Het vierde middel klaagt over schending van de redelijke termijn. In de eerste plaats is de redelijke termijn geschonden omdat de gehele procedure te veel tijd heeft genomen, in de tweede plaats heeft het te lang geduurd voordat het dossier ter administratie van de Hoge Raad is ontvangen.

Het cassatieberoep is op 25 februari 2011 ingesteld. Op 26 januari 2012 is het dossier bij de Hoge Raad ontvangen. Tussen beide data zijn 11 maanden en een dag verlopen, zodat de door de Hoge Raad op acht maanden gestelde inzendtermijn met iets meer dan drie maanden is overschreden. De Hoge Raad zal aan deze overschrijding de consequentie kunnen verbinden dat de opgelegde straf dient te worden verminderd.

Voor zover het middel erover klaagt dat de rechtbank niet voldoende voortvarend is opgetreden ziet het middel over het hoofd dat zo'n klacht niet voor het eerst in cassatie kan worden opgeworpen. Voorts wijs ik erop dat in totaal, uitgaande van de door het middel gestelde datum van aanhouding van verdachte in januari 2008 en de complexiteit en omvang van het strafrechtelijk onderzoek in aanmerking genomen, de tijd die tot vandaag met de afhandeling van deze strafzaak is gemoeid - nog geen vijf jaar - bepaald niet ertoe noopt de totale duur van de afhandeling van de zaak als onredelijk te beschouwen.

Wat in de schriftuur als tweede middel is voorgesteld voldoet mijns inziens niet aan de eisen die aan een cassatiemiddel mogen worden gesteld. Dit onderdeel van de schriftuur kan mijns inziens onbesproken blijven. Het eerste en het derde middel falen en kunnen naar mijn mening met de aan artikel 81 RO ontleende motivering worden verworpen. Het vierde middel is deels gegrond, hetgeen tot een verlaging van de opgelegde straf zal dienen te leiden. Ambtshalve heb ik geen grond aangetroffen die tot vernietiging aanleiding behoort te geven.

Deze conclusie strekt tot verlaging van de opgelegde straf en tot verwerping van het beroep voor het overige.