HR, 15-04-2014, nr. 12/01780

1. Het Gerechtshof te ’s-Hertogenbosch heeft bij arrest van 2 april 2012 de verdachte wegens “medeplegen van opzettelijk handelen in strijd met een in artikel 3 onder B van de Opiumwet gegeven verbod”, veroordeeld tot een werkstraf voor de duur van 150 uren, subsidiair 75 dagen hechtenis.

2. Deze zaak hangt samen met de zaken tegen [medeverdachte 4] (12/02024) en [medeverdachte 2] (13/00222), waarin ik heden eveneens concludeer.1.

3. Namens verdachte is beroep in cassatie ingesteld en heeft mr. J.C. Oudijk, advocaat te Venlo, bij schriftuur drie middelen van cassatie voorgesteld

4. Het eerste middel klaagt dat de redelijke termijn als bedoeld in art. 6, eerste lid, EVRM in de cassatiefase is overschreden, omdat de stukken te laat door het Hof zijn ingezonden.

5. Het cassatieberoep is ingesteld op 3 april 2012. De stukken van het geding zijn blijkens een daarop gezet stempel op 14 december 2012 bij de Hoge Raad binnengekomen. Dat brengt met zich dat de inzendtermijn van 8 maanden is overschreden. Het middel is dan ook terecht voorgesteld.

6. Het tweede middel klaagt dat het Hof “ten onrechte, althans ontoereikend gemotiveerd de stemherkenning voor het bewijs heeft gebezigd, terwijl die stemherkenning het rechtstreeks resultaat was van het verhoor dat in strijd met de Salduz-jurisprudentie zonder voorafgaand(e) (aanbod van) bijstand van een raadsman werd afgenomen, hebbende het Hof het daartegen gerichte verweer op onjuiste althans ontoereikende gronden verworpen”.

7. Ter terechtzitting in hoger beroep is van de zijde van de verdediging aangevoerd dat de verdachte in strijd met de Salduz-jurisprudentie voorafgaand aan zijn verhoor niet is gewezen op zijn recht een raadsman te raadplegen en dat, gelet op die schending, zowel de verklaringen die de verdachte bij de politie heeft afgelegd als het proces-verbaal van stemherkenning van het bewijs dienen te worden uitgesloten.

8. Naar aanleiding hiervan heeft het Hof - kort weergegeven - geoordeeld dat de inhoud van de verklaringen die de verdachte op 14 april 2009 bij de politie heeft afgelegd wegens schending van de Salduz-jurisprudentie van het bewijs dienen te worden uitgesloten.

9. Met betrekking tot het gedeelte van het verweer dat gelet op de schending van de Salduz-jurisprudentie ook het proces-verbaal van stemherkenning van het bewijs dient te worden uitgesloten heeft het Hof in het bestreden arrest het volgende overwogen:

“Bijzondere overwegingen omtrent het bewijs

(…)

De raadsman heeft zich op het standpunt gesteld dat vanwege deze schending van de Salduz-jurisprudentie ook de inhoud van het proces-verbaal van identiteit en stemherkenning van 14 april 2009 niet voor het bewijs mag worden gebezigd.

Ad B.

In het proces-verbaal van identiteit en stemherkenning van 14 april 2009 relateren de verbalisanten [verbalisant 1] en [verbalisant 2] dat zij op 14 april 2009 twee telefoongesprekken hebben beluisterd voor stemherkenning. Zij namen daarbij waar dat [verdachte] die zij die dag als verdachte hadden gehoord, aan deze gesprekken deelnam en zij stelden vast dat hij gebruik maakte van het telefoonnummer 06-[004]. Het hof gaat er derhalve van uit dat de betreffende verbalisanten de stemherkenning hebben gebaseerd op het stemgeluid van verdachte dat zij tijdens de met de Salduz-jurisprudentie strijdige verhoren van verdachte hebben waargenomen.

Dit laatste leidt er naar het oordeel van het hof echter niet toe dat de stemherkenning van het bewijs moet worden uitgesloten. Met uitsluiting van de verklaringen voor het bewijs wordt naar het oordeel van het hof bedoeld uitsluiting van de inhoud van de door de verdachte afgelegde verklaringen. Die uitsluiting raakt het bewijs en niet de verdere opsporing. Het opmaken van een proces-verbaal van identiteit en stemherkenning heeft plaatsgevonden in het kader van het (verdere) opsporingsonderzoek waarbij de verdachte voor de aanvang van de verhoren aan de hand waarvan zijn stem is herkend en zijn deelname aan telefoongesprekken is vastgesteld, is gewezen op zijn recht dat hij niet tot antwoorden verplicht was.

Het hof verwerpt mitsdien ook in zoverre het verweer.”

Bij de beoordeling van het middel dient te worden vooropgesteld dat de Salduz-jurisprudentie uitsluitend betrekking heeft op de door de verdachte afgelegde verklaringen, alsmede op bewijsmateriaal dat is verkregen als direct gevolg van een wegens schending van de Salduz-jurisprudentie voor het bewijs onbruikbare verklaring. In dit verband kan gewezen worden op het arrest van de Hoge Raad van 23 april 2013 (ECLI:NL:HR:2013:BZ8166). In dat arrest ging het om de vraag of het Hof, alhoewel de daarin opgenomen verklaring van de verdachte wegens schending van de Salduz-jurisprudentie van het bewijs diende te worden uitgesloten, wel de in dat proces-verbaal gerelateerde persoonsgegevens van de verdachte voor het bewijs had mogen bezigen.2.De Hoge Raad overwoog:

“In zijn arrest van 30 juni 2009, LJN BH3079, NJ 2009/349 heeft de Hoge Raad geoordeeld dat verklaringen die de aangehouden verdachte heeft afgelegd voordat hem de gelegenheid is geboden een advocaat te raadplegen, van het bewijs dienen te worden uitgesloten. Het Hof heeft met juistheid geoordeeld dat nu de verdachte door de politie is verhoord zonder dat hem die gelegenheid is geboden, het proces-verbaal van verhoor van 26 april 2009, voor zover daarin verklaringen van de verdachte zijn gerelateerd, niet voor het bewijs mag worden gebezigd.

Het Hof heeft terecht geoordeeld dat de in dat proces-verbaal vermelde mededeling van de verbalisant, diens waarneming of bevinding behelzende, voor het bewijs mag worden gebezigd. Het kennelijke oordeel van het Hof dat de in dat proces-verbaal gerelateerde opgave van de persoonsgegevens in het onderhavige geval niet kan worden aangemerkt als een verklaring van de verdachte als hiervoor bedoeld, geeft niet blijk van een onjuiste rechtsopvatting.”

De in het proces-verbaal van identiteit en stemherkenning van 14 april 2009 gerelateerde stemherkenning, zoals door het Hof als bewijsmiddel 20 gebezigd, lijkt mij zonder meer een waarneming of bevinding van de beide verbalisanten te betreffen. Nu mededelingen van een verbalisant diens waarneming of bevinding behelzende opgenomen in door de Salduz-jurisprudentie aangetaste processen-verbaal, anders dan de in die processen-verbaal opgenomen (inhoudelijke) verklaringen van een verdachte, gelet op genoemd arrest, voor het bewijs kunnen worden gebezigd, geldt dat a fortiori voor mededelingen van een verbalisant diens waarneming of bevinding betreffende die zijn opgenomen in een apart proces-verbaal, zoals in casu het proces-verbaal van identiteit en stemherkenning. De stemherkenning betreft niet de (inhoud van de) verklaringen van de verdachte noch is daar een rechtstreeks gevolg van. Het oordeel van het Hof dat het proces-verbaal van identiteit en stemherkenning voor het bewijs kan worden gebezigd getuigt dan ook niet van een onjuiste rechtsopvatting, zodat het middel faalt.

Het derde middel komt op tegen de bewezenverklaring van het tenlastegelegde. Volgens de steller van het middel kan uit geen enkel door het Hof gebezigd bewijsmiddel volgen dat er op of omstreeks 20 juli 2008 door de verdachte hennepstekken zijn vervoerd of afgeleverd, ook niet tezamen en in vereniging met wie dan ook.

De steller van het middel lijkt enkel acht geslagen te hebben op de gebezigde bewijsmiddelen zoals in de aanvulling opgenomen en gaat in het geheel voorbij aan de in het bestreden arrest opgenomen nadere bewijsoverweging inhoudende:

“Het hof stelt uit de voorhanden zijnde bewijsmiddelen, in het bijzonder de processen-verbaal van de telefoongesprekken en sms-contacten die hebben plaatsgevonden in de periode tussen 14 juli 2008 en 21 juli 2008 en het proces-verbaal van analyse bakengegevens van 10 maart 2009, vast dat het navolgende zich heeft voorgedaan.

Tussen 14 juli 2008 en 17 juli 2008 hebben diverse telefoongesprekken plaatsgevonden tussen [betrokkene 1] en [betrokkene 2] enerzijds en tussen [betrokkene 1] en [medeverdachte 4] anderzijds. Op basis van de inhoud van deze gesprekken concludeert het hof dat er gesproken is over een levering op zaterdag 19 juli 2008. [betrokkene 1] heeft deze levering besteld bij [betrokkene 2].

Vervolgens vinden er op 19 juli 2008 telefoongesprekken plaats tussen [medeverdachte 4] en [betrokkene 3]. Deze gesprekken hebben naar het oordeel van het hof betrekking op de locatie waar de levering moest plaatsvinden. Tijdens het telefoongesprek dat plaatsvindt omstreeks 15.59 uur deelt [medeverdachte 4] mede dat [betrokkene 3] naar “die langharige” moet gaan.

[betrokkene 3] belt vervolgens op diezelfde dag omstreeks 19.00 uur met verdachte en spreekt af dat hij morgen bij hem langskomt, omdat het vandaag te laat is. Uit zendmastgegevens blijkt dat het telefoontoestel van [betrokkene 3] op dat moment in de buurt van het woonadres van [betrokkene 2], gelegen aan de [a-straat 1] te Velp, was.

Daarna vinden er op 19 juli 2008 telefoongesprekken plaats tussen [betrokkene 3] en [betrokkene 4]. Uit de inhoud van deze gesprekken leidt het hof af dat [betrokkene 3] een auto naar [betrokkene 4] zal brengen. Uit het telefoongesprek op 20 juli 2008, omstreeks 11.01 uur tussen [medeverdachte 4] en [betrokkene 3] blijkt dat [betrokkene 4] de opdracht heeft gekregen om naar “[verdachte]” te rijden. [medeverdachte 4] vraagt vervolgens aan [betrokkene 3] hoe laat hij bij [verdachte] moet zijn. [betrokkene 3] deelt mede: “doe maar om één uur daar”.

Vervolgens vinden er op 20 juli 2008 sms-contacten plaats tussen [betrokkene 3] en [medeverdachte 4]. Onder meer wordt het sms-bericht verzonden: “hij is om één uur bij die langharige”. Op diezelfde dag omstreeks 12.48 uur wordt [betrokkene 3] gebeld door [betrokkene 4]. [betrokkene 4] vraagt tijdens dit telefoongesprek: “hoe die plaats heet”, waarop [betrokkene 3] antwoordt “Blitterswijk”.

Uit het proces-verbaal van analyse bakengegevens blijkt dat de Renault Kangoo die in gebruik is bij [betrokkene 3], maar waarvan [betrokkene 4] heeft verklaard dat hij daar ook in heeft gereden, op 20 juli 2008 omstreeks 12.57 uur op de [b-straat] te Blitterswijk is aangekomen en om 13.21 uur daar weer is vertrokken.

[betrokkene 1] heeft ter terechtzitting in eerste aanleg verklaard - welk proces-verbaal in hoger beroep aan het dossier is toegevoegd - dat hij betrokken is geweest bij het vervoeren van hennepstekken. [betrokkene 1] heeft in dit verband (onder meer) verklaard dat er “ook een paar dingen zijn gebeurd met [betrokkene 2]” en dat [betrokkene 4] een paar keer voor hem met hennepstekken heeft gereden. Deze verklaring vindt steun in het gegeven dat [betrokkene 4] op 5 november 2008 met 1000 hennepstekken is aangehouden.

Gelet op de verklaring van [betrokkene 1], in samenhang bezien met de inhoud van de hiervoor genoemde tapgesprekken en bevindingen, is het hof van oordeel dat ook de inhoud van die tapgesprekken betrekking heeft op het vervoer en de levering van hennepstekken vanuit Velp naar een adres in Blitterswijk.

Voorts overweegt het hof dat deze hennepstekken zijn afgeleverd bij een persoon die wordt aangeduid als: “[verdachte]”, “[verdachte]” en “d(i)e langharige”. Het hof concludeert dat met deze persoon verdachte wordt bedoeld. Het hof baseert deze conclusie mede op het feit dat verdachte ten tijde van het ten laste gelegde in de GBA stond ingeschreven op de [b-straat] te Blitterswijk en [medeverdachte 4] tijdens zijn verhoor op 16 april 2009 heeft verklaard dat hij [verdachte] “de langharige” noemt.

Gelet op het hiervoor overwogene is het hof van oordeel dat verdachte samen met een of meer andere personen betrokken is geweest bij het vervoer van een hoeveelheid hennepstekken en dat deze hennepstekken op 20 juli 2008 ook daadwerkelijk bij hem zijn afgeleverd.”

Uit de gebezigde bewijsmiddelen en de hiervoor weergegeven nadere bewijsoverweging, waartegen in het middel niet wordt opgekomen en die mij geenszins onbegrijpelijk voorkomt, heeft het Hof kunnen afleiden dat de verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het medeplegen van het opzettelijk vervoeren en afleveren van een hoeveelheid hennepstekken zoals bewezenverklaard. Het middel faalt dan ook.

Het eerste middel is terecht voorgesteld, de overige middelen falen, waarbij het derde middel in ieder geval met de aan art. 81, eerste lid, RO ontleende motivering kan worden afgedaan. Gronden waarop de Hoge Raad gebruik zou moeten maken van zijn bevoegdheid de bestreden uitspraak ambtshalve te vernietigen, heb ik niet aangetroffen.

Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden uitspraak, maar uitsluitend wat betreft de duur van de opgelegde werkstraf. De Hoge Raad kan de hoogte daarvan verminderen naar de gebruikelijke maatstaf. Voor het overige strekt deze conclusie tot verwerping van het beroep.

De Procureur-Generaal

bij de Hoge Raad der Nederlanden